5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 190

Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe dersimizden çok önemli ve eğlenceli sorular çözeceğiz. Hazırsanız kalemlerimizi, defterlerimizi hazırlayalım ve dikkatlice dinleyelim. Unutmayın, her soruyu adım adım, tane tane açıklayacağım ki hepiniz çok iyi anlayın. Hadi bakalım, başlayalım!

9. Aşağıdaki cümlelerde verilen yay ayraçların içine uygun noktalama işaretlerini yerleştiriniz.

Sevgili çocuklar, noktalama işaretleri cümlelerimize anlam katan, onları daha anlaşılır hâle getiren küçük ama çok önemli yardımcılarımızdır. Şimdi her cümleyi tek tek inceleyelim ve doğru işaretleri bulalım.

Adım 1: İlk cümleyi okuyalım.

Bir şey söyleyeceğim ( ) Hayat her zaman acımasız değildir ( )

Çözüm:

• Burada ilk kısım “Bir şey söyleyeceğim” bir açıklama yapacağımızı belirtiyor. Bu tür durumlarda, yani bir açıklama ya da örnek verileceği zaman iki nokta üst üste (:) kullanırız.
• İkinci kısım “Hayat her zaman acımasız değildir” ise cümlemizin sonu ve bir yargıyı tamamlıyor. Bu yüzden buraya nokta (.) koyarız.

Sonuç:

Bir şey söyleyeceğim (:) Hayat her zaman acımasız değildir (.)

Adım 2: İkinci cümleyi okuyalım.

Dün ( ) öğleye doğru ( ) senin dediğin gibi kar yağdı ( )

Çözüm:

• “Dün” ve “öğleye doğru” ifadeleri zaman bildiren kelime gruplarıdır. Cümle içinde bu tür zaman zarflarını ayırmak için virgül (,) kullanabiliriz. Ayrıca art arda gelen benzer görevdeki kelime ve kelime gruplarını ayırmak için de virgül kullanılır.
• “Senin dediğin gibi kar yağdı” cümlemizin ana yargısıdır ve tamamlanmıştır. O yüzden sonuna nokta (.) koyarız.

Sonuç:

Dün (,) öğleye doğru (,) senin dediğin gibi kar yağdı (.)

Adım 3: Üçüncü cümleyi okuyalım.

Biraz daha gidelim ( ) dedi ( )

Çözüm:

• Bu bir alıntı cümlesi, yani birinin sözünü aktarıyoruz. Doğrudan aktarılan sözlerden sonra (eğer söz tırnak içine alınmamışsa) genellikle virgül (,) kullanılır.
• Cümlemiz “dedi” sözcüğüyle bitiyor ve bir yargıyı tamamlıyor. Bu yüzden sonuna nokta (.) koyarız.

Sonuç:

Biraz daha gidelim (,) dedi (.)

Adım 4: Dördüncü cümleyi okuyalım.

Sevdiği dersler ( ) matematik ( ) Türkçe ( ) din kültürü ve görsel sanatlardır ( )

Çözüm:

• Burada “Sevdiği dersler” denildikten sonra bu dersler sıralanıyor. Bir açıklama yapılacağı ve örnekler verileceği için yine iki nokta üst üste (:) kullanırız.
• “Matematik” ve “Türkçe” art arda sıralanan eş görevli kelimeler olduğu için aralarına virgül (,) koyarız.
• “Din kültürü ve görsel sanatlar” bir bütün olarak son maddeyi oluşturuyor. Listenin sonunda ve cümle tamamlandığı için nokta (.) kullanırız. “Ve” bağlacı olduğu için “Türkçe” ile “din kültürü” arasına virgül koymayız.

Sonuç:

Sevdiği dersler (:) matematik (,) Türkçe (,) din kültürü ve görsel sanatlardır (.)

Adım 5: Beşinci cümleyi okuyalım.

Benim için üç değer önemlidir ( ) özgürlük ( ) adalet ( ) sevgi ( )

Çözüm:

• Tıpkı az önceki cümlede olduğu gibi, “üç değer önemlidir” dendikten sonra bu değerler sıralanıyor. Bu bir açıklama ve örnek sıralaması olduğu için iki nokta üst üste (:) kullanırız.
• “Özgürlük” ve “adalet” art arda sıralanan eş görevli kelimeler olduğu için aralarına virgül (,) koyarız.
• “Sevgi” son değerdir ve cümle burada bittiği için nokta (.) koyarız.

Sonuç:

Benim için üç değer önemlidir (:) özgürlük (,) adalet (,) sevgi (.)

***

10. Aşağıdaki kelimeleri köklerine ayırarak yazınız.

Sevgili öğrenciler, bir kelimenin kökü demek, o kelimenin anlamlı en küçük parçası demektir. Kökü bulurken kelimenin anlamıyla bağlantısını koparmamaya dikkat etmeliyiz. Haydi şimdi birlikte kelimelerin köklerini bulalım!

Adım 1: İlk sütundaki kelimeleri inceleyelim.

• yoğurtçu: Bu kelimenin anlamlı en küçük parçası “yoğurt”tur. “-çu” eki, yoğurt satan kişi anlamı katmıştır.
• saklıyor: Bu kelimenin kökü “sakla-” fiilidir. “-yor” eki şimdiki zamanı bildirir.
• çorabı: Bu kelimenin kökü “çorap”tır. “-ı” eki iyelik (aitlik) bildirir.
• kitaptan: Bu kelimenin kökü “kitap”tır. “-tan” eki ayrılma hal ekidir.
• buzullar: Bu kelimenin kökü “buz”dur. “-ul” yapım eki, “-lar” ise çoğul ekidir.

Adım 2: İkinci sütundaki kelimeleri inceleyelim.

• gözcüye: Bu kelimenin kökü “göz”dür. “-cü” eki, gözlem yapan kişi anlamı katar, “-ye” ise yönelme hal ekidir.
• kırık: Bu kelimenin kökü “kır-” fiilidir. “-ık” eki, kırılma sonucunu bildiren bir sıfat yapar.
• tabakta: Bu kelimenin kökü “tabak”tır. “-ta” eki bulunma hal ekidir.
• yiyorlar: Bu kelimenin kökü “ye-” fiilidir. “-yor” şimdiki zaman, “-lar” ise çoğul ekidir.
• sağlıkçı: Bu kelimenin kökü “sağ”dır. “Sağ” kelimesi burada “sağlıklı olmak, yaşam” anlamındadır. “-lık” eki isimden isim, “-çı” eki ise meslek bildiren bir yapım ekidir.

Sonuç:

***

11. “Sağlık ve Spor” temasındaki okuma becerilerinizi aşağıdaki ölçütlere göre değerlendiriniz.

Canım öğrencilerim, bu soru sizin kendinizi değerlendirmeniz için harika bir fırsat! Okuma becerilerimiz ne kadar iyi, neleri daha iyi yapabiliriz, bunu anlamamıza yardımcı olacak. Ben de sizin için ideal bir okuyucunun nasıl olması gerektiğini düşünerek “Evet” veya “Hayır” şeklinde dolduracağım. Siz de kendi okuma alışkanlıklarınızı düşünerek doldurmalısınız.

Adım 1: Her bir ölçütü dikkatlice okuyalım ve kendimize soralım: “Ben bunu yapıyor muyum?”

• Heceleme, geri dönüşler ve kelime tekrarı yapmadan okuyorum.

Bu, akıcı okuma demektir. Bir metni okurken takılmadan, aynı kelimeyi tekrar etmeden veya geri dönmeden okuyabiliyorsak, okumamız akıcıdır. Bu çok önemli bir beceri.

Cevap: Evet

• Kelimeleri doğru telaffuz ediyorum.

Kelimeleri doğru seslendirmek, hem bizim anlamamız hem de bizi dinleyenlerin anlaması için çok önemlidir.

Cevap: Evet

• Okumamda vurgu ve tonlamalara dikkat ediyorum.

Cümledeki önemli yerleri vurgulamak, sesimizi alçaltıp yükseltmek, okuduğumuz metne can verir ve anlamı daha iyi yansıtırız.

Cevap: Evet

• Şiirleri ve düzyazıyı birbirinden ayırt ederek okuyorum.

Şiirler farklı bir ritimle, düzyazılar farklı bir akıcılıkla okunur. İkisini de kendine özgü tarzda okuyabilmek, iyi bir okuyucunun özelliğidir.

Cevap: Evet

• Okumamı uygun hızda yapıyorum.

Ne çok hızlı, ne de çok yavaş okumalıyız. Metnin türüne ve zorluğuna göre hızımızı ayarlayabilmeliyiz ki hem anlayalım hem de sıkılmayalım.

Cevap: Evet

• Noktalama işaretlerine dikkat ederek okuyorum.

Noktalama işaretleri, nerede duracağımızı, nerede nefes alacağımızı, sesimizi nasıl değiştireceğimizi gösterir. Onlara dikkat etmek, metni doğru anlamamızı ve anlatmamızı sağlar.

Cevap: Evet

• Hikâye edici metinlerde karşılıklı konuşmaları, kahramanları canlandırarak okuyorum.

Hikâyelerdeki diyalogları farklı ses tonlarıyla okumak, karakterleri adeta yaşatmak, okumayı çok daha keyifli ve etkileyici hale getirir.

Cevap: Evet

• Okuduklarımı anlıyorum.

Okumanın en temel amacı anlamaktır. Eğer okuduğumuz metnin ne anlattığını kavrayamıyorsak, sadece kelimeleri seslendirmiş oluruz.

Cevap: Evet

• Okuma stratejilerini uyguluyorum.

Okuma stratejileri, bir metni daha iyi anlamak için kullandığımız yöntemlerdir. Örneğin, önemli yerlerin altını çizmek, not almak, ana fikri bulmaya çalışmak gibi.

Cevap: Evet

Sonuç:

Unutmayın çocuklar, eğer “Hayır” cevaplarınız “Evet”lerinizden fazlaysa, hiç üzülmeyin! Bu sadece hangi konularda daha çok çalışmamız gerektiğini gösterir. Böyle bir durumda arkadaşlarınızdan ve tabii ki benden, yani öğretmeninizden yardım almaktan çekinmeyin. Birlikte daha iyi okuyucular olacağız!

Dersimiz burada sona erdi. Umarım soruları çok iyi anlamışsınızdır. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!