Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 4. Sınıf Türkçe öğretmenin. Bugün seninle paylaştığın bu güzel etkinlik sayfasını birlikte inceleyeceğiz ve soruları adım adım çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
8. Etkinlik
Soru Metni: Yörenizde hasta ziyaretlerine gidilirken ve hasta ziyaret edilirken neler yapıldığını aşağıya yazınız.
Çözüm ve Açıklama:
Bu etkinlikte bizden kültürümüzde çok önemli bir yeri olan “hasta ziyareti” geleneklerimizi anlatmamız isteniyor. Bu soruya kendi çevrende gördüklerini yazabilirsin ancak ben sana genel olarak neler yapıldığını şöyle bir örnekle açıklayayım:
Hasta ziyaretine giderken elimiz boş gitmeyiz. Genellikle şunları yaparız:
- Hastaya şifa dilemek için kolonya, meyve suyu, süt veya meyve gibi hediyeler götürürüz.
- Hastanın yanına girdiğimizde ona moral vermek için güler yüzlü oluruz ve “Geçmiş olsun, Allah şifa versin.” deriz.
- Hastayı yormamak için ziyaretimizi kısa tutarız.
- Eğer hastanın bir ihtiyacı varsa (ilaç, yemek gibi) yardımcı olmayı teklif ederiz.
Sen de bu maddelerden aklına gelenleri veya ailenle bir hasta ziyaretinde yaptıklarınızı bu boşluğa güzelce yazabilirsin.
9. Etkinlik
Soru Metni: Erkan, yukarıdaki metinde kullanılan noktalama işaretlerinin işlevlerini belirlemiştir. Erkan hangi noktalama işaretinin işlevini yanlış belirlemiştir? İlgili kutucuğu işaretleyiniz.
Çözüm ve Açıklama:
Şimdi dedektif gibi Erkan’ın yaptığı tespitleri tek tek inceleyelim ve hangisinde hata yaptığını bulalım.
Adım 1: 1 Numaralı İfadeyi İnceleyelim
“(1) HACİVAT —”
Erkan diyor ki: Konuşma çizgisi, oyunda konuşanın adından sonra kullanılmıştır.
Doğru mu? Evet, doğru! Tiyatro metinlerinde konuşan kişinin isminden sonra uzun çizgi (konuşma çizgisi) kullanılır.
Adım 2: 2 Numaralı İfadeyi İnceleyelim (Dikkat!)
“(2) Aaa, bak aklıma geldi!”
Erkan diyor ki: Virgül, eş görevli kelimeleri ayırmak için kullanılmıştır.
Doğru mu? Hayır, burada bir yanlışlık var! Hadi nedenine bakalım.
Cümledeki “Aaa” ifadesi bir şaşırma, hatırlama ünlemidir. Kendisinden sonra gelen virgül, bir ünlem sözcüğünden sonra konulmuştur. “Eş görevli kelime” demek; “Elma, armut, muz aldım” cümlesindeki gibi sıralı kelimeler demektir. Ama burada öyle bir sıralama yok. Virgül burada kabul, ret veya teşvik bildiren ya da ünlem değeri taşıyan kelimelerden sonra kullanılmıştır.
Adım 3: 3 Numaralı İfadeyi İnceleyelim
“(3) KARAGÖZ — Aman, yarısını da bana ver!”
Erkan diyor ki: Ünlem işareti; sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi bir duyguyu anlatmak için kullanılmıştır.
Doğru mu? Evet, doğru! “Aman” kelimesi burada bir duygu (bıkkınlık, yalvarma veya uyarı) belirtiyor ve cümlenin sonunda bu yüzden ünlem işareti var.
Adım 4: 4 Numaralı İfadeyi İnceleyelim
“(4) HACİVAT — Karagöz’üm akşam yemeğinde ne yedin?”
Erkan diyor ki: Kesme işareti, özel ada getirilen eki ayırmak için kullanılmıştır.
Doğru mu? Evet, doğru! “Karagöz” özel bir isimdir. Ona gelen “-üm” eki kesme işareti (‘) ile ayrılmıştır.
Adım 5: 5 Numaralı İfadeyi İnceleyelim
“(5) KARAGÖZ — Hanım, komşuda karnını doyurup geldi.”
Erkan diyor ki: Nokta, tamamlanmış cümlenin sonunda kullanılmıştır.
Doğru mu? Evet, doğru! Cümle bitmiş, yargı tamamlanmış ve sonuna nokta konmuş.
Sonuç:
Erkan, 2 numaralı ifadede virgülün görevini yanlış açıklamıştır. Virgül orada eş görevli kelimeleri ayırmak için değil, bir ünlem ifadesinden sonra kullanılmıştır.
Bu yüzden işaretlemen gereken kutucuk, ikinci sıradaki kutucuktur.