Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Bugün sizlerle çok güzel bir etkinliğimiz var. Görseldeki soruları adım adım, kolayca anlayabileceğiniz bir şekilde çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
11. Etkinlik
a) “Çevre bilinci” hakkında aşağıya iki soru yazınız.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, “çevre bilinci” demek, yaşadığımız doğayı, etrafımızı koruma ve ona sahip çıkma düşüncesidir. Yani, çevremizi temiz tutmak, ağaçları korumak, suyu israf etmemek gibi konuları kapsar. Şimdi bu konuda aklımıza gelen iki güzel soru yazalım:
Çevremizi neden temiz tutmalıyız?
Çevre kirliliğini önlemek için bizler neler yapabiliriz?
b) Bu soruların cevaplarını içeren bir konuşma yapınız.
Çözüm:
Şimdi de az önce yazdığımız soruları birbirimize sorup cevapladığımız küçük bir konuşma canlandıralım. Konuşma çizgisine (—) dikkat etmeyi unutmayalım.
Öğrenci 1: — Merhaba Öğretmenim! Az önce çevre bilinci hakkında iki soru yazmıştık. Onların cevaplarını konuşabilir miyiz?
Öğretmen: — Tabii ki sevgili öğrencim! Çok güzel bir fikir. İlk sorumuz neydi?
Öğrenci 2: — Benim sorum şuydu: Çevremizi neden temiz tutmalıyız?
Öğretmen: — Harika bir soru! Düşünün ki evimiz ne kadar temiz ve düzenli olursa, içinde o kadar mutlu ve sağlıklı yaşarız, değil mi? İşte çevremiz de bizim büyük evimiz gibi. Eğer çevremiz temiz olursa, biz de sağlıklı kalırız, hayvanlar ve bitkiler de mutlu yaşar. Kirli bir çevre hem sağlığımızı bozar hem de doğadaki canlılara zarar verir. Bu yüzden çevremizi temiz tutmak çok önemlidir.
Öğrenci 1: — Çok doğru öğretmenim! Peki, benim ikinci sorum da şuydu: Çevre kirliliğini önlemek için bizler neler yapabiliriz?
Öğretmen: — Aferin sana, bu da çok önemli bir soru! Çevre kirliliğini önlemek için hepimiz küçük ama etkili adımlar atabiliriz. Mesela, çöplerimizi asla yere atmamalı, her zaman çöp kutularına atmalıyız. Geri dönüşebilen atıkları ayrı kutulara atmak da çok önemli. Su ve elektriği dikkatli kullanmalı, israf etmemeliyiz. Okulda veya evde kullanmadığımız lambaları kapatabiliriz. Belki de bir ağaç dikme kampanyasına katılabiliriz. Unutmayın, küçük yaşta kazanılan bu alışkanlıklar, gelecekte daha temiz ve güzel bir dünyada yaşamamızı sağlar!
Öğrenci 2: — Teşekkür ederiz öğretmenim! Artık çevre bilincinin ne kadar değerli olduğunu daha iyi anladık.
12. Etkinlik
Aşağıda konuşma çizgisinin (—) kullanıldığı yerler ve bunları örnekleyen cümleler verilmiştir. Verilen kuralları ilgili örneklerle eşleştiriniz.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte konuşma çizgisinin (—) iki farklı kullanımını ve onlara ait örnekleri eşleştireceğiz. Konuşma çizgisi, bir metinde birinin sözünü belirtmek için kullanılan bir işarettir. Hadi bakalım, hangi kural hangi örneğe uyuyor?
Adım 1: Kuralları ve örnekleri dikkatlice okuyalım.
Kurallar:
a) Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır.
b) Oyunlarda konuşanın adından sonra uzun çizgi kullanılır.
Örnek Cümleler:
Birinci Grup Örnek:
Anne — Beslenme çantana elmayı koyalım. Suyunu bugün kantinden alırsın.
Kız — Olur anneciğim, hoşça kal!
İkinci Grup Örnek:
Erzurum’a gelen herkesin sorduğu soru şuydu:
— Palandöken’e gittin mi?
Adım 2: Eşleştirmeleri yapalım.
Şimdi her bir kuralı örneklerle tek tek inceleyelim:
Kural (a)’da “yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır” diyor. İkinci grup örneğe baktığımızda, “— Palandöken’e gittin mi?” cümlesi birinin söylediği sözü gösteriyor ve satır başında verilmiş. Tıpkı bir hikayede veya haberde birinin sözünü aktarırken kullandığımız gibi. Demek ki bu kural, İkinci Grup Örnek ile eşleşiyor.
Kural (b)’de ise “oyunlarda konuşanın adından sonra uzun çizgi kullanılır” diyor. Birinci grup örneğe baktığımızda, “Anne —” ve “Kız —” ifadelerini görüyoruz. Burada konuşan kişinin adı yazılmış ve hemen arkasından konuşma çizgisi gelmiş. Bu tür kullanımlar genellikle tiyatro oyunlarında veya senaryolarda karşımıza çıkar. Demek ki bu kural da Birinci Grup Örnek ile eşleşiyor.
Sonuç:
Kural (a) ile İkinci Grup Örnek eşleşir.
Kural (b) ile Birinci Grup Örnek eşleşir.
13. Etkinlik
Konuşma çizgisi (—) kullanarak aşağıdaki konuşmayı tamamlayınız. Konuşmanın şehrinize gelmiş bir turistle sizin aranızda geçtiğini düşününüz. Yazınızda sayılara yer vererek bunların yazımına dikkat ediniz.
- — Merhaba beyefendi!
- — Merhaba!
- — Biz bu şehri gezmek için geldik. Nereleri gezebiliriz?
- …
Çözüm:
Sevgili çocuklar, şimdi de bir turist ile sizin aranızda geçen hayali bir konuşmayı tamamlayacağız. Konuşma çizgilerini doğru kullanmaya ve konuşmamızda sayılar kullanarak bunları doğru yazmaya özen göstereceğiz. Haydi, şehrimizi tanıtma görevi bize düştü!
Turist: — Merhaba beyefendi!
Siz: — Merhaba! Şehrimize hoş geldiniz. Nasıl yardımcı olabilirim?
Turist: — Biz bu şehri gezmek için geldik. Nereleri gezebiliriz?
Siz: — Harika bir seçim! Şehrimizde gezilecek çok güzel yerler var. İlk olarak size Kültür Parkı‘nı önerebilirim. Orası yaklaşık elli dönümlük yemyeşil bir alan. İçinde iki tane çocuk oyun alanı ve bir de küçük bir gölet var. Orada en az bir buçuk saat geçirebilirsiniz.
Turist: — Çok güzelmiş! Peki, oradan sonra nereye gidebiliriz?
Siz: — Kültür Parkı’ndan sonra, hemen beş dakika yürüme mesafesindeki Tarihi Kemer Köprü‘yü görebilirsiniz. O köprü tam üç yüz yıllık bir yapı ve şehrimizin sembollerinden biridir. Köprünün yanındaki çay bahçesinde dinlenebilirsiniz.
Turist: — Vay canına, çok eskiymiş! Akşam yemeği için bir öneriniz olur mu?
Siz: — Elbette! Şehrimizin meşhur tava kebabını yapan “Usta Kebapçı” var. Köprüden yaklaşık iki kilometre uzaklıkta. Orada yediğiniz kebabın tadı damağınızda kalacak! Genellikle akşam sekiz gibi çok kalabalık oluyor, isterseniz daha erken gitmeyi düşünebilirsiniz.
Turist: — Çok teşekkür ederiz, harika öneriler verdiniz. Sanırım iki gün boyunca sıkılmayacağız!
Siz: — Rica ederim, iyi eğlenceler dilerim şehrimizde!