Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle hem yemek tarifi okuyacağız hem de noktalama işaretlerini tekrar edeceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
7. Aşağıda Ankara pilavının malzemeleri ve hazırlanışı verilmiştir.
Hazırlanış aşamalarının tamamlanması için numaralanmış yerlerden hangisine “Kavurulan etin üzerine şehriye eklenerek etin yağında şehriyeler kavrulur.” cümlesi getirilmelidir? İlgili kutucuğu işaretleyiniz.
Şimdi bu soruyu çözmek için, Ankara pilavının hazırlanış aşamalarını dikkatlice okuyalım ve verilen cümlenin nereye en uygun şekilde geleceğini bulalım.
Adım 1: Hazırlanış adımlarını sırayla okuyalım:
- Bir tencereye kuşbaşı etleri konduktan sonra tencerenin ağzı kapatılır.
- (1) Et, suyunu bırakıp çekinceye kadar karıştırılır.
- (2) Et, suyunu iyice çekince tencereye sıvı yağ ve tereyağı eklenerek kavrulur.
- (3) Rengi dönüp kavrulan şehriyenin üzerine isteğe göre tuz eklenerek şehriyenin üzerini geçecek kadar sıcak su ilave edilir.
- (4) Pilav, suyunu çekene kadar pişirilir ve altı kapatılarak dinlendirilir.
Adım 2: Verilen cümleyi inceleyelim:
Verilen cümle: “Kavurulan etin üzerine şehriye eklenerek etin yağında şehriyeler kavrulur.”
Adım 3: Cümleyi adımların arasına yerleştirmeye çalışalım:
- Birinci adımda et suyunu bırakıp çekiyor.
- İkinci adımda et suyunu çekince yağ eklenip et kavruluyor. İşte tam da burada, et kavrulduktan sonra ne yapmamız gerektiğini düşünmeliyiz. Pilavın önemli malzemelerinden biri olan şehriyeyi ne zaman ekleyeceğiz?
- Üçüncü adımda ise “Rengi dönüp kavrulan şehriyenin üzerine…” diye başlıyor. Bu da bize şehriyelerin zaten kavrulmuş olması gerektiğini gösteriyor.
Yani, etler yağda kavrulduktan sonra, şehriyelerin eklenip kavrulması gerekiyor ki üçüncü adımdaki “kavrulmuş şehriye” ifadesi mantıklı olsun. Bu yüzden, verilen cümle tam da (2) numaralı adımdan sonra gelmeli ki, şehriyeler kavrulsun ve sonraki adıma geçilebilsin.
Sonuç:
Verilen cümle, 2 numaralı adımdan sonra getirilmelidir.
Cevap: 2
8. Aşağıdaki noktalama işaretleri belirtilen işleve uygun kullanılmışsa başına “D”, kullanılmamışsa “Y” yazınız.
Şimdi de noktalama işaretleri bilgimizi tazeleyelim! Her bir seçenekte verilen noktalama işaretinin tanımını ve örneğini dikkatlice okuyup, örneğin tanıma uygun olup olmadığına karar vereceğiz.
a. Benim adım nokta. Tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılırım.
Örnek: İlk olarak eşyaları yerleştirmeliyiz.
Çözüm: Nokta, tamamlanmış cümlelerin sonuna konur. Örnek cümlede “İlk olarak eşyaları yerleştirmeliyiz.” tam bir cümledir ve sonunda nokta kullanılmıştır. Bu, noktanın doğru kullanılışıdır.
Sonuç: D
b. Benim adım kısa çizgi. Hecelerin gösterilmesi için kullanılırım.
Örnek: Ankara-İzmir yolunda yoğun bir trafik vardı.
Çözüm: Kısa çizgi, heceleri ayırmak için kullanılır. Mesela “A-ra-ba” gibi. Ama örnekte “Ankara-İzmir” şeklinde iki şehir arasına konmuş. Bu kullanım, şehirlerarası bir yolu veya ilişkiyi belirtmek içindir, heceleri göstermek için değil. Yani, tanımda belirtilen işleve uygun kullanılmamıştır.
Sonuç: Y
c. Benim adım tırnak işareti. Özel olarak vurgulanmak istenen sözlerin başında ve sonunda kullanılırım.
Örnek: Burnunun ucunda siyah bir “ben” vardı.
Çözüm: Tırnak işareti, bir sözcüğü özellikle belirtmek, vurgulamak veya alıntı yapmak için kullanılır. Örnekte “ben” kelimesi, vücuttaki küçük leke anlamında kullanılmış ve vurgulanmak istendiği için tırnak içine alınmıştır. Bu, tırnak işaretinin doğru kullanılışıdır.
Sonuç: D
ç. Benim adım yay ayraç. Bir söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için kullanılan ünlem işaretinin başında ve sonunda bulunurum.
Örnek: O, çok çalışkan (!) biriydi.
Çözüm: Yay ayraç, bazen bir ünlem işaretiyle birlikte `(!)` kullanılarak bir söze alay, kinaye (üstü kapalı söz) veya küçümseme anlamı katmak için kullanılır. Örnekte “çok çalışkan (!)” ifadesi, aslında o kişinin hiç de çalışkan olmadığını, tam tersi olduğunu anlatmak için kullanılmış. Bu, yay ayracın ünlem işaretiyle birlikte doğru kullanılışıdır.
Sonuç: D