Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeninizim! Bugün sizinle birlikte bu görseldeki soruları dikkatlice inceleyip, adım adım çözeceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım!
b. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin sonunda iki nokta (:) kullanılmalıdır? İlgili kutucuğu işaretleyiniz.
Sevgili çocuklar, bu soruda noktalama işaretlerinden iki noktanın (:) nerede kullanıldığını bilmemiz gerekiyor. İki nokta genellikle kendisinden sonra bir açıklama, bir örnek veya bir liste verilecekse kullanılır. Hadi seçeneklere tek tek bakalım ve hangi cümlenin bir açıklama veya örnek beklediğini bulalım.
Adım 1: İki noktanın kullanım yerlerini hatırlayalım.
- Bir cümleden sonra açıklama veya örnek verilecekse.
- Karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişiyi belirten sözlerden sonra.
- Matematikte bölme işareti olarak.
- Genel ağ adreslerinde.
- Saat ve dakika belirtirken.
Adım 2: Şimdi cümleleri inceleyelim:
En yakın arkadaşımı size tanıtayım
Bu cümle, “tanıtayım” diyerek kendisinden sonra bir tanıtım yapılacağını, bir açıklama geleceğini haber veriyor, değil mi? Yani bu cümlenin sonuna iki nokta koyarsak, sonrasında kimin tanıtılacağını veya arkadaşınızla ilgili bilgileri sıralayacağımızı belirtmiş oluruz. Örneğin: “En yakın arkadaşımı size tanıtayım: O, çok zeki ve eğlenceli biridir.” veya “En yakın arkadaşımı size tanıtayım: Ayşe.” Bu cümle, iki nokta kullanımı için çok uygun görünüyor.
Okulun yeni spor salonunu gezdim
Bu cümle, yapılmış bitmiş bir eylemi anlatıyor. Herhangi bir açıklama ya da örnek beklemiyor. Bu yüzden sonuna nokta koyarız.
Çocuğun saçları epeyce uzamıştı
Bu da yine tamamlanmış bir durumu anlatan bir cümle. Sonuna nokta gelir.
Güneş batmış, hava kararmıştı
Burada iki ayrı durum virgülle bağlanmış ve cümle tamamlanmış. Sonuna nokta gelir.
Adım 3: Doğru seçeneği belirleyelim.
Yukarıdaki incelemelerimize göre, “En yakın arkadaşımı size tanıtayım” cümlesi, kendisinden sonra bir açıklama veya bir tanıtım beklediği için iki nokta (:) kullanılması gereken cümledir.
Sonuç:
Doğru cevap: En yakın arkadaşımı size tanıtayım
***
8. Etkinlik
Sınıf arkadaşlarınızla bir gezi planı yaptınız. Geziye çıkacağınız gün, gezilecek yerin değiştirildiğini öğrendiniz. Bu durumda tepkiniz ne olurdu? Duygu ve düşüncelerinizi aşağıya yazınız. Metninize uygun bir başlık belirleyiniz. Yazdıklarınızı sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.
Sevgili öğrenciler, bu etkinlikte hayal gücünüzü ve duygularınızı kullanmanızı istiyorum. Hadi bu durumu birlikte düşünelim ve nasıl bir yazı yazabileceğimize dair ipuçları verelim:
Adım 1: Senaryoyu anla.
- Bir gezi planı yapmışsınız. Belki de çok heyecanlısınızdır.
- Gezi günü gelmiş, çantanızı hazırlamışsınız, belki de uykunuz kaçmıştır heyecandan.
- Ama o da ne! Gezilecek yer değişmiş. Belki çok istediğin bir yerdi, belki de ilk defa gidecektin.
Adım 2: Duygularını ve düşüncelerini belirle.
İlk başta ne hissedersin? Şaşkınlık? Üzüntü? Hayal kırıklığı? Belki de biraz kızgınlık? Ya da belki yeni yer de güzelse sevinebilirsin?
Ne düşünürsün? “Neden değişti?” “Yeni yer neresiymiş?” “Acaba orası da güzel mi?” “Keşke daha önce haber verseydiler.” gibi düşünceler aklından geçebilir.
Bu duruma nasıl bir tepki verirdin? Sessiz mi kalırdın, arkadaşlarını mı teselli ederdin, yoksa itiraz mı ederdin?
Adım 3: Metnine bir başlık koy.
- Yazacağın metnin konusu, gezi yerinin değişmesi ve senin buna verdiğin tepki. Başlık da bu konuyu yansıtmalı.
- Örnek başlıklar: “Değişen Gezi Planı”, “Beklenmedik Haber”, “Hayal Kırıklığı mı, Yeni Macera mı?”, “Son Dakika Değişikliği”. Sen kendi yazına en uygun olanı seçebilirsin.
Adım 4: Duygu ve düşüncelerini sırayla yaz.
Önce gezi planı yapıldığında ne kadar mutlu olduğunu anlatabilirsin.
Sonra, gezi günü bu değişikliği nasıl öğrendiğini ve o anki şaşkınlığını, hayal kırıklığını veya diğer duygularını ifade edebilirsin.
Yeni yer hakkında ne düşündüğünü, belki de yeni bir maceraya atılma isteğini veya hala eski yeri özlediğini yazabilirsin.
Yazını, bu duruma nasıl ayak uydurduğun veya ne yapmaya karar verdiğinle bitirebilirsin. Belki yeni yere de gitmeye karar verdin, belki de başka bir plan yaptın.
Unutma, bu senin hikayen ve senin duyguların. İçinden geldiği gibi, samimi bir dille yazmalısın. Yazdıktan sonra da sınıf arkadaşlarınla paylaşarak onların da bu duruma nasıl tepki vereceklerini öğrenebilirsin. Çok güzel bir etkinlik olacak eminim!