Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Türkçe öğretmeniniz. Bugün sizinle birlikte sayıların yazımıyla ilgili kuralları inceleyeceğiz ve bu konudaki yanlışlıkları düzelteceğiz. Dil bilgisi kuralları, güzel Türkçemizi doğru kullanmamız için çok önemlidir. Haydi, görseldeki etkinlikleri adım adım çözelim.
8. Etkinlik: Kurallar ile Cümleleri Eşleştirme
Bu etkinlikte soldaki kuralları okuyup, sağ tarafta bu kurala uyan örnek cümleyi bulacağız. Gelin sırasıyla gidelim.
- Adım 1: (a) Kuralını İnceleyelim
Kural: “Sayılar harflerle de yazılabilir.”
Çözüm: Sağdaki cümlelere baktığımızda, içinde rakam yerine yazı ile yazılmış bir sayı arıyoruz. “Meydanda yaklaşık bin kişi toplanmıştı.” cümlesinde “bin” sayısı harflerle yazılmıştır.
Eşleşme: (a) kutucuğu -> “Meydanda yaklaşık bin kişi toplanmıştı.” cümlesinin yanındaki kutuya yazılmalıdır. - Adım 2: (b) Kuralını İnceleyelim
Kural: “Saatler ve dakikalar metin içinde yazıyla da yazılabilir.”
Çözüm: Örnek cümlelerde saat bildiren bir ifade arıyoruz. “Arabamız saat onu beş geçe hareket edecek.” cümlesinde saatin yazıyla yazıldığını görüyoruz.
Eşleşme: (b) kutucuğu -> “Arabamız saat onu beş geçe hareket edecek.” cümlesinin yanındaki kutuya yazılmalıdır. - Adım 3: (c) Kuralını İnceleyelim
Kural: “Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır.”
Çözüm: Bu kural çok önemli arkadaşlar, sayıları yazarken kelimeleri birleştirmiyoruz. “Kitabın iki yüz on beşinci sayfasına kadar okudum.” cümlesinde sayının her kelimesinin ayrı ayrı yazıldığını görüyoruz.
Eşleşme: (c) kutucuğu -> “Kitabın iki yüz on beşinci sayfasına kadar okudum.” cümlesinin yanındaki kutuya yazılmalıdır. - Adım 4: (ç) Kuralını İnceleyelim
Kural: “Romen rakamları tarihî olaylarda, yüzyıllarda, hükümdar adlarında, tarihlerde ayların yazılışında kullanılır.”
Çözüm: Cümlelerde Romen rakamı (I, V, X gibi) arayacağız. “Tarih dersinde II. Mahmut’un yaptığı yenilikleri öğrendik.” cümlesinde padişah isminde Romen rakamı kullanılmıştır.
Eşleşme: (ç) kutucuğu -> “Tarih dersinde II. Mahmut’un yaptığı yenilikleri öğrendik.” cümlesinin yanındaki kutuya yazılmalıdır. - Adım 5: (d) Kuralını İnceleyelim
Kural: “Dört veya daha çok basamaklı sayıların kolay okunabilmesi amacıyla içinde geçen bin, milyon, milyar ve trilyon kelimeleri harfle yazılabilir.”
Çözüm: Çok büyük sayıların okunmasını kolaylaştıran bu kurala uyan cümleyi bulalım. “Konsere 1 milyon 200 bin kişi gelmişti.” cümlesinde sayıların basamak isimleri harfle yazılmıştır.
Eşleşme: (d) kutucuğu -> “Konsere 1 milyon 200 bin kişi gelmişti.” cümlesinin yanındaki kutuya yazılmalıdır.
Not: “Bu kasabada 4.257 kişi yaşıyordu.” cümlesi dışarıda kaldı. Bu cümle sayıların rakamla yazılmasına bir örnektir ancak sol tarafta buna özel bir kural kutucuğu verilmemiştir.
9. Etkinlik: Yanlışlığı Bulup Düzeltme
Şimdi dedektif gibi davranıp hatalı yazılan cümleyi bulacağız.
Soru Metni: Sayıların yazımıyla ilgili yanlışlık yapılan cümleyi bularak yanlışlığı düzeltiniz.
Cümleleri İnceleyelim:
- 1. Cümle: “Türkiye’nin yüzölçümü 78.05.76 kilometrekaredir.”
- 2. Cümle: “Ev ile bakkalın arası yaklaşık bin metreydi.” (Doğru, sayılar harfle yazılabilir.)
- 3. Cümle: “Bir yıl içinde koyunlarının sayısı iki yüz elliye ulaşmıştı.” (Doğru, birden fazla kelimeli sayılar ayrı yazılır.)
- 4. Cümle: “Müze, sekizi otuz geçe açılacak.” (Doğru, saatler yazıyla yazılabilir.)
Çözüm ve Açıklama:
Yanlışlık birinci cümlede yapılmıştır. Sayılarda nokta işareti, sondan başlayarak üçerli grupları (binlikleri) ayırmak için kullanılır. Ancak bu örnekte sayı, sanki bir tarihmiş gibi veya ikişerli gruplar halinde noktayla ayrılmıştır (78.05.76). Bu kullanım yanlıştır.
Doğrusu Nasıl Olmalı?
Sayılar sondan başlanarak üçerli gruplara ayrılır ve araya nokta konur. Eğer sayı 780 bin 576 ise şu şekilde yazılmalıdır:
Doğru Yazım: Türkiye’nin yüzölçümü 780.576 kilometrekaredir.