Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Türkçe öğretmeniniz. Bugün size verilen bu harika etkinlik sorularını birlikte adım adım çözeceğiz. Unutmayın, Türkçe dersinde okuduğumuz metinleri anlamak, soruları dikkatlice okumak ve doğru cevaplar vermek çok önemli. Hazır mısınız? Başlayalım!
Öncelikle, bazı soruların “okuduğunuz metne göre” cevaplanması istendiğini fark ettim. Ancak o metin burada bize verilmemiş. Hiç sorun değil! Bu durumda, soruları genel Türkçe bilgimizle, atasözlerinin anlamlarını düşünerek ve etkinlikteki diğer soruların bize verdiği ipuçlarını kullanarak cevaplayacağız. Sanki okuduğumuz metin atasözleri ve onların önemini anlatan bir metinmiş gibi düşünebiliriz.
Şimdi gelelim sorularımıza:
3. Etkinlik
Aşağıdaki soruları okuduğunuz metne göre defterinize cevaplayınız.
1. Bir kişinin en kolay harcadığı para hangisidir?
Sevgili çocuklar, bu soru aslında bize bir hayat dersi veriyor. Bir insan kendi alın teriyle, yani çok çalışarak kazandığı parayı kolay kolay harcamak istemez, onun değerini bilir. Ama başkasından gelen ya da çok kolay yoldan kazanılan para, maalesef daha çabuk harcanabilir. Bu yüzden en kolay harcanan para, genellikle emek harcamadan kazanılan paradır.
Sonuç:
Emek harcamadan kazanılan para.
2. Emek harcamadan hiçbir işin yapılamayacağı hangi örnekle açıklanmıştır?
Bu sorunun cevabı aslında atasözlerimizde gizli. Metinde bahsedilen atasözlerinden biri mutlaka bu konuyu işlemiştir. Bizim dilimizde, bir şeyi elde etmek için çaba göstermek gerektiğini anlatan çok güzel atasözleri var. Bunlardan en bilineni ve tam da bu durumu açıklayanı şudur:
Sonuç:
“Emek olmadan yemek olmaz.” atasözüyle açıklanmıştır. Ayrıca “Çiğnemeden yutulmaz.” atasözü de bu durumu güzelce anlatır; yemek yemek gibi en basit görünen iş bile çaba gerektirir.
3. Kimden özveride bulunması beklenemez?
Özveri, başkası için fedakarlık yapmak, kendi isteklerinden vazgeçmek demektir. Peki kimden böyle bir şey bekleyemeyiz? Genellikle sadece kendini düşünen, bencil insanlardan özveri beklemek zordur. Çünkü onlar başkalarının iyiliğinden çok kendi çıkarlarını ön planda tutarlar.
Sonuç:
Sadece kendini düşünen, bencil insanlardan özveride bulunması beklenemez.
4. Okuduğunuz metindeki atasözlerinde hangi konu üzerinde durulmuştur?
Yukarıdaki sorulara ve birazdan çözeceğimiz 4. etkinlikteki atasözlerine bakınca, metnin genel olarak hangi konuyu işlediğini anlayabiliyoruz. Atasözleri genellikle bize hayat dersleri verir, doğru ve yanlış davranışları gösterir. Bu etkinlikteki atasözleri de özellikle çalışmanın, çabanın ve emeğin ne kadar değerli olduğunu anlatıyor. Ayrıca yaptığımız işlerin sonuçlarını da vurguluyor.
Sonuç:
Metindeki atasözlerinde çalışmanın, emeğin, alın terinin önemi ve yapılan işlerin sonuçları üzerinde durulmuştur.
4. Etkinlik
Aşağıdaki ifadeler okuduğunuz metne göre doğru ise ifadenin başına “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
1. ( ) “Çiğnemeden yutulmaz.” atasözüyle “Emek olmadan yemek olmaz.” atasözü aynı konuyu işlemektedir.
Şimdi bu iki atasözünü düşünelim:
- “Çiğnemeden yutulmaz.”: Bu atasözü, en basit işi bile yaparken bir çaba gerektiğini, acele etmemek gerektiğini anlatır. Yemek yemek bile çiğnemek gibi bir çaba gerektirir.
- “Emek olmadan yemek olmaz.”: Bu atasözü ise bir şeyi elde etmek için mutlaka çalışmak, çaba göstermek gerektiğini vurgular.
Gördüğümüz gibi, ikisi de çaba ve emek konusunu işliyor. Yani aynı konudalar.
Sonuç:
D
2. ( ) Atasözlerinde arkadaşlık, dostluk gibi konular ele alınmıştır.
Atasözleri, atalarımızın uzun gözlemler ve deneyimler sonucu söyledikleri kalıplaşmış sözlerdir. Hayatın her alanıyla ilgili atasözleri vardır. Sadece çalışmakla ilgili değil, insan ilişkileri, aile, doğruluk, dürüstlük, cimrilik, cömertlik gibi pek çok konuyu kapsarlar. Elbette arkadaşlık ve dostluk gibi konularla ilgili de birçok atasözümüz var, mesela “Dost kara günde belli olur.” gibi. Bu yüzden bu ifade doğru.
Sonuç:
D
3. ( ) “Emmim, dayım kesem; elimi soksam yesem.” atasözünde bir kişi için en değerli şeyin kendi alın teri olduğu vurgulanmıştır.
Bu atasözünü dikkatlice inceleyelim:
- “Emmim, dayım kesem;”: Yani amcam ve dayım benim kesem (param) gibidir.
- “elimi soksam yesem.”: Yani elimi uzatsam, alıp yesem.
Bu atasözü, kişinin kendi akrabalarının (amca, dayı gibi) malına güvenip, kendi çalışmak yerine onların üzerinden geçinme isteğini anlatır. Kendi alın terini, yani kendi emeğini vurgulamak yerine, başkalarının malına göz dikmeyi ifade eder. Bu yüzden verilen açıklama yanlış.
Sonuç:
Y
4. ( ) “En kolay iş yemek, çiğnemeden yutulmaz.” atasözünde bazı işlerin emek harcanmadan yapılabileceği söylenmiştir.
Bu atasözü tam tersini söylüyor çocuklar. Diyor ki, “Yemek yemek gibi kolay görünen bir iş bile çiğnemek gibi bir çaba gerektirir.” Yani hiçbir işin emek harcanmadan yapılamayacağını, en basit işin bile bir zahmeti olduğunu vurgular. Bu ifade atasözünün tam tersini söylediği için yanlış.
Sonuç:
Y
5. ( ) “Eken biçer, konan göçer.” atasözünün konusu ile “Ne ekersen onu biçersin.” atasözünün konusu aynıdır.
Şimdi bu iki atasözümüzü düşünelim:
- “Eken biçer, konan göçer.”: Bu atasözü, bir şeyi ekenin karşılığını alacağını (biçeceğini), bir yere yerleşenin de bir gün oradan ayrılacağını (göçeceğini) anlatır. Hem yaptığımız işlerin sonucunu hem de hayatın akışını, gelip geçiciliğini ifade eder.
- “Ne ekersen onu biçersin.”: Bu atasözü ise daha doğrudan, yaptığımız her davranışın, her iyiliğin ya da kötülüğün mutlaka bir karşılığı olacağını anlatır. Yani sebep-sonuç ilişkisini vurgular.
İki atasözü de yaptığımız işlerin sonuçlarıyla ilgilidir. “Eken biçer” kısmı her iki atasözünde de benzer bir anlam taşır. Konuları tamamen aynı olmasa da, 4. sınıf seviyesinde, ikisinin de yaptığımız şeylerin karşılığını alacağımızı anlattığı için aynı konuyu işlediği kabul edilebilir. Bu yüzden doğru diyebiliriz.
Sonuç:
D
5. Etkinlik
Aşağıdaki öğrencilerden hangisinin “Atasözleri” metniyle ilgili ifadesi doğrudur? İlgili kutucuğu işaretleyiniz.
Şimdi sıra geldi bu etkinliğe. Burada üç arkadaşımız var ve her biri okudukları “Atasözleri” metni hakkında farklı bir şey söylüyor. Bizim görevimiz, metnin içeriğine en uygun olanı bulmak.
Daha önceki etkinliklerde atasözlerinin anlamları, konuları hakkında sorular çözdük. Bu da demek oluyor ki, okuduğumuz metin bize atasözlerini anlatan, açıklayan bir metindi.
Bengü diyor ki: “Atasözleri ve anlamlarından hareketle bir olay anlatılmıştır.”
Bu, atasözlerini kullanarak bir hikaye veya masal anlatıldığı anlamına gelir. Yani metin bir öyküleme tarzında yazılmış olurdu.
Murat diyor ki: “Atasözleri ve anlamları verilerek okuyucu bilgilendirilmiştir.”
Bu, metnin bize atasözlerini ve onların ne anlama geldiğini açıklayarak bilgi verdiği anlamına gelir. Yani metin bilgilendirici bir metin olurdu.
Sinem diyor ki: “Atasözlerinin yanında anlamları da verilerek duygu ve düşünceler şiir gibi aktarılmıştır.”
Bu, metnin şiirsel bir dille, duygusal bir şekilde yazıldığı anlamına gelir. Yani metin bir şiir veya deneme tarzında olurdu.
Bizim çözdüğümüz sorulara baktığımızda, metnin bize atasözlerinin anlamlarını ve önemini anlattığını düşünüyoruz. Bu da metnin bilgilendirici olduğunu gösterir. Bilgilendirici metinler de okuyucuyu bir konu hakkında aydınlatır, bilgi verir.
Bu durumda, Murat’ın söylediği ifade, metnin içeriğine en uygun olanıdır. Yani metin, atasözleri ve anlamlarını vererek bizi bilgilendirmiştir.
Sonuç:
İşaretlenecek kutucuk:
Murat’ın ifadesinin yanındaki kutucuk işaretlenmelidir.
Atasözleri ve anlamları verilerek okuyucu bilgilendirilmiştir. ☑
Harikasınız çocuklar! Tüm soruları dikkatle inceledik ve cevapladık. Unutmayın, okuduğunuzu anlamak ve doğru yorumlamak başarının anahtarıdır. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!