Merhaba çocuklar! Bugün Türkçe dersimizde çok güzel etkinlikler yapacağız. Görseldeki soruları tek tek inceleyip, birlikte doğru cevapları bulacağız. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
6. Etkinlik
Okuduğunuz metinde aşağıdakilerin hangilerinden söz edilmiştir? İlgili kutucukları işaretleyiniz.
Şimdi bu soruyu çözmek için, öncelikle bize verilen metni dikkatlice okumamız gerekiyor. Metni okurken hangi konuların geçtiğini aklımızda tutalım ya da önemli yerlerin altını çizelim.
Metinde şunlar geçiyordu:
- Adana’ya 27 kilometre uzaklıktaki Misis Antik Kenti
- Ceyhan Nehri kenarındaki tarihî yol
- Misis’teki eserler: mozaikler, 9 gözlü Taşköprü, akropoldeki surlar, şehir kalıntıları, Havraniye Kervansarayı, kubbeli mescit.
- Sirkeli Höyüğü ve Hititlere ait taş kabartma
Şimdi seçeneklere bakalım:
Çukurova’da yetişen tarım ürünlerinden: Metinde böyle bir bilgi geçmiyor. Hiç tarım ürünlerinden bahsetmiyor.
Adana’nın meşhur yemeklerinden: Metinde Adana’nın tarihi yerleri anlatılıyor, yemeklerinden hiç söz edilmiyor.
Pamuğun Türk ekonomisine katkısından: Metinde pamuk ya da ekonomiyle ilgili hiçbir bilgi yok.
Adana’daki nehirler ve tarihî köprülerden: Evet, metinde Ceyhan Nehri‘nden ve 9 gözlü Taşköprü‘den bahsediliyor. Taşköprü de tarihî bir köprüdür.
Bu durumda sadece son seçenekteki bilgi metinde yer alıyor.
Cevap:
Adana’daki nehirler ve tarihî köprülerden
7. Etkinlik
“Ceyhan yelden, Misis yılandan, Adana selden gidecek derler. Buna da sebepler uydururlar.”
Sizce yazar yukarıda söylenenlere inanıyor mu? Buradan yola çıkarak yazarın olayları nasıl değerlendirdiğini aşağıya yazınız.
Şimdi çocuklar, bu atasözünü veya deyişi dikkatlice okuyalım. “Ceyhan yelden, Misis yılandan, Adana selden gidecek derler.” cümlesi, bazı insanların bu yerler hakkında böyle şeyler söylediğini anlatıyor. Ama arkasından gelen “Buna da sebepler uydururlar.” cümlesi çok önemli!
Adım 1: Yazarın “sebepler uydururlar” demesi ne anlama geliyor?
Bir şeye “sebep uydurmak”, o şeyin aslında gerçek bir sebebe dayanmadığını, insanların kendiliğinden bir şeyler düşündüğünü veya inandığını gösterir. Yani yazar, bu söylenenlerin gerçek nedenlere dayanmadığını, insanların bunları kendi kafalarından yarattığını düşünüyor.
Adım 2: Yazar söylenenlere inanıyor mu?
Eğer yazar, bu söylenenlerin sebeplerinin “uydurma” olduğunu düşünüyorsa, o zaman bu söylenenlere de inanmıyor demektir. Çünkü bir şeye inanmak için sağlam sebeplere ihtiyacımız vardır, uydurma sebeplere değil.
Adım 3: Yazar olayları nasıl değerlendiriyor?
Yazar, söylenenleri olduğu gibi kabul etmiyor. Onları sorguluyor, yani doğru olup olmadığını araştırıyor. İnsanların neden böyle şeyler söylediğini merak ediyor ve bu söylenenlerin gerçek nedenlere dayanmadığını belirtiyor. Bu da yazarın olaylara eleştirel bir gözle baktığını, yani her duyduğuna hemen inanmadığını, düşünüp tarttığını gösterir.
Cevap:
Yazar, yukarıdaki söylenenlere inanmıyor. Çünkü “Buna da sebepler uydururlar.” diyerek, bu iddiaların gerçek ve mantıklı dayanakları olmadığını, insanların kendi kafalarından bahaneler ürettiğini ifade ediyor. Yazar olayları, duyduğu her şeye hemen inanmadan, eleştirel bir yaklaşımla değerlendiriyor. Gerçekçi ve sorgulayıcı bir tutum sergiliyor.
8. Etkinlik
Aşağıda bir paragrafı oluşturan cümleler farklı yazı karakterleri ile yazılmıştır. Sizce bu cümlelerden hangisi daha kolay okunmaktadır? Neden?
Şimdi önümüzdeki metne bakalım. Dört tane cümle var ve bunlardan biri diğerlerinden biraz farklı yazılmış. Gözlerinizi cümleler üzerinde gezdirin ve hangisini okurken daha rahat ettiğinizi düşünün.
Metindeki cümleler:
- Adana’ya 27 kilometre uzaklıktaki Misis Antik Kenti, Ceyhan Nehri kenarındaki tarihî yol üzerindedir.
- 1517’den sonra Osmanlı Devleti’nin hâkimiyetine girmiş olan Misis’te bugün ayakta kalmış olan eserler; MS IV. yüzyıla ait mozaikler, 9 gözlü Taşköprü, akropoldeki surlar ve şehir kalıntıları ile 1542 yılında yaptırılan Havraniye Kervansarayı ve 1648 yılında yaptırılmış tek kubbeli kübik mescittir.
- Misis ile Ceyhan arasında bulunan Sirkeli Höyüğü’nün tarihi Neolitik Dönem’e kadar gider.
- Höyüğün kenarında bir kayaya oyulmuş iki adet taş kabartmanın Hititlere ait bir yol işareti olduğu sanılmaktadır.
Adım 1: Farklı yazılmış cümleyi bulalım.
Dikkat ettiyseniz 3. cümle, diğerlerinden farklı olarak eğik yazılmış. Biz buna italik yazı tipi diyoruz.
Adım 2: Hangi cümle daha kolay okunuyor?
Genellikle düz yazılmış, yani italik olmayan cümleler daha kolay okunur. Çünkü gözlerimiz düz yazılmış harflere daha alışkındır. Eğik yazılar, özellikle uzun metinlerde gözümüzü daha çok yorabilir.
Adım 3: Neden daha kolay okunuyor?
Düz yazı karakterleri, harflerin dik ve düzenli olması sayesinde gözümüzün harfleri daha hızlı tanımasını sağlar. Eğik yazıldığında harflerin şekli biraz değiştiği için beynimiz onları algılarken küçük bir ekstra çaba harcar. Bu yüzden de düz yazılar daha akıcı ve kolay okunur.
Cevap:
Metindeki 1, 2 ve 4. cümleler, yani italik (eğik) yazılmamış olanlar, 3. cümleye göre daha kolay okunmaktadır.
Neden:
Çünkü gözlerimiz düz ve dik yazılmış harflere daha alışkındır. Eğik yazılan harfler, harflerin standart şekillerinden biraz farklı olduğu için okurken gözlerimizi biraz daha fazla yorabilir. Özellikle uzun metinlerde veya okumayı yeni öğrenenler için düz yazılar her zaman daha rahat okunur.