5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 116

Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Şimdi sizlerle birlikte görseldeki soruları adım adım, anlaşılır bir şekilde çözeceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım!

Öncelikle görseldeki 8. Etkinlik bölümüne bakalım. Burada Dede Korkut Hikâyeleri ve Oğuzlar hakkında bilgiler verilmiş. Sonra da bize iki tane soru sorulmuş. Bu soruları metni okuyarak ve kendi bilgilerimizle cevaplayacağız.

8. Etkinlik

Dede Korkut hikâyelerinde Oğuzların gelenek, görenek ve yaşam tarzına dair birçok bilgi verilmektedir. Millî birlik ve beraberliğe verdikleri önem, çocuklarına isim koyma törenleri, düğün eğlenceleri bunlardan bazılarıdır.

Oğuzlar, Orta Asya’da yaşayan Türklerin atası olarak kabul edilmektedir. Oğuzlarla aramızda gelenek, görenek ve yaşam tarzı konularında ne tür benzerlik ya da farklılıklar vardır? Geçmişten günümüze değin gelenek, görenek ve yaşam tarzımızda ne tür değişimler olmuştur? “Sonraki Derse Hazırlık” aşamasında hazırladığınız notlardan faydalanarak arkadaşlarınızla konuşunuz.

Şimdi bu soruları adım adım inceleyelim ve birlikte cevaplayalım:

Adım 1: İlk soruyu okuyalım: “Oğuzlarla aramızda gelenek, görenek ve yaşam tarzı konularında ne tür benzerlik ya da farklılıklar vardır?”

Çözüm:

Sevgili çocuklar, Dede Korkut Hikâyeleri bizim için çok önemli bir mirastır. Bu hikâyelerde anlatılan Oğuzlar, bizim atalarımız. Peki, onlarla aramızda ne gibi benzerlikler ya da farklılıklar var? Hadi biraz düşünelim:

• Benzerlikler:

  • Oğuzlar da bizler gibi milli birlik ve beraberliğe çok önem verirlerdi. Aile bağları kuvvetliydi. Bizim kültürümüzde de aile ve akrabalık bağları çok değerlidir, değil mi?

  • Çocuklara isim koyma törenleri, düğünler ve diğer özel günler bizim için de çok önemlidir. Oğuzlarda da bu tür törenler yapılırdı. Mesela Dede Korkut hikâyelerinde basat’ın adı nasıl verilmişti, hatırladınız mı? Büyük bir kahramanlık sonrası!

  • Misafirperverlik, yaşlılara saygı, büyüklere hürmet gibi değerler hem Oğuzlarda hem de günümüz Türk toplumunda çok yaygındır.

  • Doğaya, hayvancılığa ve tarıma verdikleri önem, günümüzde de Anadolu insanının yaşamında önemli bir yer tutar.

• Farklılıklar:

  • Oğuzlar genellikle göçebe bir yaşam tarzına sahipti. Yani sürekli yer değiştirirlerdi. Bizim çoğumuz ise artık şehirlerde, köylerde sabit evlerde yaşıyoruz.

  • Günümüzde teknoloji çok gelişti. Oğuzların zamanında bugünkü gibi arabalar, telefonlar, bilgisayarlar yoktu. Onlar atlarla seyahat eder, avlanırlardı.

  • Oğuzlarda boy beyliği sistemi vardı, yani her boyun bir beyi olurdu. Günümüzde ise devlet yönetimimiz farklıdır, demokrasiyle yönetiliyoruz.

Adım 2: İkinci soruyu okuyalım: “Geçmişten günümüze değin gelenek, görenek ve yaşam tarzımızda ne tür değişimler olmuştur?”

Çözüm:

Zaman su gibi akıp gidiyor, sevgili yavrularım. Geçmişten bugüne birçok şey değişti, değil mi? Gelin, geleneklerimize, göreneklerimize ve yaşam tarzımıza bir göz atalım:

• Gelenek ve Göreneklerdeki Değişimler:

  • Bazı geleneklerimiz unutulmaya yüz tuttu. Eskiden komşu ziyaretleri, imece usulü işler daha fazlaydı. Şimdi insanlar daha çok bireysel yaşamaya başladı.

  • Düğünler, bayramlar gibi özel günlerimizi kutlama şekillerimiz de değişti. Eskiden daha çok geleneksel kıyafetler giyilir, yöresel oyunlar oynanırdı. Şimdi ise modernleşme ile birlikte farklı kutlama şekilleri de hayatımıza girdi.

  • Çocuk oyunları bile değişti! Eskiden sokaklarda topaç çevirir, ip atlardık. Şimdi ise çoğu arkadaşınız tabletlerde, bilgisayarlarda oyun oynuyor.

• Yaşam Tarzımızdaki Değişimler:

  • Şehirleşme arttı. Eskiden daha çok kırsalda, köylerde yaşanırken, şimdi insanlar büyük şehirlere taşındı. Bu da yaşam koşullarını, evlerimizi, işlerimizi değiştirdi.

  • Teknoloji hayatımızın her yerinde. Eskiden mektup yazardık, şimdi anında mesajlaşıyoruz. Eskiden radyo dinlerdik, şimdi internetten istediğimiz müziği dinleyebiliyoruz.

  • Eğitim ve sağlık imkanları çok gelişti. Eskiden okullara ulaşmak zordu, hastaneler bu kadar donanımlı değildi. Şimdi her şey çok daha kolay ve erişilebilir.

  • Yemek yeme alışkanlıklarımız, giyim tarzlarımız, hatta konuşma dilimiz bile zamanla değişti.

Unutmayalım ki, değişim hayatın bir parçasıdır. Önemli olan, güzel geleneklerimizi unutmamak, onları yaşatmak ve değişirken iyi olanı korumaktır.

Şimdi de 9. Etkinlik‘e geçelim. Burada sizden bir hikâye yazmanız ve yazdığınız hikâyeyi değerlendirmeniz isteniyor.

9. Etkinlik

Siz de defterinize, Dede Korkut Hikâyeleri gibi gelenek ve göreneklerimizi anlatan, gelecek nesillere aktarılacak bir hikâye yazınız. Hikâyenizi bitirdikten sonra kendinizi aşağıdaki ölçütlere göre değerlendiriniz.

Burada sizden bir hikâye yazmanız bekleniyor. Ben şimdi size bu hikâyeyi nasıl yazacağınız ve kendinizi nasıl değerlendireceğiniz konusunda yardımcı olacağım.

Adım 1: Hikâye Yazımı

Dede Korkut Hikâyeleri gibi geleneklerimizi ve göreneklerimizi anlatan, geleceğe ışık tutacak bir hikâye yazmalısın. Hikâyenizi yazarken şunlara dikkat edebilirsin:

• Hikâyenin konusunu belirle. Ne anlatmak istiyorsun? Hangi geleneği veya göreneği öne çıkaracaksın?

• Ana fikrini belirle. Hikâyenin sonunda okuyucuya ne öğretmek, ne hissettirmek istiyorsun?

• Kahramanlarını, olayın geçtiği yeri ve zamanı hayal et. Kimler olacak, hikâye nerede ve ne zaman geçecek?

• Hikâyende bir olay örgüsü olsun: Başlangıç (serim), gelişme (düğüm) ve sonuç (çözüm) bölümlerini unutma.

• Geleneklerimizi, adetlerimizi, belki yöresel kıyafetleri veya yemekleri hikâyene katabilirsin.

Adım 2: Hikâyeni Değerlendirme (Ölçütler)

Hikâyeni yazmayı bitirdikten sonra, kendini aşağıdaki listeye göre değerlendireceksin. Her maddeyi oku ve eğer yaptıysan “Evet”, yapmadıysan “Hayır” kutucuğunu işaretle.

• Yazmaya başlamadan önce hikâyemin konusunu ve ana fikrini belirledim.

  Hikâyeyi yazmaya başlamadan önce kafanda net bir konu ve bir vermek istediğin mesaj var mıydı?

  Sonuç: Evet veya Hayır

• Yazmaya başlamadan önce şahıs kadrosu, olay, yer ve zaman gibi unsurları belirledim.

  Hikâyende kimler olacak, ne yaşanacak, nerede ve ne zaman geçecek bunları önceden düşündün mü?

  Sonuç: Evet veya Hayır

• Hikâyemde noktalama işaretlerini doğru yerlerde kullandım.

  Cümlelerin sonuna nokta, soru cümlelerinin sonuna soru işareti, virgül, tırnak işareti gibi işaretleri doğru kullandın mı?

  Sonuç: Evet veya Hayır

• Yazılarımda “ama, fakat, lakin, ve, ancak” gibi bağlantı ve geçiş ifadelerini doğru yerde kullandım.

  Cümleleri veya paragrafları birbirine bağlarken bu kelimeleri uygun yerlerde kullandın mı?

  Sonuç: Evet veya Hayır

• Anlamını yeni öğrendiğim kelimeleri doğru ve yerinde kullandım.

  Sözlükten baktığın veya derste öğrendiğin yeni kelimeleri hikâyende anlamlarına uygun bir şekilde kullandın mı?

  Sonuç: Evet veya Hayır

• Yabancı dillerden alınmış, dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin Türkçelerini kullandım.

  Örneğin, “selfie” yerine “öz çekim”, “online” yerine “çevrim içi” gibi Türkçe karşılıkları tercih ettin mi?

  Sonuç: Evet veya Hayır

• Yazımı gözden geçirerek yaptığım yanlışları belirleyip düzelttim.

  Hikâyeni bitirdikten sonra bir kez daha okudun mu? Yazım hatalarını, noktalama yanlışlarını veya anlatım bozukluklarını düzelttin mi?

  Sonuç: Evet veya Hayır

• Yazımı yayımlayarak, okuyarak veya panoya asarak paylaştım.

  Hikâyeni sınıfında okudun mu, panoya astın mı veya arkadaşlarınla paylaştın mı?

  Sonuç: Evet veya Hayır

Unutmayın çocuklar, “Hayır” cevaplarınız varsa hiç üzülmeyin. Öğretmeninizden ve arkadaşlarınızdan yardım alarak bu eksiklerinizi giderebilirsiniz. Önemli olan öğrenmek ve kendinizi geliştirmektir.

Son olarak, Sonraki Derse Hazırlık bölümüne bakalım.

Sonraki Derse Hazırlık

Ülkemizde bulunan tarihi ve turistik yerler hakkında T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (https://www.ktb.gov.tr) sitesinden araştırma yaparak bu yerlere ait görselleri bulup sınıfınıza getiriniz.

Adım 1: Araştırma Yapmak

Öncelikle bilgisayar veya tablet kullanarak https://www.ktb.gov.tr adresine girmeniz gerekiyor. Bu, Kültür ve Turizm Bakanlığının resmi internet sitesidir.

Adım 2: Tarihi ve Turistik Yerleri Bulmak

Sitede Türkiye’nin dört bir yanındaki tarihi ve turistik yerler hakkında birçok bilgi bulacaksınız. Mesela, Kapadokya, Pamukkale, Ayasofya, Efes Antik Kenti gibi yerler olabilir. İlgi alanına göre birkaç tane yer seçebilirsin.

Adım 3: Görsel Bulmak ve Sınıfa Getirmek

Seçtiğin yerlerle ilgili görselleri (fotoğrafları) siteden veya internetten bulabilirsin. Bu görselleri çıktı alıp (eğer imkanın varsa) veya bir flaş belleğe kaydedip sınıfına getirmelisin. Hatta bu yerler hakkında kısa bilgiler de not alabilirsin, böylece arkadaşlarına ve öğretmenine daha güzel sunum yapabilirsin.

İşte bu kadar! Bütün etkinlikleri ve hazırlıkları başarıyla tamamladık. Unutmayın, öğrenmek bir yolculuktur ve her adımda yeni şeyler keşfederiz. Çalışmalarınızda hepinize başarılar dilerim!