Merhaba canım öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Bugün sizlerle çok güzel bir etkinliğe başlayacağız. Karşımızda hem sayıları hem de bilgileri anlamamızı sağlayan harika bir grafik ve birkaç sorumuz var. Haydi hep birlikte bu soruları adım adım çözelim ve yeni şeyler öğrenelim!
***
4. Etkinlik
a. Aşağıda 2023-2024 Türkiye geneli su yılı alansal yağışların normalleri ve geçen yıl ile karşılaştırılması verilmiştir. Grafiği inceleyiniz.
Evet çocuklar, bu kısım bize ne yapacağımızı söylüyor. Önümüzdeki grafiği dikkatlice incelememiz gerekiyor. Grafiğimizde Türkiye’ye düşen yağmurların (yağışların) ne kadar olduğunu gösteren çizgiler var. Bu çizgiler bize normalde ne kadar yağmur yağması gerektiğini, 2023 yılında ne kadar yağdığını ve 2024 yılında ne kadar yağdığını anlatıyor.
Grafiği daha iyi anlamak için renklerin ne anlama geldiğine bakalım:
- Kırmızı çizgi: Yağışların normal değerlerini gösteriyor. Yani eskiden beri bu aylarda ortalama ne kadar yağmur yağdığını anlatıyor.
- Mavi çizgi: 2023 yılındaki yağışları gösteriyor.
- Yeşil çizgi: 2024 yılındaki yağışları gösteriyor.
Grafiğin sol tarafındaki sayılar (0, 100, 200…) yağış miktarını, yani ne kadar yağmur yağdığını milimetre (mm) cinsinden gösteriyor. Alt taraftaki isimler ise ayları (Ekim, Kasım, Aralık gibi) gösteriyor.
b. Aşağıdaki soruları bu grafiğe göre cevaplayınız.
• 2023 yılında yağışlar, normal değerlere en fazla hangi aylarda yaklaşmıştır?
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için, 2023 yılını gösteren mavi çizgi ile normal değerleri gösteren kırmızı çizginin birbirine en yakın olduğu yerlere bakmalıyız. Yani iki çizginin neredeyse birleştiği veya birbirine çok yakın olduğu ayları bulacağız.
- Adım 1: Grafikte mavi (2023) ve kırmızı (Normal) çizgileri dikkatlice takip edelim.
- Adım 2: Bu iki çizginin birbirine en yakın olduğu ayları gözümüzle bulalım.
Grafiğe baktığımızda, mavi çizgi ile kırmızı çizginin en çok yaklaştığı yerleri Haziran ve Temmuz aylarında görüyoruz. Bu aylarda 2023 yılındaki yağış miktarı, normal değerlere çok yakın olmuş.
Sonuç:
2023 yılında yağışlar, normal değerlere en fazla Haziran ve Temmuz aylarında yaklaşmıştır.
• 2024 yılında yağışlar, hangi aylarda normal değerlerin üzerinde gerçekleşmiştir?
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için, 2024 yılını gösteren yeşil çizginin, normal değerleri gösteren kırmızı çizgininüstünde olduğu ayları bulmalıyız. Çünkü “üzerinde gerçekleşmiştir” demek, o ayda normalden daha fazla yağmur yağmış demektir.
- Adım 1: Grafikte yeşil (2024) ve kırmızı (Normal) çizgileri takip edelim.
- Adım 2:Yeşil çizginin, kırmızı çizginin üstünde olduğu ayları bulalım.
Grafiğe dikkatlice baktığımızda, yeşil çizginin Ekim ayından itibaren kırmızı çizginin üzerinde başladığını ve Mart ayına kadar da üzerinde kaldığını görüyoruz. Nisan ayından itibaren ise yeşil çizgi, kırmızı çizginin altına düşüyor.
Sonuç:
2024 yılında yağışlar, normal değerlerin üzerinde Ekim, Kasım, Aralık, Ocak, Şubat ve Mart aylarında gerçekleşmiştir.
c. 2023-2024 yıllarının ilk 6 ayında gerçekleşen yağışlar hakkında neler düşünüyorsunuz?
Çözüm:
Bu soruda bizden, 2023 ve 2024 yıllarının ilk 6 ayındaki yağışları karşılaştırmamızı ve ne düşündüğümüzü söylememizi istiyor. İlk 6 ay derken, grafiğimizdeki Ekim, Kasım, Aralık, Ocak, Şubat ve Mart aylarını kastediyor.
- Adım 1: İlk 6 ay olan Ekim, Kasım, Aralık, Ocak, Şubat ve Mart aylarına odaklanalım.
- Adım 2: Bu aylarda 2023 (mavi), 2024 (yeşil) ve Normal (kırmızı) çizgilerin durumunu karşılaştıralım.
Grafiğe baktığımızda:
- 2023 yılı (mavi çizgi), ilk 6 ay boyunca normalin (kırmızı çizgi) oldukça altında seyretmiş. Yani 2023’ün ilk yarısında beklenen yağıştan daha az yağış olmuş. Bu, su kaynakları için iyi bir durum değil.
- 2024 yılı (yeşil çizgi) ise ilk 6 ay boyunca normalin (kırmızı çizgi)üzerinde seyretmiş. Hatta 2023 yılına göre çok daha fazla yağış almış. Bu, doğa için çok güzel bir durum!
Sonuç:
2023-2024 yıllarının ilk 6 ayında gerçekleşen yağışlar hakkında şunu söyleyebiliriz:
2023 yılının ilk 6 ayında yağışlar, normalde olması gereken miktarın oldukça altında kalmış. Bu durum, o dönemde su sıkıntısı yaşanabileceği anlamına geliyor.
Ancak 2024 yılının ilk 6 ayında ise tam tersi bir durum yaşanmış ve yağışlar normal değerlerin üzerinde, hatta 2023 yılına göre çok daha bereketli olmuş. Bu durum, 2024 yılının ilk yarısında toprağın ve su kaynaklarının daha iyi beslendiğini, yani daha çok su depolandığını gösteriyor. Bu da hem bitkiler hem de bizim için çok sevindirici bir haber!
***
5. Etkinlik
İncelediğiniz yazılı kaynakları (dergi, kitap, broşür, gazete vb.) güvenilirlik bakımından değerlendiriniz. Sizce hangi kaynakların daha güvenilir olduğunu aşağıya yazınız.
Çözüm:
Merhaba çocuklar! Bu soru da çok önemli bir konuya değiniyor: güvenilir bilgi kaynakları. Günümüzde her yerden bilgi edinebiliyoruz ama her bilginin doğru veya güvenilir olmadığını unutmamalıyız. Şimdi gelin, bu kaynakları güvenilirlik açısından değerlendirelim.
- Adım 1: Verilen yazılı kaynakları tek tek düşünelim: dergi, kitap, broşür, gazete.
- Adım 2: Bu kaynaklardan hangilerinin bilgiyi daha dikkatli, araştırarak ve uzmanlara danışarak hazırladığını düşünelim.
- Kitaplar: Genellikle bir konu hakkında çok detaylı bilgi verirler. Yazılmadan önce uzun araştırmalar yapılır, bilgiler kontrol edilir ve uzmanlar tarafından onaylanır. Özellikle ders kitaplarımız, bilimsel kitaplar veya ansiklopediler gibi kaynaklar çok güvenilirdir.
- Dergiler: Konularına göre güvenilirlikleri değişebilir. Bilim dergileri, çocuk dergileri gibi özel konularda yazılanlar genellikle güvenilirdir. Ama bazı dergiler sadece eğlence amaçlı olabilir ve bilgileri o kadar detaylı veya kesin olmayabilir.
- Gazeteler: Güncel olaylar hakkında hızlıca bilgi verirler. Bazen çok hızlı haber yetiştirme telaşıyla küçük hatalar olabilir. Ama yine de resmi ve büyük gazeteler genellikle doğru bilgi vermeye çalışır ve haberlerini doğrulatırlar.
- Broşürler: Genellikle kısa ve özet bilgiler içerirler. Bir ürün, bir etkinlik veya bir yer hakkında bilgi verirler. Bilgileri genellikle basittir ve tanıtım amaçlı olduğu için bazen her şeyi anlatmayabilirler. Detaylı bilgi aradığımızda yeterli olmayabilirler.
Peki, bu kaynaklardan hangileri daha güvenilir?
Genel olarak baktığımızda, bilgilerin daha çok araştırıldığı, uzmanlar tarafından kontrol edildiği ve uzun süre kalıcı olması beklenen kaynaklar daha güvenilirdir. Çünkü bu kaynaklar, bilgi yanlış olursa birçok kişiyi etkileyeceğini bilir ve çok daha dikkatli olurlar.
Sonuç:
Benim düşünceme göre, yazılı kaynaklar arasında en güvenilir olanlar genellikle kitaplardır. Çünkü kitaplar, genellikle uzun süreli araştırmalar sonucunda, o konuda uzman kişiler tarafından hazırlanır ve içindeki bilgiler birçok kez kontrol edilir. Özellikle ders kitaplarımız veya bilimsel konulardaki kitaplar, güvenilir bilgi edinmek için harika kaynaklardır.
Dergiler ve gazeteler de önemli bilgiler içerir ancak güncel ve hızlı haber verme amacı taşıdıkları için bazen bilgilerin derinliği veya doğruluğu kitaplar kadar kesin olmayabilir. Broşürler ise daha çok tanıtım ve özet bilgi amaçlıdır, bu yüzden detaylı ve güvenilir bilgi aradığımızda ilk tercihimiz olmazlar.
Bu yüzden, bir konu hakkında bilgi edinirken önce kitaplara bakmak, sonra güvenilir dergi veya gazete kaynaklarını incelemek en iyisidir. İnternetten bilgi alırken de her zaman kaynağının güvenilir olup olmadığını araştırmalıyız, değil mi?