Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle çok güzel bir Türkçe etkinliği yapacağız. Kitabımızdaki “Milli Kültürümüz” temasının “Yılın Babası” metninden önceki hazırlık sorularını ve etkinliği beraber inceleyeceğiz. Hazır mısınız, başlayalım mı?
Önce “Hazırlanalım” bölümündeki sorulara bakalım:
1. Yaşlılara nasıl yardım edebiliriz?
Çözüm:
Sevgili çocuklar, yaşlılarımız bizim kıymetli büyüklerimizdir. Onlara her zaman saygı göstermeli ve ihtiyaç duyduklarında mutlaka yardımcı olmalıyız. Peki, onlara nasıl yardım edebiliriz? Gelin hep birlikte düşünelim:
- Alışverişten dönerken ağır poşetleri varsa taşıyabiliriz.
- Yolda karşıdan karşıya geçerken ellerinden tutarak onlara eşlik edebiliriz.
- Evde küçük işler yaparken, örneğin çiçekleri sularken veya basit bir eşyayı taşırken yardımcı olabiliriz.
- Onlarla sohbet edebilir, onlara hal hatır sorabiliriz. Böylece kendilerini yalnız hissetmezler.
- Eğer bir şeye ihtiyaçları varsa, mesela bir bardak su gibi, hemen yanlarına koşup getirebiliriz.
- Otobüste veya dolmuşta yer verebiliriz.
Unutmayalım ki, yaşlılarımıza yardım etmek hem onları mutlu eder hem de bize çok güzel bir duygu yaşatır. Onların tebessümü her şeye değer!
2. Ailenizle en son ne zaman geziye gittiniz? Bu gezide neler yaptığınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.
Çözüm:
Bu soru tam da sizin için! Herkesin cevabı farklı olacaktır çünkü hepimizin ailesiyle yaptığı geziler farklıdır. Ben size örnek bir gezi anlatayım, siz de kendi gezilerinizi düşünerek cevaplayın olur mu?
Adım 1: En son ailenle ne zaman geziye çıktığını hatırla.
Örnek: “Ben ailenle en son yaz tatilinde, okullar kapanınca bir geziye çıkmıştım.”
Adım 2: Nereye gittiğinizi ve orada neler yaptığınızı düşünerek arkadaşlarına anlatır gibi anlat.
Örnek: “Kaplıcalara gitmiştik. Orada sıcak sularda yüzdük, çok eğlendik. Akşamları otelin bahçesinde yürüyüş yaptık, oyunlar oynadık. Annemle babamla bol bol sohbet ettik. Çok güzel ve dinlendirici bir geziydi.”
Şimdi sıra sende! Kendi gezinizi düşünün ve arkadaşlarınızla veya benimle paylaşın.
3. “Yılın babası” ya da “yılın annesi” sözünden ne anlıyorsunuz?
Çözüm:
Bu sözler, aslında bir babaya veya anneye verilen çok özel, çok anlamlı bir unvandır sevgili çocuklarım. Hadi beraber ne anlama geldiğini bulalım:
Adım 1: “Yılın babası” veya “Yılın annesi” denildiğinde aklına ilk ne geliyor?
Adım 2: Bu unvanı alan bir babanın veya annenin nasıl özelliklere sahip olması gerektiğini düşün.
Açıklama: “Yılın babası” ya da “yılın annesi” demek, o yıl içinde çocukları için veya ailesi için çok büyük bir fedakârlık yapmış, çok özel bir şey başarmış, çok sevgi dolu ve özverili davranmış bir baba ya da anne demektir. Bu unvan, onların ne kadar değerli, ne kadar düşünceli ve ne kadar özel olduğunu gösterir. Tıpkı şimdi okuyacağımız metindeki Hira’nın babası gibi…
Şimdi de “1. Etkinlik” bölümüne geçelim:
1. Etkinlik: Genel ağdan alınan aşağıdaki metni önce noktalama işaretlerine dikkat ederek sonra metinde noktalama işaretleri yokmuş gibi okuyunuz. Bu iki okuma arasındaki farkı söyleyiniz.
Çözüm:
Bu etkinlik aslında bir okuma etkinliği. Sen metni hem noktalama işaretlerine dikkat ederek hem de onlara hiç dikkat etmeden okumalısın. Ben sana bu iki farklı okuma şeklinin arasındaki farkı açıklayacağım. Sen de metni okurken bu farkları hissetmeye çalış.
Adım 1: Metni noktalama işaretlerine dikkat ederek oku.
Açıklama: Noktalama işaretleri, tıpkı trafik ışıkları gibidir. Virgül (,) kısa bir dur, nokta (.) daha uzun bir dur demektir. Soru işareti (?) sorulduğunu, ünlem işareti (!) ise şaşırma, sevinç gibi duyguları ifade ettiğimizi gösterir. Noktalama işaretlerine dikkat ederek okuduğumuzda, metni daha anlamlı, daha doğru ve daha duygulu okuruz. Ses tonumuz değişir, nerede duracağımızı, nerede hızlanacağımızı biliriz. Böylece metni hem daha iyi anlarız hem de bizi dinleyenler de ne demek istediğimizi daha iyi anlar.
Adım 2: Metni noktalama işaretleri yokmuş gibi oku.
Açıklama: Eğer metni noktalama işaretleri yokmuş gibi okursak, ne olur biliyor musun? Metin anlamsız ve düz bir şekilde okunur. Sanki hiç durmadan, nefes almadan, tek bir uzun cümleymiş gibi okuruz. Nerede duracağımızı, neye dikkat çekeceğimizi bilemeyiz. Bu da hem bizim metni anlamamızı zorlaştırır hem de dinleyen kişinin kafasını karıştırır. Metnin vermek istediği mesaj kaybolur gider.
Adım 3: İki okuma arasındaki farkı söyle.
Sonuç: İki okuma arasındaki en büyük fark, anlam ve akıcılıktır. Noktalama işaretleri, metne can verir, ona bir ritim katar. Onlar olmadan okuduğumuzda metin, birbiriyle alakasız kelimeler yığını gibi durur, anlaşılması zorlaşır. Noktalama işaretleri, metnin ruhudur diyebiliriz!