Merhaba sevgili öğrencilerim! Türkçe dersimizin bu bölümünde, noktalama işaretlerinden ünlem işaretinin cümlelere kattığı anlamları öğreneceğiz ve bir etkinlik yapacağız. Hazırsanız başlayalım!
8. Etkinlik
Ünlem işaretinin cümleye kattığı anlamları belirleyerek ilgili kutucuklarla eşleştiriniz.
Cümleler
1. Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri! (Atatürk)
2. Aaa! Bu ne kadar güzel bir çiçek.
3. Bu işi bir saatte (!) bitirebileceğini söylüyor.
Cümleye Kattığı Anlam
a) Şaşma
b) Seslenme
c) Acıma
d) Küçümseme
Şimdi bu cümleleri dikkatlice okuyalım ve ünlem işaretinin hangi duyguyu, hangi anlamı ifade ettiğini bulalım. Unutmayın, ünlem işareti bazen bir duygu patlaması, bazen bir seslenme, bazen de bir emir ifade edebilir.
Çözüm:
Adım 1: İlk cümleye bakalım: “Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!” Bu cümle, büyük bir komutanın askerlerine seslenişi. Burada bir emir ve kararlılık var. Bu tür cümlelerde ünlem işareti genellikle seslenme veya emir anlamı katar. Seçeneklere baktığımızda “Seslenme” seçeneği buna en uygun olanı.
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim: “Aaa! Bu ne kadar güzel bir çiçek.” Bu cümlede “Aaa!” ünlemiyle bir şaşkınlık ve hayranlık ifade ediliyor. Bir şeye ilk defa bakıp onu çok beğenince yaşadığımız duygu bu. Seçeneklere baktığımızda şaşma bu duruma en iyi uyan anlam.
Adım 3: Üçüncü cümleye geldik: “Bu işi bir saatte (!) bitirebileceğini söylüyor.” Buradaki ünlem işareti, parantez içinde kullanılmış. Bu, söylenen şeyin biraz şüpheyle veya küçümseyerek söylendiğini ima eder. Yani “bir saatte bitirebileceğini söylüyor ama ben pek inanmıyorum” gibi bir anlam çıkıyor. Bu da küçümseme ile yakın bir anlam taşıyor.
Sonuç:
1. Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri! (Atatürk) – b) Seslenme
2. Aaa! Bu ne kadar güzel bir çiçek. – a) Şaşma
3. Bu işi bir saatte (!) bitirebileceğini söylüyor. – d) Küçümseme
Şimdi de 9. Etkinliğe geçelim. Bu etkinlikte daha çok sizin yaratıcılığınızı ve işbirliği yapma becerinizi kullanacağız.
9. Etkinlik
a. Aşağıdaki yönergeleri uygulayınız.
- Okulunuz için kitap toplama kampanyası düzenleyiniz.
- Bu kampanya için neler yapabileceğinizi arkadaşlarınızla tartışınız.
- Aranızda görev dağılımı yapınız.
- Kampanya duyurusunu yapacak kişileri ve toplanan kitaplarla ilgilenecekleri belirleyiniz.
Bu kısımda sizden istenen, hep birlikte bir kitap toplama kampanyası organize etmeniz. Okulunuzdaki herkesin katılabileceği, hem eğlenceli hem de faydalı bir etkinlik bu. İlk olarak, bu kampanyayı nasıl daha iyi yapabiliriz diye arkadaşlarınızla konuşacaksınız. Sonra da kimin ne iş yapacağına karar vereceksiniz. Mesela biri afiş hazırlayabilir, diğeri duyuru yapabilir, bir başkası da toplanan kitapları sayabilir.
b. Yukarıdaki çalışmaların dışında başka neler yapılabileceğini aşağıya yazınız.
Bu kısımda ise, yukarıda bahsedilen planların dışında, kampanyayı daha da güzelleştirecek, daha çok kişiye ulaşmasını sağlayacak farklı fikirleriniz varsa onları yazacaksınız. Mesela, kampanyaya katılanlara küçük birer teşekkür notu vermek, en çok kitap bağışlayan sınıfa birincilik belgesi vermek gibi yaratıcı fikirleriniz olabilir. Haydi bakalım, zekanızı konuşturma zamanı!