Merhaba çocuklar, ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugünkü dersimizde, önümüzdeki metni dikkatlice okuyup, altındaki soruları beraber çözeceğiz. Hazır mısınız? Öyleyse, kağıt kalemleriniz hazırsa başlayalım!
Önce metnimizi dikkatlice okuyalım, sonra sorulara geçelim:
ABDULLAH DEDEM
Yolcu vapurları yaklaşıp uzaklaşıyordu iskeleye. Sandallar gidip geliyordu Kadıköy-Haydarpaşa arasında. Martılar uçuşuyordu kıyıya yakın. Arada hızla inip denizden bir şeyler kapıyorlardı. Yükselişleri de inişleri gibi hızlı oluyordu. Ötüşleri kavgacı, öfkeliydi tümünün. Birbirlerinden de-nizi kıskanıyorlardı sanki. Düdük sesleri ile selamlaşan vapurlar; martı seslerini bastırıyordu arada bir…
İstanbul minareleriyle, kuleleriyle, görkemli yapılarıyla, güzel bir görünüm içindeydi. Gökyüzü mavi, güneş pırıl pırılsa; İstanbul daha da güzelleşir. Kadıköy’den bakanlar, güzelliği çoğalmış bir İstanbul görürler…
Kıyıdaki “Halkın Çay Bahçesi”ndeydik. Masamız ön sıradaydı. Güneşli günde İstanbul’u rahat görebiliyorduk. Dedem çay içiyordu. Benim de elimde meyve suyu şişesi vardı.
(…)
Dedem hep karşıya bakıyordu. Dudaklarında gülümseyişin gerginliği vardı. İki yıldır İzmir’de oturuyordu. Uzak kaldığı kentini çok özlemiş olduğu belliydi.
— İzmir de İstanbul kadar güzel mi dediğim? dedim.
Çayından bir yudum aldıktan sonra cevap verdi.
— İzmir mi? Hiç kuşkusuz İzmir de güzel bir kent. Ama gerçeği söylemek gerekirse: İstanbul bambaşkadır. Tüm dünya kentleri içinde ayrıcalığı vardır güzellikte. Baksana şu minarelere! Baksana kentin denize karşı görkemli duruşuna!.. Marmara Denizi ayna, İstanbul da ona bakan bir güzeller güzeli!..
(…)
Abbas ÇILGA
(Kısaltılmıştır.)
Şimdi soruları sırayla inceleyelim ve doğru cevapları bulalım.
1. Aşağıdakilerden hangisi martıların bir özelliği değildir?
- A) Gürültücü olmaları
- B) Hızlı olmaları
- C) Sevecen olmaları
- D) Öfkeli olmaları
Çözüm:
Adım 1: Martılarla ilgili bilgileri metinde bulalım.
Metnin ilk paragrafında martılarla ilgili şu cümleler geçiyor:
- “Martılar uçuşuyordu kıyıya yakın. Arada hızla inip denizden bir şeyler kapıyorlardı. Yükselişleri de inişleri gibi hızlı oluyordu.” Bu cümleler, martıların hızlı olduğunu gösteriyor. Yani B seçeneği martıların bir özelliği.
- “Ötüşleri kavgacı, öfkeliydi tümünün. Birbirlerinden de-nizi kıskanıyorlardı sanki. Düdük sesleri ile selamlaşan vapurlar; martı seslerini bastırıyordu arada bir…” Burada martıların ötüşlerinin kavgacı ve öfkeli olduğu belirtiliyor. Kavgacı ötüşler demek, aynı zamanda gürültücü oldukları anlamına gelir. Yani A seçeneği (Gürültücü olmaları) ve D seçeneği (Öfkeli olmaları) de martıların özellikleri arasında sayılabilir.
Adım 2: Seçenekleri karşılaştıralım.
Metinde martıların hızlı, gürültücü ve öfkeli oldukları belirtilirken, sevecen olduklarına dair hiçbir bilgi yoktur. Hatta “kavgacı” ve “öfkeli” kelimeleri, sevecen kelimesinin tam tersi anlamlara gelir.
Sonuç:
Doğru cevap C) Sevecen olmaları seçeneğidir.
2. Abdullah Dede ile ilgili aşağıda verilen yargılardan hangisi doğrudur?
- A) İzmir’i İstanbul’dan çok sevmesi
- B) İki yıldır İzmir’de oturması
- C) En sevdiği içeceğin çay olması
- D) Her zaman güler yüzlü olması
Çözüm:
Adım 1: Abdullah Dede ile ilgili bilgileri metinde bulalım.
- Metinde Dede’nin dudaklarında “gülümseyişin gerginliği” olduğu söyleniyor. Bu, her zaman güler yüzlü olmadığını gösterir. Yani D seçeneği yanlış.
- Devamında “İki yıldır İzmir’de oturuyordu. Uzak kaldığı kentini çok özlemiş olduğu belliydi.” cümlesi geçiyor. Bu, Dede’nin iki yıldır İzmir’de oturduğunu açıkça belirtiyor. Yani B seçeneği doğru gibi duruyor.
- Yazarın “İzmir de İstanbul kadar güzel mi?” sorusuna Dede şöyle cevap veriyor: “İzmir mi? Hiç kuşkusuz İzmir de güzel bir kent. Ama gerçeği söylemek gerekirse: İstanbul bambaşkadır.” Bu cümle Dede’nin İstanbul’u İzmir’den daha çok sevdiğini gösteriyor. Yani A seçeneği yanlış.
- Metinde “Dedem çay içiyordu.” ifadesi geçiyor. Ancak bu, çayın onun en sevdiği içecek olduğunu göstermez, sadece o an çay içtiğini belirtir. Yani C seçeneği kesin olarak doğru diyemeyiz.
Adım 2: Doğru yargıyı belirleyelim.
Metindeki bilgilere göre, Abdullah Dede’nin “iki yıldır İzmir’de oturması” açıkça belirtilen ve doğru olan bilgidir.
Sonuç:
Doğru cevap B) İki yıldır İzmir’de oturması seçeneğidir.
3. Aşağıdakilerden hangisi metinde İstanbul’u güzel gösteren yapılar arasında sayılmıştır?
- A) Hanlar
- B) Külliyeler
- C) Kütüphaneler
- D) Minareler
Çözüm:
Adım 1: İstanbul’u güzel gösteren yapıları metinde arayalım.
Metnin ikinci paragrafında şöyle bir cümle var:
“İstanbul minareleriyle, kuleleriyle, görkemli yapılarıyla, güzel bir görünüm içindeydi.”
Adım 2: Seçenekleri metindeki bilgiyle karşılaştıralım.
Bu cümlede İstanbul’u güzel gösteren yapılar arasında minareler, kuleler ve görkemli yapılar sayılmıştır. Seçeneklerde ise sadece minareler geçmektedir.
Sonuç:
Doğru cevap D) Minareler seçeneğidir.
4. İstanbul’un aynası olan denizin adı nedir?
- A) Akdeniz
- B) Ege Denizi
- C) Karadeniz
- D) Marmara Denizi
Çözüm:
Adım 1: “İstanbul’un aynası olan deniz” ifadesini metinde bulalım.
Metnin son paragrafında Abdullah Dede’nin sözlerinde şu cümle geçiyor:
“Baksana kentin denize karşı görkemli duruşuna!.. Marmara Denizi ayna, İstanbul da ona bakan bir güzeller güzeli!..”
Adım 2: Denizin adını belirleyelim.
Bu cümlede, İstanbul’un aynası olarak bahsedilen denizin adı Marmara Denizi olarak açıkça belirtilmiştir.
Sonuç:
Doğru cevap D) Marmara Denizi seçeneğidir.