Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersinde çok keyifli bir metin okuyacağız ve bu metinden hareketle bazı soruları cevaplayacağız. Hazırsanız başlayalım mı?
İlk olarak, metni dikkatlice okuyalım. Metnimiz Jean de La Fontaine’den “Aslanla Fare” masalı. Bu masalda bir aslan ve bir farenin başından geçenleri öğreneceğiz.
Şimdi sorulara geçelim ve her birini adım adım çözelim.
—
2. Etkinlik
Aşağıdaki ifadelerde geçen altı çizili deyimlerin anlamlarını belirleyerek noktalı yerlere yazınız.
- Fareye dokunmayıp bir büyüklük gösterdi.
Burada “büyüklük göstermek” deyimi kullanılmış. Bu deyim, birine karşı iyilik yapmak, merhametli davranmak anlamına gelir. Yani aslan, fareye zarar vermeyerek ona iyilik yapmış.
Büyüklük göstermek: İyilik etmek, merhametli davranmak
- Kimin aklına gelir ki bir an, fareye işi düşer aslanın?
Burada “aklına gelmek” deyimi kullanılmış. Bu deyim, hatırlamak, düşünmek veya aklına yatmak anlamına gelir. Yani kimsenin aklına gelmez, kimse düşünmez ki bir gün aslanın bir fareye ihtiyacı olur.
Aklına gelmek: Hatırlamak, düşünmek
- İşi düşmek:
Burada “işi düşmek” deyimi kullanılmış. Bu deyim, birinden bir konuda yardım istemek, yardıma ihtiyacı olmak anlamına gelir. Yani aslanın fareye bir ihtiyacı olmuş, ondan yardım istemesi gerekmiş.
İşi düşmek: Yardım istemek, yardıma ihtiyacı olmak
—
3. Etkinlik
Aşağıdaki görsellerden hangisi “Aslanla Fare” metnini anlatmak için kullanılamaz? İlgili kutucuğu işaretleyiniz.
Bu soruyu cevaplamak için metni tekrar hatırlayalım. Metinde aslan önce fareyi yakalıyor ama ona zarar vermiyor. Sonra bir gün aslan ağa takılıyor ve fare onu kurtarıyor. Şimdi görsellere bakalım:
- Birinci görsel: Aslan yatmış, bir fare de yanında duruyor. Bu, metnin başındaki durumu anlatabilir. Aslanın fareyi yakaladığı ama zarar vermediği anı temsil ediyor olabilir.
- İkinci görsel: Aslan bir ağın içine yakalanmış ve fareler de onunla ilgileniyor. Bu, metnin ilerleyen kısımlarını anlatıyor.
- Üçüncü görsel: Aslan, elindeki fareyi gösteriyor ve fare ona bir şeyler söylüyor gibi. Bu görsel, metnin ana fikriyle uyumlu görünüyor. Aslanın bir fareye karşı gösterdiği merhamet veya farelerin aslanı kurtarması gibi durumları temsil edebilir.
- Dördüncü görsel: Aslan, elini uzatmış ve yanında bir fare var. Bu görsel de metinle uyumlu görünüyor. Aslanın fareye karşı bir hareketi veya farelerin aslanı kurtarmaya çalıştığı bir anı temsil edebilir.
Metinde aslanın ağa takıldığı ve fareler tarafından kurtarıldığı anlatılıyor. Ayrıca aslanın ilk başta fareye zarar vermemesi de önemli bir nokta. Bu görsellerden hangisi metinle en az uyumlu diye düşündüğümüzde, aslında hepsi metnin bir parçasını anlatıyor gibi. Ancak, soruda “kullanılamaz” diyor. Metin genel olarak bir olay örgüsü takip ediyor: aslanın önce fareyi affetmesi, sonra aslanın tuzağa düşmesi ve farelerin onu kurtarması. Eğer dördüncü görselde aslanın bir fareyi gösterip ona zarar vereceği veya bir tehdit oluşturduğu bir durum varsa, bu metnin ana fikri olan yardımlaşma ve iyiliğin karşılığını bulmasıyla çelişebilir. Ancak metne göre bu görsel de metnin bir anını temsil edebilir. Soruda bir hata olabilir mi diye düşündüm. Metne göre aslanın fareyi yutmayıp bırakması, sonra da aslanın kurtulması var. Bu bağlamda, metinde farelerin aslanı kurtardığı açıkça belirtiliyor. Görsellerden metni anlatmak için kullanılamayacak olanı bulmak için metni tekrar gözden geçirmeliyiz.
Metinde aslanın yakaladığı fareyi serbest bıraktığı ve sonra aslanın ağa takıldığı anlatılıyor. Fareler ise aslanı kurtarıyor. Görsellerde de bu durumları görüyoruz. Eğer bu görsellerden bir tanesi metnin akışına tamamen ters düşüyorsa onu işaretlemeliyiz. Ancak verilen görseller metnin genelini yansıtıyor gibi duruyor. Bu sorunun cevabı için görseli dikkatlice incelememiz gerekiyor. Dördüncü görselde aslanın elinde bir fare var ve aslanın yüz ifadesi sanki bir şey söylüyor gibi. Eğer aslan bu fareye zarar verecekmiş gibi duruyorsa, bu metnin başındaki “fareye dokunmayıp büyüklük gösterdi” kısmı ile çelişmez. Ancak metin genelinde aslanın iyilik yaptığı vurgulanıyor.
Metinde aslanın ağa takıldığı ve fareler tarafından kurtarıldığı ana fikir. Bu yüzden, eğer görsellerden birisi bu ana fikre tamamen ters düşüyorsa onu seçmeliyiz. Dördüncü görselde aslan, elindeki fareye bakıyor. Bu an, metnin ilk kısmında aslanın fareyi yakaladığı ama serbest bıraktığı anı temsil edebilir. Bu durumda, metni anlatmak için kullanılamayacak bir görsel yok gibi görünüyor. Ancak eğer soruda “hangi görsel metnin ana fikrini anlatmak için en az uygundur” denseydi, belki farklı düşünürdük. Soruda “kullanılamaz” dediği için, metnin herhangi bir bölümünü anlatmayan veya metne tamamen ters düşen bir görseli aramalıyız.
Tekrar düşünelim. Metnin ana teması, iyiliğin karşılığının alınması ve küçüklerin de büyük işler başarabileceğidir. Aslan, fareye iyilik yapıyor ve sonra fareler de aslanı kurtarıyor. Bu bağlamda, eğer bir görselde aslanın zalim veya kötü bir davranış sergilediği gösteriliyorsa, o görsel metni anlatmak için kullanılamaz. Dördüncü görselde aslanın elinde bir fare var ve aslanın yüzünde bir ifade var. Eğer bu ifade, aslanın fareye zarar vereceği anlamına geliyorsa, bu metnin başıyla uyumlu olmaz. Ancak metinde zaten aslanın fareye zarar vermediği belirtiliyor. Bu yüzden bu görsel de metnin başını anlatıyor olabilir.
Bu sorunun cevabı için görselleri daha dikkatli incelemeliyiz. Benim tahminimce, dördüncü görsel, metnin ana fikrini tam olarak yansıtmadığı için veya metnin belirli bir anını tam olarak temsil etmediği için “kullanılamaz” olarak işaretlenebilir. Çünkü metnin sonunda aslanın kurtulması ve farelerin iyilikseverliği ön planda. Eğer dördüncü görselde aslanın bir tehdit oluşturduğu bir sahne varsa, bu metnin genel mesajıyla çelişebilir.
Cevap: Dördüncü görsel.
Açıklama: Metinde aslanın fareye iyilik yapması ve farelerin de aslanı kurtarması anlatılıyor. Dördüncü görselde aslanın elinde bir fare var ve yüz ifadesi tam olarak metindeki iyilik veya kurtarma anlarını yansıtmıyor. Bu görsel, metnin genel akışına ve ana fikrine tam olarak uymadığı için, metni anlatmak için kullanılamaz olarak düşünülebilir.
—
Umarım bu açıklamalar soruları anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!