4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Tuna Yayınları Sayfa 246

Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle çok güzel iki etkinliği birlikte çözeceğiz. Hazırsanız kalemleriniz ve defterleriniz hazır olsun, başlıyoruz!

1. Etkinlik: Öğretmen kelimesinin size çağrıştırdıklarını aşağıya yazınız.

Sevgili çocuklar, “öğretmen” kelimesini duyduğunuzda aklınıza neler geliyor? Bir düşünün bakalım… Kimimiz annesini, kimimiz babasını, kimimiz de okulda bize bir şeyler öğreten çok kıymetli öğretmenlerimizi düşünebiliriz. Bu kelime bize birçok şeyi hatırlatabilir. İşte benim aklıma gelenler:

• Bilgi

• Sevgi

• Saygı

• Okul

• Dostluk

• Gelecek

Siz de bu kutucuklara kendi aklınıza gelen güzel kelimeleri yazabilirsiniz. Çünkü öğretmenlik, içinde çok güzel duyguları ve anlamları barındıran bir meslektir.

2. Etkinlik: “Körpe” kelimesinin TDK Türkçe Sözlük’teki anlamları aşağıda verilmiştir:

1. Dalından yeni koparılmış, tazeliği üstünde, daha büyümemiş (bitki).

2. Çok genç (kimse).

3. Yavruluktan henüz çıkmış (hayvan).

4. (mecaz) Henüz bozulmamış, yıpranmamış.

“Körpe” kelimesi, aşağıdaki dizede “henüz bozulmamış, yıpranmamış” anlamıyla kullanılmıştır. Bu, kelimenin mecaz anlamıdır.

Körpe yüreklere

Yurt aşkını sen yerleştirdin!

Bir ilgi veya benzetme sonucu kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir.

Şimdi bu bilgilere göre bir soru çözeceğiz. Hazır mıyız?

Buna göre aşağıdaki dizelerde “aydınlık” kelimesinin hangi anlamda kullanıldığını belirleyerek ilgili kutucuğu işaretleyiniz.

Arkandan yürüyorsam aydınlık geleceğe,

İnan, yorulduğun yerde bayrağı ben alacağım.

Çözüm:

Sevgili öğrencilerim, bu soruyu çözmek için önce şiirdeki “aydınlık geleceğe” ifadesini çok iyi anlamamız gerekiyor. “Aydınlık” kelimesi burada gerçek anlamıyla mı kullanılmış, yoksa mecaz anlamıyla mı? Hadi adım adım inceleyelim:

Adım 1: Şiirdeki “aydınlık geleceğe” ifadesini okuyalım.

Burada “gelecek” kelimesi, henüz yaşanmamış zamanı ifade ediyor. Gelecek, fiziksel olarak bir yer değildir ki ışık alsın veya ışık saçsın. Bu yüzden “aydınlık” kelimesi burada gerçek anlamıyla kullanılamaz.

Adım 2: “Aydınlık” kelimesinin mecaz anlamını düşünelim.

Bir geleceğin “aydınlık” olması ne anlama gelir? Genellikle güzel, iyi, umut dolu, sorunsuz bir gelecekten bahsederken bu ifadeyi kullanırız, değil mi? Yani olumlu, temiz ve iyi şeylerle dolu bir gelecek.

Adım 3: Seçenekleri inceleyelim.

• a) Bir yeri aydınlatan güç, ışık.

  Bu, ışığın gerçek anlamıdır. Gelecek fiziksel bir yer olmadığı için bu seçenek doğru olamaz.

• b) Kötülükten uzak, temiz, saf.

  Evet, “aydınlık gelecek” derken, kötü olayların olmadığı, temiz ve güzel bir gelecekten bahsederiz. Bu, şiirdeki anlama çok uygun.

• c) Işık alan.

  Bu da yine ışığın gerçek anlamıyla ilgili. Gelecek ışık almaz. Bu seçenek de doğru olamaz.

• d) Kolay anlaşılacak derecede açık olan, vazıh.

  “Aydınlık” kelimesi bazen “açık, anlaşılır” anlamında da kullanılabilir (örneğin, “aydınlık bir fikir”). Ama “aydınlık gelecek” ifadesinde, geleceğin anlaşılır olmasından çok, iyi ve güzel olmasından bahsedilir. Bu yüzden bu seçenek de tam olarak uymuyor.

Adım 4: Doğru seçeneği belirleyelim.

Yukarıdaki incelemelerimize göre, “aydınlık geleceğe” ifadesiyle kastedilen, kötülüklerden uzak, temiz ve umut dolu bir gelecektir. Bu da b seçeneğindeki “Kötülükten uzak, temiz, saf” anlamına en uygun düşüyor.

Sonuç:

Doğru cevap b seçeneğidir.

• Bir yeri aydınlatan güç, ışık.

• Kötülükten uzak, temiz, saf.

• Işık alan.

• Kolay anlaşılacak derecede açık olan, vazıh.

Umarım bu açıklamalarım size yardımcı olmuştur. Başka sorularda görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!