Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle birlikte Türkçe dersimizdeki bu güzel soruları adım adım çözeceğiz. Hiç merak etme, anlamadığın bir yer olursa tekrar sorabilirsin. Hazırsan başlayalım!
3. Aşağıda zıt anlamlı kelimelerin bir arada kullanıldığı atasözlerinin başındaki kutucuğu işaretleyiniz.
Şimdi bu soruda bizden ne isteniyor biliyor musun? Atasözlerinin içinde zıt anlamlı kelimeleri, yani birbirinin tam tersi anlamlara gelen kelimeleri bulmamızı istiyor. Hadi tek tek inceleyelim:
Adım 1: İlk atasözüne bakalım:
- İyiliğe iyilik her kişinin kârı, kötülüğe iyilik er kişinin kârı.
Burada hemen dikkatimizi çeken kelimeler var: “İyilik” ve “kötülük”. Evet, “iyilik” ve “kötülük” birbirinin zıt anlamlısı, değil mi? O zaman bu atasözü aradığımız özelliklere uyuyor. Bu kutucuğu işaretleyebiliriz.
Adım 2: İkinci atasözüne geçelim:
- Ateş olmayan yerden duman çıkmaz.
Bu atasözünde “ateş” ve “duman” kelimeleri var. Bunlar birbirine zıt değil, aksine birbirini tamamlayan kelimeler. Yani bir yerde ateş varsa duman da olur demek istiyor. Bu atasözünde zıt anlamlı kelime yok.
Adım 3: Üçüncü atasözünü inceleyelim:
- Büyük balık küçük balığı yutar.
Burada da çok net bir şekilde “büyük” ve “küçük” kelimeleri dikkatimizi çekiyor. “Büyük” ve “küçük” birbirinin zıt anlamlısı, değil mi? Aferin! O zaman bu atasözü de aradığımız özelliklere uyuyor. Bu kutucuğu da işaretleyebiliriz.
Adım 4: Son atasözüne bakalım:
- Alma mazlumun ahını, çıkar aheste aheste.
Bu atasözünde “alma” ve “çıkar” fiilleri var ama bunlar birbirinin zıt anlamlısı değil. “Mazlum” ve “aheste aheste” kelimeleri de herhangi bir zıtlık ilişkisi içinde değil. Bu atasözünde de zıt anlamlı kelime bulunmuyor.
Sonuç:
Zıt anlamlı kelimelerin bir arada kullanıldığı atasözleri şunlardır:
- ☑ İyiliğe iyilik her kişinin kârı, kötülüğe iyilik er kişinin kârı.
- ☑ Büyük balık küçük balığı yutar.
4. Aşağıdaki deyimleri verilen anlamlarıyla eşleştiriniz.
Bu soruda deyimleri doğru anlamlarıyla eşleştirmemiz isteniyor. Deyimler, günlük hayatta çok kullandığımız, bize bir durumu kısaca anlatan söz öbekleridir. Haydi, her bir deyimi ve anlamını dikkatlice inceleyelim:
Adım 1: Deyimlere ve anlamlara bir göz atalım:
Deyimlər
- Kaşıkla verip kepçeyle almak
- Karada gezip izini belli etmemek
- Kapanın elinde kalmak
- Kaş yapayım derken göz çıkarmak
Anlamları
- Bir işi düzeltecekken bozmak.
- Bir şeyden çabuk davranarak yararlanabilmek.
- Belli etmeden iş çevirmek.
Adım 2: Şimdi eşleştirmeleri yapmaya başlayalım:
- Kaşıkla verip kepçeyle almak:
Bu deyim, birine çok az bir şey verip ondan çok daha fazlasını geri almak anlamına gelir. Yani, karşılığında çok büyük bir çıkar sağlamak demektir. Verilen anlamlara baktığımızda, “b. Bir şeyden çabuk davranarak yararlanabilmek” anlamı, bu deyimin “yararlanmak” kısmıyla birleşebilir. Tam olarak “çabuk davranmak” anlamını içermese de, verilen seçenekler arasında en yakın olanıdır, çünkü bu deyim büyük bir çıkar elde etmeyi anlatır.
- Karada gezip izini belli etmemek:
Bu deyim, bir işi çok gizlice yapmak, kimseye fark ettirmeden hareket etmek demektir. Hiç iz bırakmadan iş çevirmek gibi düşünebiliriz. Anlamlara baktığımızda, “c. Belli etmeden iş çevirmek” tam da bu anlama geliyor. Çok iyi bir eşleşme!
- Kapanın elinde kalmak:
Bu deyim, bir tuzağa düşmek, çaresiz kalmak veya bir sorunla baş başa kalmak anlamına gelir. Ne yazık ki, verilen anlamlar arasında bu deyime uyan bir seçenek bulunmuyor. “Yararlanmak” veya “düzeltmek” gibi anlamlar bunun tam tersidir. Bu deyim, bu sorudaki anlamlar içinde eşleşemiyor.
- Kaş yapayım derken göz çıkarmak:
Bu deyim, iyi bir şey yapmaya çalışırken farkında olmadan daha kötü bir sonuç ortaya çıkarmak, düzeltmek isterken bozmak demektir. Anlamlara baktığımızda, “a. Bir işi düzeltecekken bozmak” bu deyimin anlamını mükemmel bir şekilde açıklıyor. Çok doğru bir eşleşme!
Sonuç:
Deyimleri anlamlarıyla şu şekilde eşleştirebiliriz:
- 1. Kaşıkla verip kepçeyle almak → b. Bir şeyden çabuk davranarak yararlanabilmek.
- 2. Karada gezip izini belli etmemek → c. Belli etmeden iş çevirmek.
- 3. Kapanın elinde kalmak → (Verilen anlamlar içinde uygun bir eşleşmesi yoktur.)
- 4. Kaş yapayım derken göz çıkarmak → a. Bir işi düzeltecekken bozmak.
Burada 3. deyim için uygun bir anlam olmadığını fark ettik. Bazen böyle sorularla karşılaşabiliriz, önemli olan doğru eşleşmeleri yapıp, yanlış olanı fark edebilmektir.
5. Aşağıda Züleyha’nın 4 ay boyunca okuduğu kitapların türünü ve sayısını gösteren grafik verilmiştir. Kitap sayısı
Bu grafikten yola çıkarak aşağıdaki yargıların başına yargılar doğru ise “D”, yanlış ise “Y” koyunuz.
Bu soruda Züleyha’nın okuduğu kitapları gösteren bir grafik var. Grafiklerdeki bilgilere çok dikkatli bakmamız gerekiyor. Mavi renkli çubuklar “Bilgilendirici metin”, kırmızı renkli çubuklar “Hikâye edici metin” ve yeşil renkli çubuklar “Şiir” kitaplarını gösteriyor. Hadi şimdi her bir cümleyi inceleyelim ve doğru mu yanlış mı karar verelim:
Adım 1: Önce grafiği okuyalım ve her ay hangi türden kaç kitap okuduğunu not alalım:
- Eylül:
- Bilgilendirici metin (Mavi): 4 kitap
- Hikâye edici metin (Kırmızı): 2 kitap
- Şiir (Yeşil): 2 kitap
- Ekim:
- Bilgilendirici metin (Mavi): 2 kitap
- Hikâye edici metin (Kırmızı): 4 kitap
- Şiir (Yeşil): 2 kitap
- Kasım:
- Bilgilendirici metin (Mavi): 3 kitap
- Hikâye edici metin (Kırmızı): 1 kitap
- Şiir (Yeşil): 3 kitap
- Aralık:
- Bilgilendirici metin (Mavi): 4 kitap
- Hikâye edici metin (Kırmızı): 2 kitap
- Şiir (Yeşil): 5 kitap
Adım 2: Şimdi yargıları tek tek değerlendirelim:
a. Züleyha farklı türlerde kitaplar okumayı sevmektedir.
Grafiğe baktığımızda Züleyha hem bilgilendirici metinler, hem hikâye edici metinler, hem de şiirler okumuş. Yani tek bir türe bağlı kalmamış, çeşitli türlerde kitaplar okumayı tercih etmiş. Bu da onun farklı türlerde kitap okumayı sevdiğini gösterir.
Sonuç: D
b. Züleyha’nın en çok okuduğu kitap türü aylara göre değişmektedir.
Hadi her ay en çok hangi türü okuduğuna bakalım:
- Eylül ayında en çok Bilgilendirici metin (4 kitap) okumuş.
- Ekim ayında en çok Hikâye edici metin (4 kitap) okumuş.
- Kasım ayında Bilgilendirici metin (3 kitap) ve Şiir (3 kitap) eşit sayıda, en çok okunanlar olmuş.
- Aralık ayında en çok Şiir (5 kitap) okumuş.
Gördüğün gibi, her ay en çok okuduğu kitap türü değişmiş. Eylül’de bilgilendirici, Ekim’de hikâye edici, Aralık’ta şiir olmuş. Kasım’da ise iki tür arasında eşitlik var ama yine de önceki aylardan farklı. Bu cümle doğru.
Sonuç: D
c. Züleyha, sayfa sayısı bakımından en fazla hikâye edici metin okumuştur.
Bu grafikte bize kitapların sayfa sayıları verilmemiş, sadece kaç tane kitap okuduğu belirtilmiş. Bir hikâye kitabı 100 sayfa olabilirken, başka bir bilgilendirici metin 500 sayfa olabilir. Sayfa sayısı hakkında hiçbir bilgimiz olmadığı için bu yargının doğru olup olmadığını bilemeyiz.
Sonuç: Y
ç. Züleyha eylül ve ekim aylarında eşit sayıda şiir kitabı okumuştur.
Grafikten şiir kitaplarının (yeşil çubuklar) sayılarına bakalım:
- Eylül ayında 2 şiir kitabı okumuş.
- Ekim ayında da 2 şiir kitabı okumuş.
Evet, her iki ayda da 2’şer tane şiir kitabı okumuş. Bu cümle doğru.
Sonuç: D
d. Züleyha bilgilendirici metni en fazla kasım ayında okumuştur.
Bilgilendirici metinlerin (mavi çubuklar) sayılarına bakalım:
- Eylül: 4 kitap
- Ekim: 2 kitap
- Kasım: 3 kitap
- Aralık: 4 kitap
En fazla bilgilendirici metni Eylül ve Aralık aylarında (4 kitap) okumuş. Kasım ayında 3 kitap okuduğu için bu en fazla okuduğu ay değil. Bu cümle yanlış.
Sonuç: Y
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Harikasın, bu soruları da başarıyla çözdük!