Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersinde çok güzel sorularla karşılaşacağız. Bu soruları çözerken hem yeni şeyler öğrenecek hem de bildiklerimizi pekiştireceğiz. Hazırsanız ilk sorumuzla başlayalım!
7. Turan, dinleyeceği metnin içeriğini başlıktan ve görselden hareketle tahmin etmek istiyor. Turan’ın dinleyeceği metnin görseli aşağıda verilmiş ancak başlık bölümü silinmiştir.
Görsel: Yanmış ağaçların olduğu bir alanda yeni filizlenmiş yeşil bir bitki.
Turan, görselden hareketle metnin başlığı olarak şunları tahmin etmiştir:
- Doğa Kendini Yeniliyor
- Teknoloji Doğaya Can Katıyor
- Doğada Yaşam Son Bulmayacak
Buna göre Turan’ın tahminlerinden hangileri doğrudur? İlgili kutucuğu işaretleyiniz.
Sevgili çocuklar, bu soruda Turan, bir metni dinlemeden önce görseline bakarak ve başlığına göre ne hakkında olabileceğini tahmin etmeye çalışıyor. Bize verilen görselde, yangın gibi bir olaydan sonra toprağın kararmış olduğunu ama o kararmış toprağın içinden yemyeşil yeni bir bitkinin filizlendiğini görüyoruz. Bu görüntü bize ne anlatıyor dersiniz?
Adım 1: Görseli dikkatlice inceleyelim. Yanmış, kurumuş ağaçlar ve toprak var. Ama en önemlisi, bu yanmış toprağın ortasında taptaze, yemyeşil bir filiz yükseliyor. Bu filiz bize umudu ve yeniden doğuşu anlatıyor, değil mi?
Adım 2: Şimdi Turan’ın tahminlerine bakalım ve görselle hangilerinin uyumlu olduğunu bulalım:
- Doğa Kendini Yeniliyor: Evet, tam da görseldeki gibi. Yangından sonra bile doğa kendini toparlıyor, yeniden filizleniyor ve canlanıyor. Bu tahmin çok doğru!
- Teknoloji Doğaya Can Katıyor: Görselde herhangi bir teknolojik alet veya insan müdahalesi göremiyoruz. Bu yüzden bu tahmin görselle uyuşmuyor.
- Doğada Yaşam Son Bulmayacak: Bu da çok doğru bir tahmin! Görseldeki o minik filiz, bize doğada yaşamın her şeye rağmen devam ettiğini, asla tamamen yok olmadığını gösteriyor.
Adım 3: O zaman Turan’ın tahminlerinden “Doğa Kendini Yeniliyor” ve “Doğada Yaşam Son Bulmayacak” seçenekleri görselle çok iyi uyum sağlıyor.
Sonuç:
Turan’ın doğru tahminleri şunlardır:
- [X] Doğa Kendini Yeniliyor
- [ ] Teknoloji Doğaya Can Katıyor
- [X] Doğada Yaşam Son Bulmayacak
***
8. Aşağıdaki cümlelerde sayıların yazımıyla ilgili yazım yanlışı yapılmıştır. Yanlışları düzeltip cümleleri boş bırakılan yere yazınız.
- Toplamda onaltı ülke dolaştılar.
- LGS’de ilçemizde 2’inci oldum.
- Katıldığı sınavda 4200 kişiden 10’ncu olmuş
- Liseyi bitirdiğinde onsekiz yaşındaydı.
Sevgili öğrencilerim, bu soruda sayıları yazarken yaptığımız küçük hataları düzeltmeyi öğreneceğiz. Türkçede sayıları yazmanın belirli kuralları var, gelin hep birlikte bu kuralları hatırlayalım ve cümleleri doğru şekilde yazalım.
Cümle: Toplamda onaltı ülke dolaştılar.
Adım 1: “onaltı” kelimesine bakalım. Sayıları yazarken, eğer iki kelimeden oluşuyorlarsa genellikle ayrı yazarız. “On” ve “altı” kelimeleri ayrı ayrı yazılmalıdır.
Doğru Yazımı: Toplamda on altı ülke dolaştılar.
Cümle: LGS’de ilçemizde 2’inci oldum.
Adım 1: “2’inci” ifadesine dikkat edelim. Sıra sayılarını (kaçıncı olduğunu belirten sayıları) yazarken ya rakamdan sonra nokta koyarız (2.) ya da sayının okunuşuna uygun eki kesme işaretiyle ayırarak yazarız. “2” sayısı “iki” diye okunur, bu yüzden “ikinci” ya da “2.” şeklinde yazılmalıdır. “2’inci” yanlıştır.
Doğru Yazımı: LGS’de ilçemizde 2. oldum.
veya
Doğru Yazımı: LGS’de ilçemizde ikinci oldum.
Cümle: Katıldığı sınavda 4200 kişiden 10’ncu olmuş
Adım 1: “10’ncu” ifadesini inceleyelim. Yine sıra sayısı yazımında bir hata var. “10” sayısı “on” diye okunur. Bu yüzden eki “onuncu” olmalıdır. Rakamla yazıldığında ise “10.” ya da “10’uncu” şeklinde yazılır. “10’ncu” kullanımı yanlıştır, çünkü ek “ncu” değil, “uncu” veya “üncü”dür.
Doğru Yazımı: Katıldığı sınavda 4200 kişiden 10. olmuş.
veya
Doğru Yazımı: Katıldığı sınavda 4200 kişiden onuncu olmuş.
Cümle: Liseyi bitirdiğinde onsekiz yaşındaydı.
Adım 1: “onsekiz” kelimesine bakalım. Tıpkı “onaltı” gibi, “on” ve “sekiz” kelimeleri ayrı ayrı yazılmalıdır.
Doğru Yazımı: Liseyi bitirdiğinde on sekiz yaşındaydı.
***
9. Hüseyin ile Yavuz arasında geçen aşağıdaki konuşmada gelmesi gereken yerlerde konuşma çizgisi (—) kullanınız.
- Bugün okulda seni göremedim, neden gelmedin Hüseyin?
- Hüseyin önce ne diyeceğini bilemedi, sonra,
- Hastaneye bir akrabamın ziyaretine gittim.
- Kötü bir şey yoktur umarım.
Sevgili çocuklar, bu soruda iki arkadaşın, Hüseyin ile Yavuz’un konuşmasını doğru şekilde yazmayı öğreneceğiz. Konuşmaları yazarken her yeni konuşmacının sözünün başına bir çizgi (—) koyarız. Bu çizgiye “konuşma çizgisi” denir ve kimin konuştuğunu anlamamıza yardımcı olur. Haydi, bu konuşmayı doğru hale getirelim:
Adım 1: Konuşmanın kimler arasında geçtiğine ve kimin ne söylediğine dikkat edelim.
Adım 2: Her konuşmacının sözünün başına konuşma çizgisini (—) ekleyelim.
a) — Bugün okulda seni göremedim, neden gelmedin Hüseyin?
(Burada Yavuz konuşmaya başlıyor, bu yüzden başına konuşma çizgisi koymalıyız.)
b) Hüseyin önce ne diyeceğini bilemedi, sonra,
(Bu kısım, Hüseyin’in ne düşündüğünü veya ne yaptığını anlatan bir cümle. Doğrudan bir konuşma değil, bu yüzden başına konuşma çizgisi gelmez.)
c) — Hastaneye bir akrabamın ziyaretine gittim.
(Bu, Hüseyin’in cevabı, yani doğrudan bir konuşma. Başına konuşma çizgisi gelmeli.)
ç) — Kötü bir şey yoktur umarım.
(Bu da Yavuz’un yeni bir sözü, yani doğrudan bir konuşma. Başına konuşma çizgisi gelmeli.)
Sonuç:
Konuşmanın doğru hali şöyledir:
- a) — Bugün okulda seni göremedim, neden gelmedin Hüseyin?
- b) Hüseyin önce ne diyeceğini bilemedi, sonra,
- c) — Hastaneye bir akrabamın ziyaretine gittim.
- ç) — Kötü bir şey yoktur umarım.