Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmenin. Sana gönderdiğim bu görseldeki “BİR SAAT Kİ…” adlı metni birlikte inceleyeceğiz ve metinle ilgili soruları adım adım, kolayca anlayacağın şekilde çözeceğiz. Hazır mısın? Başlayalım!
Önce metni dikkatlice okuyalım:
BİR SAAT Kİ…
Çanakkale Savaşı’nın en kızışmış günleri…
Mustafa Kemal, Conkbayırı’nda askerlerini cesaretlendirmek için savaşı ön cepheden yönetiyordu.
Düşmanın topçu ateşi yoğunlaşırken, çevresine sürekli olarak şarapnel parçaları düşüyordu.
O, bunlara hiç aldırmadan, bütün dikkatini karşısındaki düşmana vermişken birden sarsıldı.
Elini göğsüne götürdü.
Yanında bulunan alay komutanı Yarbay Servet Bey (Servet Yurdatapan) büyük bir endişe ile ona döndü,
“Komutanım, vuruldunuz!”
Mustafa Kemal, parmağını dudaklarına götürüp, kaşlarını yukarı kaldırarak yaverine sus işareti yaptı.
Hiçbir şey olmamış gibi, askerlerini yönetmeye devam etti.
Akşam olup, çarpışmalar zayıflayınca, elini göğüs cebine atan Mustafa Kemal, saatini çıkardığında, saatin parçalanmış olduğunu gördü.
Uzun uzun baktıktan sonra,
“İşte, bir saat ki,” dedi.
Süleyman Bulut
Büyük Atatürk’ten Küçük Öyküler
Şimdi de bu güzel ve anlamlı metinle ilgili soruları birlikte çözelim.
Soru 1: Metin, hangi önemli savaşımızdan bir kesit sunmaktadır?
- a) Kurtuluş Savaşı
- b) Çanakkale Savaşı
- c) Balkan Savaşları
- d) Trablusgarp Savaşı
Çözüm 1:
Merhaba sevgili öğrencim! Bu soruda, okuduğumuz metnin hangi önemli savaşı anlattığını bulmamız isteniyor. Haydi metne tekrar bakalım.
Metnin hemen başında şöyle bir ifade var:
“Çanakkale Savaşı’nın en kızışmış günleri…”
Bu cümle bize doğrudan doğru cevabı veriyor, değil mi?
Adım 1: Metnin giriş kısmını dikkatlice oku.
Adım 2: Savaşın adının geçtiği cümleyi bul.
Cevap şıklarına baktığımızda:
- a) Kurtuluş Savaşı
- b) Çanakkale Savaşı
- c) Balkan Savaşları
- d) Trablusgarp Savaşı
Metinde açıkça Çanakkale Savaşı‘ndan bahsediliyor.
Sonuç:
Doğru cevap b) Çanakkale Savaşı‘dır.
Soru 2: Mustafa Kemal, metinde savaşın hangi bölgesinde görev yapmaktadır?
- a) Seddülbahir
- b) Anafartalar
- c) Conkbayırı
- d) Kilitbahir
Çözüm 2:
Harikasın! Şimdi de Mustafa Kemal’in savaş sırasında tam olarak nerede bulunduğunu bulalım. Metni dikkatlice okumaya devam edelim.
Metinde şöyle bir cümle geçiyor:
“Mustafa Kemal, Conkbayırı’nda askerlerini cesaretlendirmek için savaşı ön cepheden yönetiyordu.”
Bu cümle bize Mustafa Kemal’in nerede olduğunu çok net bir şekilde söylüyor.
Adım 1: Metni okurken Mustafa Kemal’in yerini belirten ifadeyi ara.
Adım 2: Bulduğun ifadeyi şıklardaki seçeneklerle karşılaştır.
Cevap şıklarına bakalım:
- a) Seddülbahir
- b) Anafartalar
- c) Conkbayırı
- d) Kilitbahir
Metinde belirtilen yer Conkbayırı‘dır.
Sonuç:
Doğru cevap c) Conkbayırı‘dır.
Soru 3: Mustafa Kemal, düşmanın topçu ateşi yoğunlaşırken ve şarapnel parçaları düşerken nasıl bir tutum sergilemiştir?
- a) Endişelenip geri çekilmiştir.
- b) Bütün dikkatini düşmana vererek aldırmamıştır.
- c) Askerlerine siper almalarını emretmiştir.
- d) Yanındaki komutanlarla durumu değerlendirmiştir.
Çözüm 3:
Aferin sana! Bu soru biraz daha dikkatli okuma gerektiriyor. Mustafa Kemal’in zorlu bir durumda nasıl davrandığını bulacağız. Hadi metne geri dönelim ve o bölümü bulalım.
Metinde bu konuyla ilgili şunlar yazıyor:
“Düşmanın topçu ateşi yoğunlaşırken, çevresine sürekli olarak şarapnel parçaları düşüyordu. O, bunlara hiç aldırmadan, bütün dikkatini karşısındaki düşmana vermişken birden sarsıldı.“
Buradaki “bunlara hiç aldırmadan, bütün dikkatini karşısındaki düşmana vermişken” ifadesi, onun tutumunu çok güzel anlatıyor.
Adım 1: Metinde düşman ateşi altındaki Mustafa Kemal’in davranışlarını anlatan bölümü bul.
Adım 2: Bu bölümde geçen anahtar kelimelere ve ifadelere dikkat et.
Şimdi şıklara bakalım:
- a) Endişelenip geri çekilmiştir. (Metinde böyle bir ifade yok.)
- b) Bütün dikkatini düşmana vererek aldırmamıştır.(Evet, metinde “bunlara hiç aldırmadan, bütün dikkatini karşısındaki düşmana vermişken” deniyor.)
- c) Askerlerine siper almalarını emretmiştir. (Metinde böyle bir bilgi yok.)
- d) Yanındaki komutanlarla durumu değerlendirmiştir. (Metinde böyle bir bilgi yok.)
En uygun şık, metindeki bilgiyle birebir örtüşen şık oluyor.
Sonuç:
Doğru cevap b) Bütün dikkatini düşmana vererek aldırmamıştır‘dır.
Soru 4: Mustafa Kemal’i ölümden kurtaran şey neydi?
- a) Yanındaki komutanının siperi
- b) Şans eseri bir kaya parçası
- c) Göğüs cebindeki saati
- d) Askerlerinin hızlı müdahalesi
Çözüm 4:
Şahane! Bu soru, hikayenin en can alıcı noktasını soruyor. Mustafa Kemal’in hayatını kurtaran o özel detayı bulalım. Metnin sonlarına doğru bu bilgi gizli.
Metnin ilgili bölümü şöyle:
“Akşam olup, çarpışmalar zayıflayınca, elini göğüs cebine atan Mustafa Kemal, saatini çıkardığında, saatin parçalanmış olduğunu gördü.“
Bu cümleden anlıyoruz ki, onu sarsan şey bir şarapnel parçasıydı ve bu parça, göğüs cebindeki saate çarpmıştı. Saat parçalandığına göre, kurşunun ya da şarapnelin hızını keserek Mustafa Kemal’in hayatını kurtarmış olmalı.
Adım 1: Mustafa Kemal’in sarsıldığı anı ve sonrasındaki gelişmeleri anlatan kısmı bul.
Adım 2: Akşam olduğunda, Mustafa Kemal’in göğüs cebinden neyi çıkardığına ve onun durumuna dikkat et.
Şimdi şıklara bakalım:
- a) Yanındaki komutanının siperi (Metinde böyle bir bilgi yok.)
- b) Şans eseri bir kaya parçası (Metinde böyle bir bilgi yok.)
- c) Göğüs cebindeki saati(Evet, metinde saatinin parçalandığı belirtiliyor, bu da onu kurtaran şey olduğunu gösteriyor.)
- d) Askerlerinin hızlı müdahalesi (Metinde böyle bir bilgi yok, hatta vurulduğunda sus işareti yapıp belli etmiyor.)
Burada hikayenin en etkileyici ayrıntısı olan saat, Mustafa Kemal’in hayatını kurtarıyor.
Sonuç:
Doğru cevap c) Göğüs cebindeki saati‘dir.