Merhaba sevgili öğrencim. Bugün seninle bu güzel Türkçe çalışma sayfasındaki soruları birlikte inceleyip çözeceğiz. Dil bilgisi kuralları ve kelimelerin anlam dünyası çok keyiflidir. Hazırsan hemen başlayalım!
B. Bölümü: Aşağıdaki kuralları örnekleyen birer cümle yazınız.
1. Soru: Dünya, güneş ve ay kelimeleri gezegen anlamı dışında kullanıldıklarında küçük harfle başlar.
Çözüm:
Adım 1: Bu kural bize şunu söylüyor: Eğer Fen Bilimleri dersindeki gibi uzaydan, gezegenlerden bahsetmiyorsak, bu kelimeleri küçük harfle yazmalıyız. Örneğin “Ay, Dünya’nın uydusudur” dersek büyük yazarız ama günlük hayatta kullanırsak küçük yazarız.
Adım 2: Günlük hayattan, gezegen anlamı taşımayan bir örnek düşünelim.
Örnek Cümle: “Pencereyi açınca odama güneş girdi.”
(Burada güneş, yıldız olan Güneş değil, güneş ışığı anlamında kullanıldığı için küçük harfle başlar.)
2. Soru: Kitap ve dergi adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
Çözüm:
Adım 1: Okuduğumuz kitapların veya dergilerin kapaklarına dikkat edersen, isimlerinin her kelimesinin büyük harfle başladığını görürsün. Bu bir yazım kuralıdır.
Adım 2: Bildiğimiz bir kitap veya dergi ismini cümle içinde kullanalım.
Örnek Cümle: “Öğretmenimiz tatilde Küçük Prens kitabını okumamızı önerdi.”
3. Soru: Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta (:) konur.
Çözüm:
Adım 1: Bir şeyi açıkladıktan sonra sıralama yapacaksak veya örnekler vereceksek iki nokta üst üste kullanırız.
Adım 2: Pazardan aldıklarımızı veya sevdiğimiz renkleri sıralayan bir cümle kuralım.
Örnek Cümle: “En sevdiğim meyveler şunlardır: çilek, muz ve karpuz.”
4. Soru: Tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta (…) konur.
Çözüm:
Adım 1: Bazen cümleyi bitirmeyiz, yüklemi söylemeyiz ve devamını okuyucunun hayal gücüne bırakırız. Bu tür eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta koyarız.
Adım 2: Sonu gelmemiş, yarım kalmış bir cümle kuralım.
Örnek Cümle: “Karşımızda masmavi bir deniz, yemyeşil ağaçlar…“
C. Bölümü: Aşağıdaki sorularda istenenleri yapınız.
1. Soru: “Yatmak” kelimesini aşağıda verilen anlamlarına uygun birer cümlede kullanınız.
Anlam 1: Boş yere beklemek.
Çözüm:
Adım 1: Burada “yatmak” kelimesi uyumak anlamında değil; bir işe yaramadan, kullanılmadan durmak veya beklemek anlamında kullanılmış.
Adım 2: Kullanılmayan bir eşya veya satılmayan bir mal üzerinden cümle kuralım.
Cümle: “Dükkandaki mallar aylardır depoda yatıyor.”
Anlam 2: Yatay veya yataya yakın bir duruma gelmek.
Çözüm:
Adım 1: Bu anlam, dik duran bir şeyin eğilmesi veya yere paralel hale gelmesi demektir. Rüzgardan eğilen ağaçlar veya başaklar buna güzel bir örnektir.
Adım 2: Rüzgarın etkisiyle eğilen bir şeyi anlatalım.
Cümle: “Şiddetli rüzgâr yüzünden tarladaki ekinler yere yattı.”
2. Soru: Bu kutucuklardan hangisinde yer alan kelimelerin arasında eş anlamlılık ilişkisi yoktur? İlgili kutucuğu işaretleyiniz.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için kutucuklardaki kelime çiftlerini tek tek inceleyelim:
- gece – gündüz: Bu iki kelime birbirinin tersidir. Biri karanlık zamanı, diğeri aydınlık zamanı anlatır. Yani bu kelimeler ZIT (KARŞIT) anlamlıdır.
- anı – hatıra: “Anı” kelimesinin diğer adı “hatıra”dır. İkisi de aynı anlama gelir. Bunlar EŞ ANLAMLIdır.
- sene – yıl: “Bu sene tatile gideceğiz” ile “Bu yıl tatile gideceğiz” cümleleri aynı anlamdadır. Bunlar EŞ ANLAMLIdır.
- öykü – hikâye: Yazdığımız olay yazılarına öykü de deriz, hikâye de deriz. Bunlar da EŞ ANLAMLIdır.
Sonuç: Bizden eş anlamlılık ilişkisi olmayanı bulmamız istenmişti.
Cevap:gece-gündüz yazan (birinci) kutucuk işaretlenmelidir. Çünkü onlar zıt anlamlıdır.