Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle birlikte bu sayfadaki etkinlikleri çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
8. Etkinlik
a. Hacivat ile Karagöz arasında geçen aşağıdaki konuşmayı okuyunuz.
Çözüm:
Bu kısımda bize Hacivat ve Karagöz arasındaki bir konuşma verilmiş. Bu konuşmayı dikkatlice okuyup anlamaya çalışacağız.
Karagöz’ün Konuşmaları:
- “Oooof, nasıl çıkacağım bu işin içinden? Benimki de şans mı?
- “Benim oğlanın bir çalışma yapması gerekiyor. Oğlum, istersen yardım edeyim, dedim. Hay dilim tutul-saydı da demeseydim. Şimdi içinden çıkamıyorum.
- “Çalışmanın ne olduğunu duysan sen de benim gibi düşünürsün. “Türkçedeki ‘ki’nin yazımını araştırın.” demiş öğretmenleri. Benim bildiğim bir tane “ki” var.
Hacivat’ın Konuşmaları:
- “Karagöz’üm çok düşünceli gördüm seni. Ne o Karadeniz’de gemilerin mi battı?
- “Ne var bunda bu kadar dert edecek canım? Sen kötü bir şey yapmıyorsun ki. Keşke bütün anne, babalar senin gibi yardım etse çocuklarına!
- “Karagöz’üm seninki de laf mı şimdi? Bir tane olsaydı böyle bir çalışma is-tenmezdi.
b. Bu konuşmada geçen “ki”lerin altını çiziniz. Bunların yazımlarında her-hangi bir farklılık var mı? Belirtiniz.
Çözüm:
Şimdi bu konuşmada geçen “ki” bağlacının veya eklerinin altını çizeceğiz ve yazılışlarındaki farkları bulmaya çalışacağız.
Adım 1: Konuşmadaki tüm “ki”leri bulalım ve altlarını çizelim.
Konuşmalarda geçen “ki”ler şunlardır:
- “…işin içinden? Benimki de şans mı?” (Benimki)
- “…çalışma yapması gerekiyor. Oğlum, istersen yar-dım edeyim, dedim. Hay dilim tutul-saydı da demeseydim. Şimdi içinden çıkamıyorum.” (Burada “ki” yok.)
- “Çalışmanın ne olduğunu duysan sen de benim gibi düşünürsün. “Türkçedeki ‘ki’nin yazımını araştırın.” demiş öğretmenleri. Benim bildiğim bir tane “ki” var.” (Türkçedeki, ‘ki’nin, bildiğim bir tane “ki”)
- “Ne var bunda bu kadar dert edecek canım? Sen kötü bir şey yapmıyorsun ki.” (yapmıyorsun ki)
- “Keşke bütün anne, babalar senin gibi yardım etse çocuklarına!” (Burada “ki” yok.)
- “Karagöz’üm seninki de laf mı şimdi? Bir tane olsaydı böyle bir çalışma is-tenmezdi.” (seninki)
Adım 2: Bulduğumuz “ki”lerin yazılışlarına bakalım ve aralarındaki farkları inceleyelim.
Altını çizdiğimiz “ki”ler şunlar:
- Benimki
- Türkçedeki
- ‘ki’nin
- yapmıyorsun ki
- Seninki
Şimdi bu kelimelerdeki “ki”lerin yazılışlarına dikkat edelim:
- “Benimki” ve “Seninki” kelimelerinde “ki”ler, kendinden önceki isme bitişik yazılmış. Bu “ki”ler aitlik bildiren eklerdir. Yani “benim olan” anlamında kullanılmış.
- “Türkçedeki” kelimesindeki “ki” de Türkçeye ait olan anlamında kullanılmış ve yine bitişik yazılmış. Bu da bir ek görevindedir.
- “yapmıyorsun ki” ifadesindeki “ki” ise cümlenin anlamını pekiştirmek için kullanılmış bir bağlaçtır. Bağlaç olan “ki”ler her zaman ayrı yazılır.
- “‘ki’nin” kelimesindeki “ki” ise bir kelimedir ve bu cümlede özel olarak “ki” kelimesinin kendisinden bahsedildiği için tırnak içinde ve ayrı yazılmıştır.
Sonuç:
Evet, bu konuşmada geçen “ki”lerin yazılışlarında farklılıklar var. Bazı “ki”ler ektir ve bitişik yazılır (benimki, seninki, Türkçedeki). Bazı “ki”ler ise bağlaçtır ve ayrı yazılır (yapmıyorsun ki). Ayrıca, “ki” kelimesinin kendisinden bahsedildiği durumlarda da ayrı yazılır (‘ki’nin).