Merhaba sevgili öğrenciler! Bugün birlikte bu soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
9. Aşağıda bazı kelimelerin anlamları ve kelimelerin bu anlamda kullanıldıkları cümleler verilmiştir. Kelimeleri cümlelerin içinden bularak bulmacanın satırlarına yazınız.
Önce anlamlara bakalım:
- 1. Yağışsız (hava, mevsim, yıl).
- 2. Bundan böyle, bundan sonra.
- 3. Havadaki yüksek ısı.
Şimdi de cümlelere göz atalım:
- Bu sıcakta nereye gideceksin?
- Artık, onlarla okula gidiyordu.
- Kurak geçen ilkbahar, çiftçiyi düşündürüyor.
Bu cümlelerdeki kelimeleri anlamlarıyla eşleştireceğiz ve bulmacaya yerleştireceğiz. Bulmacanın satırlarında harfler olacak. Biz de anlamlara uygun kelimeleri bulup, o kelimelerin harflerini bulmacanın ilgili satırlarına yazacağız.
Adım 1: İlk anlam “Yağışsız (hava, mevsim, yıl)” demek. Cümlelere baktığımızda “Kurak geçen ilkbahar, çiftçiyi düşündürüyor.” cümlesindeki “kurak” kelimesi bu anlama geliyor. Bulmacada ilk satırda 5 harf var. “Kurak” kelimesi 5 harfli olduğu için bulmacanın ilk satırına yazılabilir.
Adım 2: İkinci anlam “Bundan böyle, bundan sonra” demek. “Artık, onlarla okula gidiyordu.” cümlesindeki “artık” kelimesi bu anlama geliyor. Bulmacanın ikinci satırında 4 harf var. “Artık” kelimesi 4 harfli olduğu için bulmacanın ikinci satırına yazılabilir.
Adım 3: Üçüncü anlam “Havadaki yüksek ısı” demek. “Bu sıcakta nereye gideceksin?” cümlesindeki “sıcak” kelimesi bu anlama geliyor. Bulmacanın üçüncü satırında 4 harf var. “Sıcak” kelimesi 4 harfli olduğu için bulmacanın üçüncü satırına yazılabilir.
Şimdi bulmacaya yerleştirelim:
1. Satır: K U R A K
2. Satır: A R T I K
3. Satır: S I C A K
Bulmacanın 3. sütununda yer alan harfleri bulmamız istenmiş. Bulmacaya baktığımızda 3. sütunda sırasıyla R, T, C harflerini görüyoruz. Bu harfleri sarıya boyamamız gerekiyor.
Bu soru için bize bir bulmaca ve harfler verilmiş:
K U R A
A R T I
S I C A
Adım 1: Soruda bizden bulmacanın 3. sütunundaki harfleri bulmamız isteniyor. Bulmacaya dikkatlice bakıyoruz.
Adım 2: Bulmacanın sütunlarını sayalım. En soldaki sütun 1. sütun, yanındaki 2. sütun, onun yanındaki ise 3. sütun oluyor.
Adım 3: 3. sütunda yukarıdan aşağıya doğru hangi harfler var diye bakıyoruz. İlk satırda R, ikinci satırda T, üçüncü satırda C harflerini görüyoruz.
Sonuç: Bulmacanın 3. sütununda yer alan harfler R, T, C‘dir. Bu harfleri sarıya boyamalıyız.
10. Söz, kelime ve seslerin benzerliklerinden faydalanılarak söylenen, birbiriyle uyumlu hazır söz kalıbına tekerleme denir.
Bu soruda bize bazı toplar ve bu topların temsil ettiği kelimelerle ilgili bilgiler verilmiş. Sonrasında da bazı tekerlemeler verilmiş ve bu topların dizilişine uygun olan tekerlemeyi bulmamız isteniyor.
Adım 1: Topların dizilişine bakalım. Soldan sağa doğru ilk sırada futbol topu, basketbol topu, tenis topu ve voleybol topu var. İkinci sırada da aynı şekilde dizilmişler.
Adım 2: Soruda her topun bir kelimeyi karşıladığı ve kelimelerin soldan sağa doğru okunduğu söylenmiş. Yukarıdaki top düzeni, aşağıdaki tekerlemelerden birini karşılıyor.
Adım 3: Topların çeşitlerine ve diziliş sırasına dikkat ederek tekerlemeleri inceleyelim.
Verilen tekerlemeler şunlar:
a) Dal sarkar kartal kalkar, kartal kalkar dal sarkar
b) Şu köşe yaz köşesi, şu köşe kış köşesi
c) Nankör nalbant nalları nallamalı mı, nallamamalı mı
d) Paşa tası ile beş has tas kayısı hoşafı
Şimdi tekerlemelerdeki kelimelerin baş harflerine veya seslerine bakalım ve topların dizilişiyle eşleştirmeye çalışalım.
Futbol topu genellikle ‘F’ harfiyle veya ‘top’ kelimesiyle ilişkilendirilebilir. Basketbol topu ‘B’ harfiyle. Tenis topu ‘T’ harfiyle. Voleybol topu ‘V’ harfiyle ilişkilendirilebilir.
Ancak soruda kelimelerin ses benzerliklerinden faydalanılarak söylenen tekerlemelerden bahsediliyor. Bu yüzden kelimelerin baş harflerinden çok, ses tekrarlarının olduğu tekerlemelere odaklanmalıyız.
Tekerlemeleri tekrar inceleyelim:
a) Dal sarkar kartal kalkar, kartal kalkar dal sarkar. Burada ‘d’, ‘s’, ‘k’, ‘l’ gibi seslerin tekrarı var.
b) Şu köşe yaz köşesi, şu köşe kış köşesi. Burada ‘ş’, ‘k’, ‘z’, ‘s’ seslerinin tekrarı var.
c) Nankör nalbant nalları nallamalı mı, nallamamalı mı. Burada ‘n’, ‘l’, ‘m’ seslerinin tekrarı var.
d) Paşa tası ile beş has tas kayısı hoşafı. Burada ‘p’, ‘ş’, ‘t’, ‘s’, ‘h’ seslerinin tekrarı var.
Topların dizilişine baktığımızda ilk sırada futbol, basketbol, tenis, voleybol topları var. Bu topların sesleriyle, kelimelerin seslerinin uyumlu olması bekleniyor.
Şimdi tekerlemeleri topların türleriyle ilişkilendirmeye çalışalım. Tekerlemelerdeki kelimelerin ilk harflerine bakarak bir ipucu yakalamaya çalışalım.
Futbol topu -> F harfi
Basketbol topu -> B harfi
Tenis topu -> T harfi
Voleybol topu -> V harfi
Bu şekilde bir eşleştirme yaparsak, ilk satırdaki toplar için F, B, T, V ile başlayan kelimeler ararız. Ancak tekerlemelerdeki kelimeler daha çok ses benzerlikleriyle ilgili.
Şimdi tekrar tekerlemelere ve toplara bakalım. Topların türleri önemli olabilir. Futbol, basketbol, tenis, voleybol.
d) Paşa tası ile beş has tas kayısı hoşafı. Bu tekerlemede ‘tas’ kelimesi geçiyor. Toplar da bir nevi ‘tas’ gibi düşünülebilir mi? Hem de bu tekerlemedeki ‘p’, ‘t’, ‘s’, ‘h’ sesleri topların görselleriyle bir şekilde ilişkilendirilebilir mi diye düşünelim.
Soruda “Yukarıdaki top düzeni aşağıdaki tekerlemelerden birini karşılamaktadır.” deniyor. Bu, topların sırasının tekerlemedeki kelimelerin sırasıyla aynı olması gerektiği anlamına geliyor.
Futbol topu, basketbol topu, tenis topu, voleybol topu.
Bu dizilişe en uygun tekerleme, ses benzerlikleri ve kelime tekrarı açısından incelendiğinde, “Paşa tası ile beş has tas kayısı hoşafı” tekerlemesidir. Bu tekerlemedeki “Paşa tası”, “beş has tas” gibi ifadeler, topların yuvarlak şekillerini ve belki de bir tür “tas” veya “kap” olabileceğini düşündürebilir. Ayrıca tekerlemedeki “p”, “t”, “s”, “h” gibi sesler, topların görselleriyle bir şekilde ilişkilendirilebilir (örneğin, topun rengi, deseni veya vuruş sesi gibi). En önemlisi, bu tekerlemedeki kelimelerin ses tekrarları ve ritmi, diğer tekerlemelerden daha fazla topların görsel dizilişine uygun bir akış sağlıyor gibi görünüyor.
Sonuç: Bu topların dizilişini en iyi anlatan tekerleme d) Paşa tası ile beş has tas kayısı hoşafı‘dır.