Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Şimdi sizlerle görseldeki soruları adım adım, kolayca anlayacağınız şekilde çözeceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım!
6. Etkinlik
a. Aşağıdakilerden hangileri okuduğunuz metin için söylenebilir? İlgili kutucukları işaretleyiniz.
Şimdi Seferihisar metnini hatırlayalım. Metin bize Seferihisar hakkında bilgiler veriyordu, değil mi? Nerede olduğu, nüfusu, neden “Sakin Şehir” seçildiği gibi bilgiler vardı. Şimdi seçeneklere bakalım ve bu metin için hangilerinin doğru olduğunu bulalım.
Adım 1: İlk seçeneğe bakalım: “İlgi çekici bir olay anlatılmıştır.”
- Metinde Seferihisar’ın Türkiye’den Citta Slow (Sakin Şehir) Birliği’ne seçilen ilk ilçe olduğu yazıyordu. İşte bu, Seferihisar için çok önemli ve ilgi çekici bir olay. Bu bilgi, metnin içinde yer alıyor ve dikkatimizi çekiyor. Demek ki bu ifade doğru olabilir.
Adım 2: İkinci seçeneğe bakalım: “Olağanüstü olaylara yer verilmiştir.”
- Olağanüstü olaylar demek, gerçek hayatta pek görülmeyen, masallardaki gibi şeyler demek. Metin ise tamamen gerçek bir yerden, Seferihisar’dan bahsediyor. Hiçbir sihirli ya da imkânsız bir durum yoktu. O zaman bu ifade yanlış.
Adım 3: Üçüncü seçeneğe bakalım: “Olay, mekân, şahıs ve varlık kadrosu, zaman ögelerinin hepsine yer verilmiştir.”
- Bu ifade daha çok bir hikâye ya da masal için geçerlidir. Hikâyelerde bir olay olur, olay bir yerde (mekân) geçer, hikâyede kahramanlar (şahıs ve varlık kadrosu) olur ve olay belirli bir zamanda yaşanır. Seferihisar metni bir hikâye değil, bir tanıtım yazısıydı. Olay örgüsü, kahramanları ve belirli bir zaman akışı yoktu. Bu yüzden bu ifade de yanlış.
Adım 4: Dördüncü seçeneğe bakalım: “Olmuş ya da olması mümkün olaylar anlatılmıştır.”
- Metinde yine Seferihisar’ın “Türkiye’den Citta Slow Birliği’ne seçilen ilk ilçe olması” gibi gerçekte yaşanmış bir olaydan bahsediliyor. Ayrıca metin, Seferihisar’ın doğal güzelliklerini, rüzgâr sörfü ve kaya tırmanışı gibi aktiviteleriyle ilgi çekici olduğunu anlatıyor. Bunlar da orada olması mümkün şeyler. Yani bu ifade de metin için söylenebilir.
Sonuç:
Metinde hem ilgi çekici bir olay (Sakin Şehir seçilmesi) anlatılmış hem de bu olay gerçekte yaşanmış bir olaydır. Bu yüzden hem ilk hem de dördüncü seçeneği işaretlemeliyiz.
- İlgi çekici bir olay anlatılmıştır.
- Olağanüstü olaylara yer verilmiştir.
- Olay, mekân, şahıs ve varlık kadrosu, zaman ögelerinin hepsine yer verilmiştir.
- Olmuş ya da olması mümkün olaylar anlatılmıştır.
b. Sizce “Huzur” metni aşağıdakilerden hangisine örnek olarak gösterilebilir? İlgili kutucuğu işaretleyiniz.
Sevgili öğrencilerim, bu soruda bize “Huzur” adlı bir metinden bahsediliyor. Ama görselde bize “Huzur” metni verilmemiş. Bu yüzden o metni okumadan tam olarak nasıl bir metin olduğunu bilemeyiz.
Ancak, genellikle ders kitaplarında bu tür soruların bazen hemen üstteki metni kastettiği olur. Eğer soru, yukarıda okuduğumuz “İZMİR-SEFERİHİSAR” metnini kastediyorsa, o zaman cevabı şöyle buluruz:
Adım 1: Yukarıdaki “İZMİR-SEFERİHİSAR” metnini tekrar düşünelim.
- Bu metin bize Seferihisar hakkında bilgiler veriyor, tanıtımını yapıyordu. Nerede olduğu, özellikleri, tarihi gibi bilgileri öğrenmiştik.
Adım 2: Seçeneklere bakalım:
- a) bilgilendirici metin: Bilgilendirici metinler, bize bir konu hakkında bilgi veren, açıklama yapan metinlerdir. “İZMİR-SEFERİHİSAR” metni tam da böyleydi, bize Seferihisar hakkında bilgiler verdi.
- b) hikâye edici metin: Hikâye edici metinler, bir olayı anlatan, kahramanları olan, zaman ve yer bildiren metinlerdir. “İZMİR-SEFERİHİSAR” metni bir olay anlatmıyor, bir yeri tanıtıyordu.
- c) şiir: Şiirler, duygu ve düşünceleri dizeler halinde anlatan, genellikle kafiyeli ve ritimli yazılardır. “İZMİR-SEFERİHİSAR” metni düz yazıydı, şiir değildi.
Sonuç:
Eğer bu soru, “İZMİR-SEFERİHİSAR” metnini soruyorsa, kesinlikle bir bilgilendirici metindir. Biz de bu varsayımla ilk seçeneği işaretliyoruz.
- bilgilendirici metin
- hikâye edici metin
- şiir
7. Etkinlik
a. Aşağıdaki metni okuyunuz.
Bu etkinlikte bizden sadece metni okumamız istenmiş. Hadi hep birlikte okuyalım:
İZMİR-SEFERİHİSAR
Seferihisar, İzmir’in 44 km güneyinde yer alan 30 bin nüfuslu bir ilçedir. Türkiye’den Citta Slow [Sitta Slov (Sakin Şehir)] Birliği’ne seçilen ilk ilçedir. Seferihisar, 49 km uzunluğundaki sahili boyunca Ege Denizi’nin keşfedilmemiş zenginlikleri arasında yer alır. (…)
Seferihisar’ın limanı olan Sığacık’ta “Sakin şehir” atmosferini en yoğun biçimde hissetmek mümkündür. (…)
Bölgeyi keşfetmek isteyen birçok kişi için çekici olan Sığacık, antik kentlere ve doğal güzelliklere sahiptir. Sığacık ayrıca rüzgâr sörfü yapanlar ve kaya tırmanıcıları açısından da çekici bir özelliğe sahiptir. Bu bölgede Teos Antik Kenti’nin kalıntıları görülebilir ve kıvrılan koyda küçük bir kale de göze çarpmaktadır.
Genel ağdan alınmıştır. (Kısaltılmıştır.)
Metni dikkatlice okuduk. Şimdi sonraki sorulara geçebiliriz.