Merhaba sevgili öğrencim! Ben Türkçe öğretmenin. Bugün seninle birlikte kitabımızdaki bu güzel etkinlikleri inceleyeceğiz ve soruları adım adım çözeceğiz. Önümüzde tarihimizin çok önemli isimlerinden biri olan Akşemsettin ile ilgili bir dinleme metni etkinliği ve paragrafta ana fikir bulma konusu var. Hazırsan hemen başlayalım.
6. Etkinlik
Soru: Dinlediğiniz metne göre Akşemsettin ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? İlgili kutucukları işaretleyiniz.
Çözüm ve Açıklama:
Bu etkinlikte, dinlediğimiz (veya Akşemsettin hakkında genel kültürümüzden bildiğimiz) bilgilere dayanarak doğru olan özellikleri bulmamız isteniyor. Akşemsettin, Fatih Sultan Mehmet’in hocası, büyük bir tıp alimi ve manevi önderdir. Şimdi maddeleri tek tek inceleyelim:
- Küçük yaştan itibaren ilme ve sanata karşı ilgi göstermiştir.
(Bu ifade DOĞRUDUR. Büyük alimler genellikle çocukluklarından itibaren öğrenmeye meraklıdırlar. Bu kutucuğu işaretliyoruz.) - Kendini yetiştirmek için çok çalışmıştır.
(Bu ifade DOĞRUDUR. Başarılı olmak ve alim mertebesine erişmek için çok çalışmak gerekir. Bu kutucuğu da işaretliyoruz.) - Seçkin âlimlerden ders almıştır.
(Bu ifade DOĞRUDUR. Akşemsettin, dönemin en iyi hocalarından eğitim alarak kendini geliştirmiştir. İşaretliyoruz.) - Üniversite eğitimini yarıda bırakmıştır.
(Bu ifade YANLIŞTIR. O dönemde bugünkü gibi üniversite sistemi olmasa da medrese eğitimini tamamlamış, hatta müderris (profesör) olmuştur. Eğitimini yarım bırakan biri bu kadar büyük bir alim olamaz. Bu kutucuğu boş bırakıyoruz.) - Üstün bir zekâya ve anlayışa sahiptir.
(Bu ifade DOĞRUDUR. Hem tıp alanında hem de dini ilimlerdeki başarısı onun üstün zekasını gösterir. İşaretliyoruz.) - Yılmak bilmeyen bir azimle çalışmıştır.
(Bu ifade DOĞRUDUR. Zorluklar karşısında pes etmemek büyük insanların özelliğidir. İşaretliyoruz.)
Sonuç olarak: “Üniversite eğitimini yarıda bırakmıştır” maddesi hariç diğer 5 kutucuğu işaretlemen gerekiyor.
7. Etkinlik
Soru: Dinlediğiniz metne yönelik iki farklı başlık önerinizi aşağıya yazınız.
Çözüm ve Açıklama:
Bir metne başlık koyarken metnin tamamını kapsayan, kısa ve ilgi çekici ifadeler seçmeliyiz. Metnimiz Akşemsettin’in hayatı, çalışkanlığı ve ilmi yönü üzerine olduğu için şu başlıkları önerebiliriz:
Adım 1 (1. Önerim):
Daha genel ve açıklayıcı bir başlık seçelim:
Büyük Alim: Akşemsettin
Adım 2 (2. Önerim):
Metnin içeriğindeki çalışkanlık ve başarı vurgusuna uygun, biraz daha edebi bir başlık seçelim:
İlim ve Azmin Öncüsü
Not: Sen de “Fatih’in Hocası Akşemsettin” veya “Akşemsettin’in Başarı Sırrı” gibi başlıklar yazabilirsin. Önemli olan metinle uyumlu olmasıdır.
8. Etkinlik
Soru: Aşağıdaki metni ve açıklamayı okuyunuz. (Metin analizi ve Ana Fikir tanımı)
Çözüm ve Açıklama:
Burada senden bir soru çözmeni değil, verilen bilgiyi kavranmanı istiyor. Gel seninle bu kısmı bir ders gibi işleyelim.
Adım 1: Metni Anlayalım
Şevket Rado’nun yazdığı metinde “Tatlı Dil”den bahsediliyor. Yazar diyor ki; güzel ve tatlı konuşan insanları dinlemek bir zevktir. Bu insanlar konuşurken sanki ağızlarından bal damlar. Yani, güzel konuşmanın insan ilişkilerindeki önemini anlatıyor.
Adım 2: Ana Fikir Nedir?
Sayfanın en altındaki mavi kutuda bize çok önemli bir bilgi verilmiş. Bunu sakın unutma:
“Bir metinde anlatılmak istenen asıl düşünceye, verilmek istenen iletiye ANA FİKİR denir.”
Yani bir yazıyı okuduğunda kendine şu soruyu sormalısın: “Yazar bu yazıyı bana neden yazdı? Bana ne ders vermek istiyor?”
Bu metnin ana fikri de kutuda belirtildiği gibi şudur:
“Tatlı dille konuşan kişiler kendilerini dinletirler.”
Aferin sana! Bu sayfadaki çalışmaları başarıyla tamamladık. Unutma, Akşemsettin gibi azimli olmak ve Şevket Rado’nun bahsettiği gibi tatlı dilli olmak bizi hayatta hep ileriye taşır.