Harika bir çalışma kağıdı! Merhaba sevgili öğrencim, ben 5. sınıf matematik öğretmenin. Gel şimdi bu sorulara birlikte bakalım ve adım adım, kolayca anlayacağın şekilde çözelim. Eminim hepsini çok iyi anlayacaksın!
A. Aşağıdaki ifadeler doğru ise ifadelerin başındaki kutucuklara “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
1) Gözlemler ve araştırmalar ile elde edilen bilgileri sayılarla ya da şekillerle göstermeye istatistik denir.
Çözüm: Bu ifade Doğru (D)‘dur. Çünkü istatistik tam olarak budur! Bir konu hakkında topladığımız bilgileri (bunlara veri diyoruz) sayılarla, tablolarla veya grafiklerle düzenleyip sunma işidir.
2) Bir araştırmada elde edilen sayım, ölçüm ve gözlemlere veri denir.
Çözüm: Bu ifade de Doğru (D)‘dur. Araştırma yaparken topladığımız her bir bilgi, sayı, cevap veya ölçüm bir “veri”dir. Mesela arkadaşlarınızın en sevdiği renkleri sorduğunuzda aldığınız her cevap bir veridir.
3) Bir araştırmada bilgilere ulaşma sürecinde verilere ihtiyaç yoktur.
Çözüm: Bu ifade kesinlikle Yanlış (Y)‘tır. Tam tersi! Bir araştırma yapabilmemiz için en çok ihtiyacımız olan şey veridir. Veri olmadan bir sonuca varamayız, değil mi?
4) “Sınıf başkanınızın boyu kaç santimetredir?” sorusu araştırma sorusudur.
Çözüm: Bu ifade Yanlış (Y)‘tır. Araştırma soruları, bir gruba yöneltilir ve birden fazla cevap toplanır. “Sınıf başkanının boyu” sorusunun tek bir cevabı vardır. Ama “Sınıfımızdaki öğrencilerin boyları kaç santimetredir?” deseydik, o zaman bir araştırma sorusu olurdu.
5) “Sınıfınızdaki öğrencilerin ayakkabı numaraları kaçtır?” sorusu araştırma sorusudur.
Çözüm: Bu ifade Doğru (D)‘dur. Çünkü bu sorunun cevabını bulmak için sınıftaki tüm öğrencilere sorman ve birden çok veri toplaman gerekir. İşte bu tam bir araştırma sorusudur!
6) “Mahallenizdeki marketlerde bir yumurtanın fiyatı kaç kuruştur?” sorusu araştırma sorusudur.
Çözüm: Bu ifade de Doğru (D)‘dur. Çünkü cevabı bulmak için mahalledeki birden fazla markete gidip fiyatları öğrenmen, yani veri toplaman gerekir. Tek bir markete sorsaydık araştırma olmazdı.
B. Aşağıdaki noktalı yerlere uygun ifadeleri yazınız.
1) Yapılacak bir istatistiksel çalışma için bilgi toplama, anket yapma, rastgele seçim işlemlerine ……………….. denir.
Çözüm: Boşluğa gelmesi gereken ifade veri toplama‘dır. Bir araştırma için bilgi edinme yollarının hepsine genel olarak “veri toplama” adını veririz.
2) Hayriye, sınıftaki arkadaşlarının okul kantininde en çok olmasını istediği yiyeceği merak etmiştir. Bu konuda bir araştırma yapmak isteyen Hayriye, araştırması için gerekli verileri ……………….. yaparak toplayabilir.
Çözüm: Hayriye’nin arkadaşlarının fikrini öğrenmesi için en kolay yol onlara sormaktır. Herkese aynı soruyu sorarak veri toplama yöntemine anket denir. Boşluğa “anket” yazabiliriz.
3) Bir araştırma yapılırken önce ……………….. belirlenir, veriler ……………….., toplanan veriler ……………….. görselleştirilir.
Çözüm: Bu, araştırma yapmanın adımlarıdır.
- Önce neyi araştıracağımızı belirleriz, yani ilk boşluğa araştırma sorusu gelmeli.
- Sonra bu soruya cevap bulmak için veriler toplanır.
- En sonunda da topladığımız bu verileri daha anlaşılır hale getirmek için tablo veya grafiklerle görselleştiririz.
C. Aşağıdaki sorularda doğru cevaba ait seçeneği işaretleyiniz.
1) Bir fabrikada 2018 yılının ilk beş ayında üretilen televizyon sayılarını gösteren sıklık tablosu yanda verilmiştir. Tabloda verilen bilgilere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm: Bu soruyu çözmek için tablodaki verileri dikkatlice inceleyip şıkları tek tek kontrol etmeliyiz. Unutma, bizden yanlış olanı bulmamız isteniyor.
Tablo: Televizyon Üretimi
Ocak: 300
Şubat: 210
Mart: 405
Nisan: 405
Mayıs: 516
Adım 1: Şıkları inceleyelim.
A) En fazla televizyon üretimi mayıs ayında gerçekleşmiştir.
Tabloya baktığımızda en yüksek sayının 516 olduğunu ve bunun Mayıs ayına ait olduğunu görüyoruz. O zaman bu ifade DOĞRU.
B) Toplam televizyon üretimi 1 836’dır.
Bunu bulmak için tüm aylardaki üretim sayılarını toplamamız gerekiyor. Haydi toplayalım:
300
210
405
405
+ 516
-------
1836
Sonuç 1836 çıktı. O zaman bu ifade de DOĞRU.
C) Üretim sayılarının eşit olduğu aylar mart ve nisandır.
Tabloya bakalım. Mart ayında 405, Nisan ayında da 405 adet üretim yapılmış. Sayılar eşit. O zaman bu ifade de DOĞRU.
D) Televizyon üretiminin en az gerçekleştiği aydaki üretim, ocak ayındaki üretimden 80 adet azdır.
Bu şıkkı adım adım kontrol edelim:
- Önce en az üretimin yapıldığı ayı bulalım. Sayılara bakıyoruz: 300, 210, 405, 405, 516. En küçük sayı 210. Yani en az üretim Şubat ayında yapılmış ve 210 adetmiş.
- Şimdi Ocak ayındaki üretime bakalım. Tabloda 300 adet yazıyor.
- Şık bize diyor ki, en az üretim (210), ocak ayındaki üretimden (300) 80 adet azdır. Aradaki farkı bularak kontrol edelim:
300
- 210
-------
90
Gördüğün gibi aradaki fark 90 adetmiş, 80 değil. O zaman bu ifade YANLIŞ.
Adım 2: Sonucu bulalım.
Soru bizden yanlış olan ifadeyi bulmamızı istiyordu. A, B ve C şıkları doğru olduğuna göre, yanlış olan şık D’dir.
Sonuç: D