Merhaba sevgili öğrencilerim, Türkçe dersimizin bu bölümünde çok güzel iki etkinlikle karşınızdayım. Haydi, hep birlikte bu soruları adım adım inceleyelim ve doğru cevaplarını bulalım! Unutmayın, Türkçe dersi hem keyifli hem de çok önemli!
6. Etkinlik
“Kelimeler cümleleri, cümleler paragrafları, paragraflar da metinleri oluşturur. Paragrafta bir duygunun, durumun, olayın, isteğin veya düşüncenin bir yönü ele alınır.
Paragraf bir cümleden oluşabileceği gibi birden çok cümleden de oluşabilir. Önemli olan cümlelerin birbiriyle bağlantısının doğru şekilde kurulmasıdır.
Aşağıdaki konulardan biri hakkında bir paragraf yazınız.”
Şimdi size verilen konulardan birini seçip güzel bir paragraf yazacağız. Ben “Çalışkanlık” konusunu seçtim. Siz de diğer konular hakkında kendi paragraflarınızı yazabilirsiniz. Paragraf yazarken neye dikkat ediyorduk? Evet, cümlelerin birbiriyle uyumlu olmasına ve konuyu tek bir yönden ele almasına!
Adım 1: Konuyu seçiyoruz. Ben Çalışkanlık konusunu seçtim.
Adım 2: Konu hakkında birkaç cümlelik bir taslak oluşturuyoruz.
Adım 3: Cümleleri birbiriyle bağlantılı olacak şekilde düzenleyip paragrafımızı yazıyoruz.
Çözüm:
Çalışkanlık, hayatımızda bizi başarıya ulaştıran en önemli özelliklerden biridir. Bir şeyi başarmak istiyorsak, o iş için emek vermemiz, çaba göstermemiz gerekir. Derslerimizde başarılı olmak, yeni bilgiler öğrenmek, hatta bir enstrüman çalmak bile ancak çalışkanlıkla mümkündür. Çalışkan olanlar, hedeflerine daha kolay ulaşır ve yaptıkları işten büyük bir gurur duyarlar. Unutmayın, çalışmak bize sadece bilgi değil, aynı zamanda hayatta karşılaştığımız zorluklarla başa çıkma gücü ve iç huzur da verir.
(Bu paragrafı siz de boş bırakılan yerlere yazabilirsiniz.)
7. Etkinlik
a. Okuduğunuz metinden alınan aşağıdaki paragrafı okuyunuz. Paragraftaki noktalama işaretlerine dikkat ediniz.
“Yılda mı dediniz, efendim? Ben böyle yapmam hesabımı.” demiş. “Bir günün hesabını sonraki günün hesabına eklemem hiçbir zaman. Yılın sonunu getireyim, yeter. Nasıl olsa, her gün kendi ekmeğini getirir.”
Yukarıdaki paragrafta kullanılan noktalama işaretleri tırnak işareti (“ ”), virgül (,), soru işareti (?) ve noktadır (.). Bu noktalama işaretlerinden noktanın görevlerini hatırlayıp söyleyiniz. Tırnak işareti, virgül ve soru işareti ise dilimizde yaygın olarak sonraki sayfada yer alan görevlerde kullanılır:
Sevgili çocuklar, şimdi de noktalama işaretleri konusuna geldik. Noktalama işaretleri, yazıya anlam ve açıklık katan, okumayı kolaylaştıran çok önemli küçük yardımcılarımızdır. Yukarıdaki paragrafta tırnak işareti, virgül, soru işareti ve nokta kullanılmış. Bizden özellikle noktanın görevlerini hatırlamamızı istiyor. Haydi bakalım, noktanın hangi görevleri vardı, bir düşünelim.
Adım 1: Paragraftaki noktalama işaretlerini tekrar gözden geçiriyoruz.
- “Yılda mı dediniz, efendim? Ben böyle yapmam hesabımı.” demiş.
- “Bir günün hesabını sonraki günün hesabına eklemem hiçbir zaman. Yılın sonunu getireyim, yeter. Nasıl olsa, her gün kendi ekmeğini getirir.“
Adım 2: Noktanın görevlerini hatırlıyoruz.
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, noktanın en sık kullandığımız ve bilmemiz gereken görevleri şunlardır:
- Cümlenin sonuna konur: Tamamlanmış cümlelerin bittiğini göstermek için kullanırız. Örneğin: Bugün hava çok güzeldi.
- Bazı kısaltmaların sonuna konur: Kısaltmaların tamamlandığını belirtmek için kullanırız. Örneğin: Dr. (doktor), Mah. (mahalle)
- Sayıları sıra bildirmek için kullanılır: Kaçıncı olduğunu belirtmek için sayının yanına konur. Örneğin: 1. (birinci), 5. (beşinci)
- Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları ayırmak için kullanılır: Tarihleri düzenli yazmamızı sağlar. Örneğin: 29.10.1923
- Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için kullanılır: Saati doğru okumamızı sağlar. Örneğin: Tren 09.15’te kalktı.
İşte noktanın temel görevleri bunlar. Gördüğünüz gibi nokta, yazılarımızda düzeni ve anlamı sağlayan çok işlevsel bir noktalama işaretidir.