Merhaba canım öğrencim! Gel bakalım, bu şiiri birlikte okuyup soruları tek tek çözelim. Eminim hepsi çok kolay gelecek!
3. TEMA DEĞERLENDİRME SORULARI
OĞLUM!
Ben de düşkündüm oyuna,
Ben de kumları avuçlar
Kazardım tırnaklarımla toprağı.
O zaman da çocuklar oynardı,
Ama benzemiyor bütün oyunlarımız
Gezdirdim ceplerimde şıkır şıkır
Deniz kokulu taşları,
En güzellerini topladım
Midye kabuklarının.
Saldım bahar rüzgârına
Uçurtmaların en süslüsünü.
Ne kurulunca koşan tramvaylarım vardı,
Ne çekince giden develerim.
Balıklarımızı tanıdım,
Adlarını bildirdim kuşların;
Seçerdim düdüğündüden
Limanımıza uğrayan vapurları.
Bildirdim yanık yüzlü kaptanlarını
Denizkızının Selâmet’in;
Ben de ayırırdım onlar kadar
Poyrazı karayelden.
(…)
Rıfat Ilgaz
Uzak Değil (Şiirler)
(Kısaltılmıştır.)
A. 1-5. soruları yukarıdaki şiire göre cevaplayınız.
1. Okuduğunuz şiire bir başlık öneriniz.
Çözüm:
Bu soru, şiirin ana fikrini yansıtan bir başlık bulmamızı istiyor. Şiirde şairin çocukluk anıları, çocukken yaptığı oyunlar anlatılıyor. Şairin o günlere duyduğu özlemi ve çocukluk oyunlarını ne kadar sevdiğini görüyoruz. Bu yüzden şiire uygun olabilecek birkaç başlık düşünebiliriz. Mesela, “Çocukluk Oyunları”, “Benim Çocukluğum”, “Şairin Oyuncakları” gibi başlıklar şiirin konusunu iyi ifade eder.
Öğretmenin önerisi: “Çocukluk Anıları”
2. Şiirdeki altı çizili kelimenin anlamını TDK Türkçe Sözlük’ten bulup yazınız.
Çözüm:
Bu soruda, şiirde altı çizili bir kelime verilmemiş. Ancak, eğer kelimeyi biliyorsak, TDK (Türk Dil Kurumu) Türkçe Sözlük’ten anlamını bulup yazmamız isteniyor. Diyelim ki şiirde “poyraz” kelimesi altı çizili olsaydı, sözlükten bulacağımız anlamı şöyle olurdu:
Poyraz: Kuzeydoğudan esen soğuk rüzgâr.
Eğer başka bir kelime altı çizili olsaydı, ona göre sözlükten anlamını araştırıp yazacaktık.
3. Şair, çocukken neler yaparmış?
Çözüm:
Şimdi şiiri dikkatlice okuyup şairin çocukken neler yaptığını bulalım:
Adım 1: Şiirin ilk bölümünde şair, çocukken oyuna düşkün olduğunu, kumları avuçladığını, tırnaklarıyla toprağı kazıdığını anlatıyor.
Adım 2: Ceplerinde deniz kokulu taşlar ve midye kabukları topladığını söylüyor.
Adım 3: En süslü uçurtmaları bahar rüzgârına saldığını belirtiyor.
Adım 4: İkinci bölümde ise tramvaylarla oynadığını, develere bindiğini, balıkları tanıdığını, kuşların adlarını bildiğini, vapurları izlediğini, kaptanlarla konuştuğunu ve denizkızının Selâmet’in olduğunu söylediğini anlatıyor.
Sonuç:
Şair çocukken oyuna düşkünmüş, kumlarla oynamış, toprak kazımış, deniz kokulu taşlar ve midye kabukları toplamış, uçurtma uçurmuş. Ayrıca tramvaylarla oynamış, deveye binmiş gibi hayaller kurmuş, balıkları ve kuşları tanımış, vapurları izlemiş, kaptanlarla konuşmuş.
4. Aşağıdakilerden hangisi şairin çocukken oynadığı oyuncaklardır? İlgili kutucukları işaretleyiniz.
Çözüm:
Bu soruda şairin çocukken oynadığı oyuncakları bulmamız gerekiyor. Şiirde geçen oyunlardan yola çıkarak doğru seçenekleri işaretleyeceğiz.
- a. midye kabukları: Şair, “Midye kabuklarının. En güzellerini topladım” diyor. Bu, onun bir oyuncağı veya oyun malzemesi olduğunu gösterir.
- b. kurulunca koşan tramvay: Şair, “Ne kurulunca koşan tramvaylarım vardı” diyor. Bu da bir oyuncağa benziyor.
- c. çekince giden deve: Şair, “Ne çekince giden develerim” diyor. Bu da hayali bir oyuncağa veya oyuna işaret ediyor.
- d. deniz kokulu taşlar: Şair, “Deniz kokulu taşları, En güzellerini topladım” diyor. Bunları da oyunlarında kullanmış olabilir.
Şiire göre şairin topladığı ve oyunlarında kullandığı şeyler oyuncak olarak kabul edilebilir.
İşaretlenecekler:
- a. midye kabukları
- b. kurulunca koşan tramvay
- c. çekince giden deve
- d. deniz kokulu taşlar
5. Şair, çocukken neleri bilirmiş?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için yine şiiri dikkatlice okuyalım ve şairin çocukken bildiği şeyleri bulalım.
Adım 1: Şair, “Balıklarımızı tanıdım, Adlarını bildirdim kuşların;” diyor. Bu, balıkları tanıdığını ve kuşların adlarını bildiğini gösteriyor.
Adım 2: Devamında, “Limanımıza uğrayan vapurları. Bildirdim yanık yüzlü kaptanlarını Denizkızının Selâmet’in;” ifadeleriyle, limana uğrayan vapurları bildiğini, kaptanları ve denizkızını tanıdığını anlatıyor.
Sonuç:
Şair çocukken balıkları tanırmış, kuşların adlarını bilirmiş, limana uğrayan vapurları bilirmiş, kaptanları ve denizkızını tanırmış.
110