Merhaba canım öğrencim! Bugün seninle beraber Türkçe dersimizdeki bu güzel soruları adım adım çözeceğiz. Hiç merak etme, ben sana her şeyi en anlaşılır şekilde anlatacağım. Hazırsan başlayalım!
6. Etkinlik
a. Erkan Öğretmen ile Hakan arasında geçen konuşmayı okuyarak soruları cevaplayınız.
Öğretmenim “bilim insanlarının çalışma biçimleri” konusunda bir konuşma yapacağım. Konuşmada nelere dikkat etmeliyim?
Düşüncelerini uygun şekilde ifade etmelisin. Nezaket kurallarına uymalı ve beden dilini etkin kullanmalısın.
• Siz konuşmalarınızda nelere dikkat ediyorsunuz?
Şimdi bu soruyu düşünelim. Hakan, öğretmene konuşma yaparken nelere dikkat etmesi gerektiğini soruyor ve öğretmeni de ona çok önemli ipuçları veriyor. Biz de konuşmalarımızda nelere dikkat etmeliyiz, onu yazalım:
Adım 1: Erkan Öğretmen’in Hakan’a verdiği tavsiyeleri hatırlayalım.
- Düşüncelerimizi uygun şekilde ifade etmek.
- Nezaket kurallarına uymak.
- Beden dilimizi etkin kullanmak.
Adım 2: Bu tavsiyelerin üzerine kendi ekleyeceklerimizi düşünelim.
Biz de konuşmalarımızda şunlara dikkat etmeliyiz:
Öncelikle, söyleyeceklerimizi doğru ve anlaşılır kelimelerle ifade etmeliyiz. Karşımızdaki kişi bizi kolayca anlayabilmeli, değil mi?
Konuşurken nezaket kurallarına uymak çok önemli. “Lütfen”, “teşekkür ederim” gibi sihirli sözcükleri kullanmayı unutmamalıyız. Kimseyi kırmadan, saygılı bir şekilde konuşmalıyız.
Beden dilimizi yani el, kol hareketlerimizi, yüz ifadelerimizi doğru kullanmalıyız. Mesela, birine bir şey anlatırken ona dönerek, göz teması kurarak konuşmak, söylediklerimizin daha etkili olmasını sağlar. Ama çok fazla el kol sallamak da dikkat dağıtabilir, o yüzden dengeli olmalıyız.
Sadece konuşmak değil, dinlemek de çok önemli. Karşımızdaki kişi konuşurken onu dikkatlice dinlemeli, sözünü kesmemeliyiz. Böylece hem ona saygı göstermiş oluruz hem de söylediklerini daha iyi anlarız.
Konuşurken ses tonumuza da dikkat etmeliyiz. Ne çok yüksek sesle bağırarak ne de çok kısık sesle fısıldayarak konuşmalıyız. Ortama ve konuya uygun bir ses tonu kullanmak en doğrusu.
b. Bilim insanlarının insanlığa katkılarını sınıf arkadaşlarınızla tartışınız. Tartışırken kendi düşüncelerinizi uygun şekilde ifade ediniz. Sizden farklı düşünen arkadaşlarınıza anlayışla yaklaşınız.
Bu soru aslında senin sınıf arkadaşlarınla yapman gereken harika bir etkinlik. Bilim insanlarının dünyamız ve bizler için ne kadar önemli şeyler yaptığını konuşmak, yeni şeyler öğrenmek çok güzel olur. Bu tür tartışmalarda unutma ki:
Kendi fikirlerini açıkça ve saygılı bir dille anlatmalısın.
Farklı düşünen arkadaşlarına anlayışla yaklaşmalı, onların fikirlerini de dinlemelisin. Herkesin farklı düşünceleri olabilir ve bu çok doğal. Önemli olan birbirimize saygı duymak ve ortak bir noktada buluşmaya çalışmaktır.
Unutma, tartışma kavga etmek demek değildir. Tartışma, bir konu hakkında farklı fikirleri konuşarak en doğruya ulaşmaya çalışmaktır.
7. Etkinlik
* Aşağıdaki metni okuyarak soruyu cevaplayınız.
Fatma Öğretmen, öğrencilerinden “Kitap ve dergi adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.” kuralını örnekleyen cümleler yazmalarını istemiştir. Öğrencilerin cümleleri şöyledir:
Ayşen: Son olarak “Uçtu Uçtu Şiir Uçtu” adlı şiir kitabını okudum.
Ekrem: Arkadaşımın mektubunu “bilim çocuk” dergisinde okumuştum.
Cevdet: Yazar, “Sakız Kızın Günleri” öyküsünde Sakız’ın hayatına değinmiştir.
Yeliz: Rıfat Ilgaz, “Halime Kaptan” adlı eserinde Kurtuluş Savaşı yıllarını anlatır.
Buna göre öğrencilerden hangisinin verdiği örnek yanlıştır? İlgili kutucuğu işaretleyiniz.
Şimdi gelelim bu etkinliğe! Fatma Öğretmen’in verdiği kural çok açık: Kitap ve dergi adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. Şimdi tek tek öğrencilerimizin örneklerini inceleyelim ve bu kurala uyup uymadıklarına bakalım.
Adım 1: Kuralı tekrar edelim: Kitap ve dergi adlarının her kelimesinin ilk harfi büyük olmalı.
Adım 2: Her bir öğrencinin cümlesindeki kitap veya dergi adını bulup kurala uyup uymadığını kontrol edelim.
Ayşen: “Uçtu Uçtu Şiir Uçtu”
Bakalım: “Uçtu” (U büyük), “Uçtu” (U büyük), “Şiir” (Ş büyük), “Uçtu” (U büyük).
Ayşen’in örneği kurala uygun.
Ekrem: “bilim çocuk”
Bakalım: “bilim” (b küçük), “çocuk” (ç küçük).
Hımm, burada bir hata var gibi duruyor. “Bilim Çocuk” bir dergi adıysa, “Bilim” kelimesinin ‘B’ harfi ve “Çocuk” kelimesinin ‘Ç’ harfi büyük olmalıydı.
Ekrem’in örneği kurala uygun değil.
Cevdet: “Sakız Kızın Günleri”
Bakalım: “Sakız” (S büyük), “Kızın” (K büyük), “Günleri” (G büyük).
Cevdet’in örneği kurala uygun.
Yeliz: “Halime Kaptan”
Bakalım: “Halime” (H büyük), “Kaptan” (K büyük).
Yeliz’in örneği kurala uygun.
Adım 3: Yanlış olan örneği belirleyelim.
Gördüğün gibi, Ekrem’in verdiği “bilim çocuk” örneğinde dergi adının kelimelerinin ilk harfleri küçük yazılmış. Oysa kurala göre büyük harfle başlamaları gerekiyordu.
Sonuç:
Yanlış olan örnek Ekrem‘in verdiği örnektir.
İşaretlenmesi gereken kutucuk:
Ekrem