Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin görseldeki 6. Ünite Değerlendirme Sorularını birlikte adım adım çözelim. Bu sorular, tabloları ve grafikleri ne kadar iyi anladığımızı ölçmek için harika bir fırsat! Haydi başlayalım.
1. Soru: Sezen Hanım, her ayın 1’inde kedisi Maviş’i tartıyor. Ölçümleriyle yandaki tabloyu oluşturuyor. Tablodaki verilerle defterinize çizgi grafiği oluşturunuz.
Bu soruda bizden verilen tabloyu bir çizgi grafiğine dönüştürmemiz isteniyor. Bunu yapmak çok kolay, adımları takip etmen yeterli.
Çizgi grafikleri, verilerin zaman içindeki değişimini veya artış/azalış durumlarını göstermek için en uygun grafik türüdür. Tıpkı kedimiz Maviş’in kilosunun aylar içindeki değişimi gibi!
Çözüm:
- Adım 1: Eksenleri Çizelim
Önce defterine birbirini dik kesen iki tane doğru çiz. Yatay olan doğruya (x ekseni) “Aylar” adını verelim. Dikey olan doğruya (y ekseni) ise “Kütle (g)” adını verelim. - Adım 2: Eksenleri Adlandıralım ve Aralıklara Bölelim
Yatay eksene tablodaki ayları sırasıyla yazalım: Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran.
Dikey eksene ise Maviş’in kütlesini yazacağız. Değerler 3100 ile 3300 arasında değişiyor. Bu yüzden dikey eksene 3000’den başlayarak 50’şer 50’şer artacak şekilde sayılar yazabiliriz (3050, 3100, 3150…). - Adım 3: Noktaları İşaretleyelim
Şimdi tablodaki her bir veriyi grafikte bir nokta ile gösterelim.- Ocak ayından yukarı, 3100 gramdan sağa doğru gelip kesiştikleri yeri işaretle.
- Şubat ayından yukarı, 3150 gramdan sağa doğru gelip kesiştikleri yeri işaretle.
- Mart ayından yukarı, 3250 gramdan sağa doğru gelip kesiştikleri yeri işaretle.
- Nisan ayından yukarı, 3100 gramdan sağa doğru gelip kesiştikleri yeri işaretle.
- Mayıs ayından yukarı, 3200 gramdan sağa doğru gelip kesiştikleri yeri işaretle.
- Haziran ayından yukarı, 3300 gramdan sağa doğru gelip kesiştikleri yeri işaretle.
- Adım 4: Noktaları Birleştirelim
İşaretlediğin bu noktaları sırasıyla birer çizgi ile birleştir. İşte Maviş’in kilo değişimini gösteren çizgi grafiğin hazır! Grafiğine “Maviş’in Aylara Göre Kütle Değişimi” gibi bir başlık koymayı da unutma.
2. Soru: Nihat ve Nermin beş yıl boyunca her yılın ocak ayında boylarını ölçüyorlar ve ölçüm sonuçlarıyla yandaki tabloyu oluşturuyorlar. Tablodaki verilerle defterinize ikili çizgi grafiği oluşturunuz.
Bu soruda da bir çizgi grafiği çizeceğiz ama bu sefer iki farklı kişinin verilerini aynı grafikte göstereceğiz. Buna ikili çizgi grafiği diyoruz. Nihat ve Nermin için farklı renklerde kalemler kullanmak işini kolaylaştıracaktır.
Çözüm:
- Adım 1: Eksenleri Çizelim
Yine yatay ve dikey eksenlerimizi çiziyoruz. Yatay eksene “Yıllar”, dikey eksene ise “Boy Uzunluğu (cm)” yazalım. - Adım 2: Eksenleri Adlandıralım ve Aralıklara Bölelim
Yatay eksene yılları yazalım: 2019, 2020, 2021, 2022, 2023.
Dikey eksendeki boy uzunlukları 128 ile 140 arasında. Dikey ekseni 125’ten başlatıp ikişer ikişer artırarak yazabiliriz (126, 128, 130…). - Adım 3: Nihat’ın Verilerini İşaretleyelim ve Birleştirelim
Seçtiğin bir renkle (örneğin mavi) önce Nihat’ın boy uzunluklarını yıllara göre işaretle ve bu noktaları sırasıyla birleştir. - Adım 4: Nermin’in Verilerini İşaretleyelim ve Birleştirelim
Şimdi başka bir renkle (örneğin kırmızı) Nermin’in boy uzunluklarını yıllara göre işaretle ve bu noktaları da kendi aralarında sırasıyla birleştir. - Adım 5: Gösterge (Lejant) Ekleyelim
Grafiğin bir köşesine, hangi rengin kime ait olduğunu gösteren küçük bir açıklama eklemelisin. Örneğin:- — Nihat
- — Nermin
Buna gösterge veya lejant denir ve grafiği okumayı çok kolaylaştırır. Grafiğine “Nihat ve Nermin’in Yıllara Göre Boy Uzunlukları” gibi bir başlık eklemeyi de unutma.
3. Soru: İki ülkenin paraları olan A ve B’nin tarihlerde TL karşılıkları yandaki ikili çizgi grafiğinde verilmiştir. İkili çizgi grafiğine göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Bu soruda ise bize hazır bir grafik verilmiş ve bu grafiği yorumlamamız isteniyor. Grafiği dikkatlice okuyalım. Yeşil çizgi A parası, pembe çizgi ise B parası.
Çözüm:
a) A ve B paralarının hangi tarihte TL karşılığı değerleri eşittir?
Adım 1: “Eşit” demek, iki paranın da aynı TL değerine sahip olduğu anı bulmak demektir. Grafikte bu, iki çizginin kesiştiği, yani üst üste geldiği noktadır.
Adım 2: Grafiğe baktığımızda yeşil ve pembe çizginin tam olarak kesiştiği noktayı bulalım. Bu noktanın altındaki tarihe baktığımızda 25 Mart yazdığını görüyoruz.
Sonuç: A ve B paraları 25 Mart tarihinde eşit değere sahiptir.
b) Hangi tarihlerde B parasının TL karşılığı değerleri eşittir?
Adım 1: Bu soruda sadece B parasına, yani pembe çizgiye odaklanacağız. Pembe çizgi üzerinde aynı TL seviyesinde olan farklı tarihleri bulmamız isteniyor.
Adım 2: Grafiği incelediğimizde, 1 Mart tarihinde B parasının değerinin 1,25 TL olduğunu görüyoruz. Çizgiyi takip ettiğimizde, 31 Mart tarihinde de B parasının değerinin yine 1,25 TL’ye düştüğünü görüyoruz.
Sonuç: B parasının TL karşılığı 1 Mart ve 31 Mart tarihlerinde eşittir.
c) Hangi tarihlerde B parasının TL karşılığı değeri, A parasının TL karşılığı değerinden daha azdır?
Adım 1: B parasının A parasından daha az değerli olması demek, grafikte pembe çizginin yeşil çizginin altında kaldığı tarihleri bulmamız demektir.
Adım 2: Grafiği soldan sağa doğru inceleyelim.
- 1 Mart, 7 Mart, 13 Mart ve 19 Mart tarihlerinde pembe çizgi (B) hep yeşil çizginin (A) üstündedir.
- 25 Mart’ta çizgiler kesişiyor, yani değerler eşit.
- 25 Mart’tan sonra pembe çizgi, yeşil çizginin altına iniyor. Bu durum 31 Mart‘ta net bir şekilde görülüyor. 31 Mart’ta A parası 2,25 TL iken, B parası 1,25 TL’dir.
Sonuç: B parasının değeri, A parasının değerinden 31 Mart tarihinde daha azdır.
ç) Hangi tarihten sonra A parasının TL karşılığı değeri sürekli artmıştır?
Adım 1: “Sürekli artmak” demek, çizginin o noktadan sonra hiç aşağıya doğru inmediği, hep yukarı yönlü olduğu anlamına gelir. Bu sefer sadece A parasına, yani yeşil çizgiye bakacağız.
Adım 2: Yeşil çizgiyi takip edelim. 1 Mart’tan 7 Mart’a kadar değeri 1,00 TL’de sabit kalıyor. Yani artmıyor. Ancak 7 Mart‘tan sonra çizgi sürekli olarak yukarı doğru çıkıyor (1,25 – 1,50 – 1,75 – 2,25). Hiçbir düşüş yaşamıyor.
Sonuç: A parasının değeri 7 Mart tarihinden sonra sürekli artmıştır.
Umarım çözümler anlaşılır olmuştur. Grafik okumak bir nevi hikaye okumak gibidir, çizgiler bize verilerin öyküsünü anlatır. Başarılar dilerim!