4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Tuna Yayınları Sayfa 191

Merhaba sevgili öğrencim!

Bugün seninle çok güzel iki etkinliği birlikte inceleyeceğiz. Hazır mısın? Hadi o zaman başlayalım!

9. Etkinlik

Arkadaşlarınıza yaşadığınız sokağı tanıtan bir konuşma yapınız. Daha sonra aşağıdaki “Öz Değerlendirme Formu”nu doldurunuz.

Sevgili öğrencim, bu etkinlikte ilk önce yaşadığın sokağı arkadaşlarına tanıtman isteniyor. Bunu yaparken hem bilgileri doğru vermeli hem de güzel bir konuşma yapmalısın. Konuşmanı bitirdikten sonra da kendini değerlendireceğin bir form dolduracaksın. Bu formda, konuşurken nelere dikkat ettiğini düşünecek ve kendine not vereceksin.

Şimdi gel, bu formu nasıl doldururuz, adım adım inceleyelim:

Adım 1: Konuşmanı yaparken kelimeleri doğru anlamlarıyla kullandın mı? Yani, mesela “büyük” derken gerçekten büyük bir şeyden mi bahsettin, yoksa “küçük” demek yerine yanlışlıkla mı kullandın? Eğer kelimeleri yerli yerinde kullandıysan, bu maddeye Evet demelisin.

Adım 2: Konuşurken nazik miydin? Yani, arkadaşlarına karşı saygılı, kibar kelimeler kullandın mı? Onları kırmadan, güzel bir dille mi konuştun? Eğer öyleyse, buraya da Evet işaretlemelisin.

Adım 3: Beden dilini etkili kullandın mı? Konuşurken sadece ağzınla mı konuştun, yoksa elini kolunu da kullanarak anlattıklarını daha anlaşılır hale getirdin mi? Göz teması kurdun mu? Eğer beden dilinle konuşmanı desteklediysen, yine Evet demelisin.

Adım 4: Yabancı dillerden gelmiş, Türkçemizde tam karşılığı olan kelimeler yerine Türkçe olanlarını kullandın mı? Mesela, “laptop” yerine “dizüstü bilgisayar” dedin mi? Ya da “online” yerine “çevrimiçi” mi dedin? Eğer Türkçemizi korumaya özen gösterdiysen, bu maddeye de Evet demelisin.

Adım 5: Konuşurken nefesini ayarladın mı? Yani, bir anda hızlı hızlı konuşup nefessiz kalmadın, ya da çok yavaş konuşup dinleyenleri sıkmadın, değil mi? Ortama ve konuya uygun bir şekilde nefesini kullanarak rahatça konuştun mu? Eğer öyleyse, son maddeye de Evet demelisin.

Eğer harika bir konuşma yaptıysan, bu formdaki tüm ölçütlere Evet diye işaretleyerek kendini çok iyi bir şekilde değerlendirmiş olursun. Unutma, bu form senin kendini geliştirmen için bir fırsat!

***

10. Etkinlik

Aşağıda eğik çizginin ( / ) kullanıldığı yerler ve bunları örnekleyen cümleler verilmiştir. Kurallar ile ilgili örnekleri eşleştiriniz.

Şimdi de eğik çizgi yani şu ( / ) işaretinin nerelerde kullanıldığını ve örneklerini eşleştireceğiz. Eğik çizgi, Türkçede farklı görevlerde kullanılan önemli bir noktalama işaretidir. Hadi bakalım, hangi kural hangi örnekle eşleşiyor, bulalım:

Adım 1: Kuralları ve Örnekleri İnceleyelim

Önce kurallara bir göz atalım:

• a) Dizeler yan yana yazıldığında aralarına konur.
• b) Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.
• c) Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur.

Şimdi de örneklere bakalım:

• 1) Bengisu Sokağı No.: 13/5 Mamak/ANKARA
• 2) Ne içindeyim zamanın, / Ne de büsbütün dışında / Yekpare, geniş bir anın / Parçalanmaz akışında. (A. H. Tanpınar)
• 3) 22/01/2022 tarihli yazının içeriğini çok beğendim.

Adım 2: Eşleştirmeleri Yapalım

Şimdi bu kuralları örneklerle birleştirelim:

• Kural a) Dizeler yan yana yazıldığında aralarına konur.

  Bu kurala uyan örnek, bir şiirden alınmış dizelerin yan yana yazıldığında aralarına eğik çizgi konduğunu gösteriyor. Yani:

  Ne içindeyim zamanın, / Ne de büsbütün dışında / Yekpare, geniş bir anın / Parçalanmaz akışında.

  Bu cümle, 2. örnek ile eşleşiyor.

• Kural b) Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.

  Bu kurala göre, gün, ay ve yıl sayılarını ayırmak için eğik çizgi kullanırız. Örneklerde bir tarih arayalım:

  22/01/2022 tarihli yazının içeriğini çok beğendim.

  Evet, bu cümle 3. örnek ile eşleşiyor.

• Kural c) Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur.

  Bu kuralda adres yazımından bahsediliyor. Apartman ve daire numarası arasında, semt ve şehir arasında eğik çizgi kullanılır. Geriye kalan örneğimize bakalım:

  Bengisu Sokağı No.: 13/5 Mamak/ANKARA

  Bu cümle de 1. örnek ile eşleşiyor. Gördün mü, 13 ile 5 arasında ve Mamak ile ANKARA arasında eğik çizgi var.

Sonuç:

• a) ile 2 eşleşir.
• b) ile 3 eşleşir.
• c) ile 1 eşleşir.

Aferin sana! Eğik çizginin ne kadar farklı yerlerde kullanıldığını şimdi daha iyi anladık, değil mi? Başka etkinliklerde görüşmek üzere!