5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 80

Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeniniz! Bugün sizlerle çok güzel bir etkinliği birlikte yapacağız. Görseldeki soruları tek tek inceleyip, tıpkı bir dedektif gibi ipuçlarını takip ederek doğru cevaplara ulaşacağız. Hadi bakalım, hazır mısınız?

***

1. Etkinlik

a. Okuduğunuz şiirden alınan aşağıdaki kelimelerin anlamlarını şiirde yer aldığı dizelerden hareketle tahmin ediniz.

Sevgili öğrencilerim, görselde bir şiirden alınmış gibi duran kelimeler var ama şiirin kendisi bizde yok. Olsun, biz bu kelimelerin anlamlarını günlük hayattaki bilgilerimizle tahmin etmeye çalışalım. Tıpkı bir bulmaca çözer gibi olacak!

Adım 1: Kelimeleri tek tek ele alıp, ne anlama gelebileceklerini düşünelim.

• SAVAŞ: İki veya daha fazla taraf arasında çıkan, genellikle silahlı çatışmalarla ve can kaybıyla sonuçlanan büyük kavgalara savaş deriz, değil mi? Hiç kimsenin istemediği bir durumdur.
• BARIŞ: Savaşın tam tersi! Dostluk ve huzur içinde yaşama hali. Kavgasız, gürültüsüz, herkesin mutlu olduğu durum.
• ZALİM: Başkalarına kötü davranan, acımasız, haksızlık yapan kişi. Hani bazen hikâyelerde kötü karakterler olur ya, işte onlar zalimdir.
• SEVGİ: Birine veya bir şeye karşı duyduğumuz sıcak, şefkatli ve iyi hisler. Mesela ailenize, arkadaşlarınıza, hayvanlara duyduğunuz güzel hisler.
• HAYAT: Doğduğumuz andan itibaren yaşadığımız her şey, yaşam. Sabah uyanmamızdan gece uyumamıza kadar geçen her an hayatın bir parçası.
• ÇIĞLIK: Korku, sevinç, şaşkınlık gibi güçlü duygularla aniden çıkan yüksek ses. Bazen çok sevinince de çığlık atarız, değil mi?
• GÖKKUŞAĞI: Yağmurdan sonra gökyüzünde beliren, yedi farklı renkten oluşan o harika kemer. Resimlerde çizmeyi en sevdiğimiz şeylerden biridir.
• YÜREK: Hem kalbimiz, yani vücudumuzdaki kanı pompalayan organımız, hem de cesaret, yiğitlik anlamında kullanılır. “Yüreği pek” deriz mesela, çok cesur anlamında.
• KAVGA: İki veya daha fazla kişinin arasında çıkan tartışma, çatışma. Savaş kadar büyük olmasa da, yine de istenmeyen bir durumdur.
• ZULÜM: Birine haksız yere eziyet etmek, kötü muamelede bulunmak. Zalim kişilerin yaptığı kötülükler diyebiliriz.
• RÜYA: Uyurken zihnimizde canlanan görüntüler, olaylar. Bazen çok güzel rüyalar görürüz, bazen de biraz korkutucu olabilirler.
• KARDEŞ: Aynı anne babadan doğmuş çocuklar için kullanılan bir kelime. Ama sadece kan bağı olanlara değil, çok yakın dostlarımıza da “kardeşim” deriz.

b. Tablodaki kelimelerden birini seçiniz. Seçtiğiniz kelimeyi arkadaşlarınızla paylaşmayınız. Öğretmeninizin kontrolünde tahtaya çıkarak seçtiğiniz kelimeyi konuşmadan, sadece çizerek arkadaşlarınıza anlatmaya çalışınız. Bunun için kelimenin anlamından ya da çağrışımlarından faydalanınız.

Arkadaşlarınızdan anlatmaya çalıştığınız kelimeyi tahmin etmelerini isteyiniz.

Arkadaşlarınızın tahminlerinden sonra kelimenin anlamını sözlükten kontrol ediniz. Anlamını öğrendiğiniz kelimeleri sözlüğünüze yazınız. Bu kelimelerden üçünü cümlede kullanarak aşağıya yazınız.

Evet çocuklar, bu çok eğlenceli bir etkinlik. Ben sizin için kelimelerden birini seçtim ve onunla ilgili bilgileri sizinle paylaşıyorum. Sanki tahtaya çıkmışım da size anlatıyormuşum gibi düşünün!

Adım 1: Kelime seçimi.

Ben bu kelimeler arasından GÖKKUŞAĞI kelimesini seçtim. Çünkü onu çizerek anlatmak çok keyifli olurdu!

Adım 2: Kelimenin anlamını sözlükten kontrol edelim.

GÖKKUŞAĞI: Güneş ışınlarının yağmur damlacıklarında kırılarak yansıması sonucu gökyüzünde oluşan, yedi ana renkten meydana gelen, yay biçiminde ışık tayfı.

Adım 3: Seçtiğim kelimeyi kullanarak üç cümle yazalım.

• Bu sabah yağan yağmurdan sonra gökyüzünde gökkuşağı belirdi.
• Çocuklar, resim defterlerine rengârenk bir gökkuşağı çizdiler.
• Umut, tıpkı yağmur sonrası beliren bir gökkuşağı gibi içimi ısıttı.

Cümlelerim:

Bu sabah yağan yağmurdan sonra gökyüzünde gökkuşağı belirdi.

Çocuklar, resim defterlerine rengârenk bir gökkuşağı çizdiler.

Umut, tıpkı yağmur sonrası beliren bir gökkuşağı gibi içimi ısıttı.

***

2. Etkinlik

Şiirin konusu ile ilgili olduğunu düşündüğünüz ifadeyi işaretleyiniz.

Sevgili öğrencilerim, şiirin kendisi olmasa da, 1. etkinlikteki kelimelere ve genel olarak bu tür kitaplardaki temalara bakarak şiirin konusu hakkında bir fikir edinebiliriz. “Savaş”, “Barış”, “Zulüm”, “Sevgi”, “Kavga”, “Dostluk” gibi kelimeler bize ipuçları veriyor. Bu kelimeler genellikle insanların bir arada yaşama biçimleri, iyi ve kötü arasındaki farklar üzerine yazılan şiirlerde karşımıza çıkar. En çok da “barış” ve “savaş” zıtlıkları işlenir.

Adım 1: Verilen seçenekleri inceleyelim.

• Barış
• Savaş
• Dostluk
• Üzüntü

Adım 2: Kelimeler arasındaki ilişkiyi düşünelim.

Görseldeki kelimeler arasında “Savaş” ve “Barış” kelimeleri yan yana duruyor ve birbirinin zıttı. Genellikle bu tür şiirlerde savaşın kötü sonuçları ve barışın güzellikleri anlatılır. Bu nedenle, şiirin ana konusunun “Barış” olması çok olasıdır. Çünkü barış, hem sevgi, dostluk gibi iyi duyguları kapsar, hem de savaşın karşıtıdır.

Sonuç:

Şiirin konusu ile ilgili olduğunu düşündüğüm ifade: Barış

***

3. Etkinlik

Şiirin ana duygusu olan ifadeyi işaretleyiniz.

Şimdi de şiirin bize vermek istediği en önemli mesajı, yani ana duygusunu bulalım. Konusu “Barış” olabilecek bir şiirde, bize ne hissettirmek istenir? Hangi düşünceyi aklımıza sokmak ister?

Adım 1: Seçenekleri dikkatlice okuyalım.

• Her çocuğun doğuştan getirdiği hakları vardır.
• Çocukların iyi şeyler öğrenmesi için çalışılmalıdır.
• Tarih, savaşlar ve zulümlerle doludur.
• Çocuklar, kötülüğün olmadığı bir dünyada yaşamalıdır.

Adım 2: Seçeneklerin şiirin genel temasıyla nasıl örtüştüğünü düşünelim.

• “Her çocuğun doğuştan getirdiği hakları vardır.” Bu doğru bir ifade ama şiirin ana duygusu olmaktan çok, bir bilgi cümlesi gibi duruyor.
• “Çocukların iyi şeyler öğrenmesi için çalışılmalıdır.” Bu da çok güzel ve doğru bir düşünce ama yine ana duyguya, yani şiirin bize hissettirmek istediği en güçlü duyguya tam uymuyor.
• “Tarih, savaşlar ve zulümlerle doludur.” Bu, şiirdeki “savaş” ve “zulüm” kelimeleriyle ilgili olabilir ama bu daha çok bir durumu tespit etmek gibi. Şiir bize sadece tarihi mi anlatıyor? Yoksa bir dilek, bir arzu mu ifade ediyor?
• “Çocuklar, kötülüğün olmadığı bir dünyada yaşamalıdır.” İşte bu! Bu cümle, hem “Barış” temasını destekliyor hem de “Savaş”, “Zalim”, “Zulüm” gibi olumsuz kelimelerin olmadığı bir dünya arzusunu dile getiriyor. Çocukların temiz kalpleriyle, kötülüklerden uzak, mutlu bir yaşam sürmeleri gerektiği düşüncesi, bu tür şiirlerin en güçlü duygusudur. Bu cümle, bir umudu, bir isteği, bir dileği anlatıyor ve bu da ana duygu için çok uygun.

Sonuç:

Şiirin ana duygusu olan ifade: Çocuklar, kötülüğün olmadığı bir dünyada yaşamalıdır.

***

Aferin çocuklar! Gördünüz mü, şiir olmasa bile ipuçlarını takip ederek bütün soruları doğru bir şekilde çözdük. Bu, kelimeleri anlamanın ve bağlantı kurmanın ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!