5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 113
Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeninizim! Bugün sizinle birlikte çok güzel ve önemli konuları ele alacağız: eş sesli kelimeler, metnin konusu ve ana fikri, bir de metne uygun başlık bulma. Hazır mısınız? Haydi başlayalım!
2. Etkinlik
Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan kelimelere eş sesli kelimeler dendiğini hatırlayınız. Metinde geçen eş sesli iki kelime bularak sözlük anlamlarını karşısına yazınız. Kelimeleri her iki anlamıyla cümle içinde kullanınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, eş sesli kelimeler, yazılışları ve okunuşları aynı olsa da, bambaşka anlamlara gelen kelimelerdir. Tıpkı bir insanın farklı durumlarda farklı roller oynaması gibi düşünebilirsiniz. Bir kelime, cümledeki yerine göre farklı bir anlama bürünebilir.
Bu soruda bizden “metinde geçen” eş sesli kelimeleri bulmamız isteniyor. Ama görüyorum ki burada metin verilmemiş. Hiç sorun değil! Biz yine de günlük hayatta çok sık kullandığımız eş sesli kelimelerden iki tanesini seçelim ve onların farklı anlamlarını cümle içinde kullanalım. Böylece konuyu daha iyi kavramış oluruz.
Adım 1: İlk eş sesli kelimemizi seçelim: Yüz
- 1. anlamı: İnsan veya hayvan başının ön tarafı.
- Cümlem: Annemin yüzü o kadar güzeldi ki, ona bakmaya doyamazdım.
- 2. anlamı: Suda ilerlemek, yüzmek eylemi.
- Cümlem: Yaz tatilinde denizde saatlerce yüzmeyi çok severim.
Adım 2: İkinci eş sesli kelimemizi seçelim: Gül
- 1. anlamı: Güzel kokulu, dikenli bir çiçek türü.
- Cümlem: Bahçedeki kırmızı güller mis gibi kokuyordu.
- 2. anlamı: Kahkaha atmak, sevinçle ses çıkarmak eylemi.
- Cümlem: Arkadaşımın komik fıkrasına hepimiz çok güldük.
—
3. Etkinlik
Metnin konusunu ve ana fikrini yazınız.
Çözüm:
Yine burada da metin verilmemiş sevgili öğrencilerim. Ama bir sonraki etkinliğe baktığımda “Dede Korkut Öyküleri Üzerine” diye bir metinden bahsedildiğini görüyorum. Büyük ihtimalle bu etkinlik de o metinle ilgili. O zaman biz de “Dede Korkut Öyküleri” ile ilgili bir metnin konusu ve ana fikri nasıl olurdu, onu düşünelim.
Metnin konusu ve ana fikri, bir yazıyı okuduğumuzda o yazının bize ne anlattığını anlamamızı sağlar.
Adım 1: Metnin konusu nedir?
Bir metnin konusu, o metinde neyden bahsedildiğidir. Yani “bu metin ne hakkında?” diye sorduğumuzda aldığımız cevaptır. Genellikle birkaç kelimeyle veya kısa bir cümleyle ifade edilir.
Metnin konusu: Dede Korkut Hikâyeleri’nin Türk kültürü ve edebiyatındaki yeri ve önemi.
Adım 2: Metnin ana fikri nedir?
Metnin ana fikri ise, yazarın bize bu konu hakkında vermek istediği asıl mesajdır. Yani “yazar bu metni niçin yazdı, bize ne öğretmek veya ne düşündürmek istiyor?” sorusunun cevabıdır. Ana fikir genellikle daha uzun bir cümleyle ifade edilir.
Metnin ana fikri: Dede Korkut Hikâyeleri, Türk milletinin köklü kültürünü, geleneklerini ve değerlerini gelecek nesillere aktaran, korunması ve yaşatılması gereken çok önemli bir kültürel mirastır.
—
4. Etkinlik
“Dede Korkut Öyküleri Üzerine” metnine bir kelimelik ve iki kelimelik iki yeni başlık belirleyiniz. Bu başlıkları ve başlıkları seçme nedenlerinizi aşağıya yazınız.
Çözüm:
Başlık seçmek, bir metnin ne anlattığını en kısa yoldan okuyucuya göstermektir. Başlık, hem dikkat çekici olmalı hem de metnin içeriğini doğru bir şekilde yansıtmalı. Şimdi “Dede Korkut Öyküleri Üzerine” adlı metnimize uygun başlıklar düşünelim.
Adım 1: Tek kelimelik başlık belirleyelim.
- Tek kelimelik başlığım: Destan
- Bu başlığı seçme nedenim: Dede Korkut Öyküleri, Türk edebiyatının en önemli destanlarından biridir. Bu başlık, metnin içeriğini en öz ve güçlü şekilde ifade eder. Destan kelimesi, hem metnin türünü belirtir hem de onun büyüklüğünü ve önemini vurgular.
Adım 2: İki kelimelik başlık belirleyelim.
- İki kelimelik başlığım: Korkut Öyküleri
- Bu başlığı seçme nedenim: Metin doğrudan Dede Korkut’un anlattığı veya onunla ilgili öykülerden bahsettiği için, “Korkut Öyküleri” başlığı hem metnin ana karakterini hem de konusunu net bir şekilde belirtir. Ayrıca kulağa hoş gelen ve merak uyandıran bir başlıktır.
Aferin size çocuklar, bugünkü dersimizi de başarıyla tamamladık! Gördünüz mü, Türkçe’miz ne kadar zengin ve güzel? Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!