Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe dersimizdeki bu güzel soruları adım adım, dikkatlice çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
1. “Taşımak” kelimesini “Bir şeyi bir yerden alıp başka bir yere götürmek.” anlamında cümle içinde kullanınız.
Haydi bakalım, “taşımak” kelimesini tam da bu anlama gelecek şekilde bir cümlede kullanalım. Yani bir eşyayı bir yerden alıp başka bir yere götürmek gibi düşüneceğiz. Mesela bir arkadaşınıza yardım ettiğiniz bir anı düşünebilirsiniz.
Çözüm:
Adım 1: “Taşımak” kelimesinin bize verilen anlamını düşünelim: “Bir şeyi bir yerden alıp başka bir yere götürmek.”
Adım 2: Bu anlama uygun günlük hayattan bir örnek bulalım. Örneğin, bir kutuyu, bir kitabı veya bir çantayı taşımak olabilir.
Adım 3: Bu örneği kullanarak bir cümle kuralım.
Sonuç:
Babama yardım etmek için ağır kolileri depoya taşıdım.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “basit” kelimesi mecaz anlamda kullanılmıştır? İlgili kutucuğu işaretleyiniz.
- Matematik sınavındaki ikinci soru çok basitti, değil mi?
- Bu sorunu çözmenin daha basit bir yolu olmalı arkadaşlar!
- Düğüne gidiyoruz, neden bu kadar basit giyindin?
- Otomatik arabaları kullanmak çok basit, ehliyetin varsa sürebilirsin.
Sevgili çocuklar, bu soruda “basit” kelimesinin mecaz anlamda kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle “gerçek anlam” ve “mecaz anlam” neydi, bir hatırlayalım mı?
Gerçek anlam, bir kelimenin akla gelen ilk anlamıdır, sözlükteki ilk karşılığıdır. Mesela “ateş” dediğimizde aklımıza gelen o yanan şey, ısı ve ışık veren şey gerçek anlamıdır.
Mecaz anlam ise bir kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır. “Ateşli bir tartışma” dediğimizde, tartışmanın gerçekten yandığını düşünmeyiz, değil mi? Burada “ateşli” kelimesi “hararetli, heyecanlı” anlamında kullanılarak mecaz anlam kazanmıştır.
Şimdi “basit” kelimesinin cümlelerde hangi anlamda kullanıldığına bakalım:
Çözüm:
Adım 1: Her bir cümledeki “basit” kelimesinin anlamına odaklanalım.
- “Matematik sınavındaki ikinci soru çok basitti, değil mi?”
- “Bu sorunu çözmenin daha basit bir yolu olmalı arkadaşlar!”
- “Düğüne gidiyoruz, neden bu kadar basit giyindin?”
- “Otomatik arabaları kullanmak çok basit, ehliyetin varsa sürebilirsin.”
Buradaki “basit”, sorunun kolay olduğu, karmaşık olmadığı anlamına geliyor. Bu, kelimenin gerçek anlamıdır.
Buradaki “basit”, sorunu çözmek için daha kolay, daha karmaşık olmayan bir yol olduğu anlamına geliyor. Bu da kelimenin gerçek anlamıdır.
İşte bu cümleye dikkat! Burada “basit” kelimesi, kıyafetin sade, gösterişsiz, özenilmemiş olduğu anlamına geliyor. Bir düğün gibi özel bir yere giderken, genelde daha şık ve özenli giyinilir. Burada “basit” kelimesi, kıyafetin düğün ortamına uygun olmadığı, yeterince şık olmadığı anlamında kullanılarak gerçek anlamından uzaklaşmış, yani mecaz anlam kazanmıştır.
Buradaki “basit”, araba kullanmanın kolay olduğu, zor olmadığı anlamına geliyor. Bu da kelimenin gerçek anlamıdır.
Adım 2: Mecaz anlamda kullanılan cümleyi belirleyelim.
Yukarıdaki incelemelerimize göre, “Düğüne gidiyoruz, neden bu kadar basit giyindin?” cümlesinde “basit” kelimesi mecaz anlamda kullanılmıştır.
Sonuç:
“Düğüne gidiyoruz, neden bu kadar basit giyindin?” cümlesindeki kutucuk işaretlenmelidir.
3. Aşağıda iki farklı metin için kullanılan görseller verilmiştir.
Bu görseller metinlere göre gruplandığında dışarıda kalan görselin altındaki numarayı işaretleyiniz.
Sevgili öğrencilerim, bu soruda bize 5 tane görsel verilmiş. Bu görsellerin farklı hikayelere ait olduğunu ve bizim bunları gruplandırmamızı istiyor. Gruplandırdıktan sonra, hiçbir gruba uymayan, yani “dışarıda kalan” görselin numarasını bulacağız. Haydi görselleri dikkatlice inceleyelim.
Çözüm:
Adım 1: Her bir görseli tek tek inceleyelim ve bize ne anlatmaya çalıştığını anlamaya çalışalım.
- Görsel 1: Yaşlı bir adam (marangoz gibi duruyor) ve yanında küçük bir çocuk var. Adam elinde bir testere tutuyor, çocuk da ona bakıyor. Sanki tahtadan bir şeyler yapıyorlar gibi. Bu görsel bize Pinokyo hikayesini hatırlatıyor. (Usta Geppetto ve Pinokyo)
- Görsel 2: Limanda büyük bir gemi var. Bir adam gemiye doğru yürüyor, başka insanlar da var. Deniz ve gemilerle ilgili bir hikaye olabilir.
- Görsel 3: Yaşlı bir adam, bir prenses ve sihirli bir lamba var. Bu görsel hemen aklımıza Alaaddin ve Sihirli Lamba hikayesini getiriyor.
- Görsel 4: Yaşlı bir adam ve küçük bir çocuk var. Adam çocuğa bir şeyler uzatıyor, çocuk da ona bakıyor. Arkada pazar yeri gibi bir ortam var. Bu görsel de Alaaddin ve Sihirli Lamba hikayesinden olabilir. (Mesela, kötü adamın Alaaddin’e lambayı vermesi gibi bir sahne olabilir.)
- Görsel 5: Yine yaşlı bir adam (marangoz gibi) ve küçük bir çocuk var. Adam tahta parçalarıyla uğraşıyor, çocuk da ona bakıyor ve elinde bir top tutuyor. Bu görsel de görsel 1 gibi Pinokyo hikayesini çağrıştırıyor.
Adım 2: Görselleri hikayelerine göre gruplandıralım.
- 1. Grup (Pinokyo Hikayesi): Görsel 1 ve Görsel 5. Bu iki görsel de marangoz Geppetto Usta ve Pinokyo’yu anımsatıyor. İkisinde de yaşlı bir adam ve tahtadan yapılmış gibi duran bir çocuk figürü var.
- 2. Grup (Alaaddin ve Sihirli Lamba Hikayesi): Görsel 3 ve Görsel 4. Bu iki görsel de Alaaddin’in hikayesindeki karakterleri ve unsurları (sihirli lamba, yaşlı adam, çocuk) içeriyor.
Adım 3: Grupların dışında kalan görseli belirleyelim.
Görsel 1 ve 5 Pinokyo hikayesine, Görsel 3 ve 4 ise Alaaddin hikayesine ait gibi duruyor. Geriye Görsel 2 kalıyor. Görsel 2’deki gemi ve liman sahnesi, ne Pinokyo ne de Alaaddin hikayesiyle doğrudan bağlantılı değil. Bu yüzden dışarıda kalan görsel 2 numaralı görseldir.
Sonuç:
Görseller metinlere göre gruplandığında dışarıda kalan görselin altındaki numara 2‘dir.