Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün sizlerle veri toplama, tablo ve grafik oluşturma üzerine keyifli alıştırmalar yapacağız. Gönderdiğiniz görseldeki soruları teker teker, hep birlikte anlayarak çözeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!
1) Arda, sınıftaki arkadaşlarının yaz tatilinde kaç sayfa kitap okuduklarını merak etmiştir. Bu konuda bir araştırma yapmak isteyen Arda, araştırması için gerekli verileri nasıl toplayabilir? Açıklayınız.
Bu soruyu çözmek için Arda’nın yerine kendimizi koyalım. Sınıf arkadaşlarımızın ne kadar kitap okuduğunu öğrenmek istesek ne yapardık? En kolay yolu onlara sormak olurdu, değil mi?
Çözüm:
- Adım 1: Arda’nın bir araştırma sorusu var: “Sınıf arkadaşlarım yaz tatilinde kaç sayfa kitap okudu?”
- Adım 2: Bu sorunun cevabını bulmak için en güvenilir kaynak, arkadaşlarının kendisidir.
- Adım 3: Arda, her bir arkadaşına tek tek “Yaz tatilinde kaç sayfa kitap okudun?” diye sorarak verileri toplayabilir. Bu yönteme anket veya görüşme diyebiliriz. Her arkadaşından aldığı cevabı bir deftere not ederek araştırmasını tamamlayabilir.
2) Seyhan, okulundaki 5. sınıf öğrencilerinin doğum yerlerini araştırmak için gerekli verileri nasıl toplayabilir? Açıklayınız.
Burada araştırma yapacağımız grup biraz daha büyük: okuldaki tüm 5. sınıf öğrencileri! Hepsine tek tek sormak çok uzun sürebilir. Daha pratik bir yol bulmalıyız.
Çözüm:
- Adım 1: Seyhan’ın araştırma sorusu: “Okulumdaki 5. sınıf öğrencilerinin doğum yerleri nerelerdir?”
- Adım 2: Tüm 5. sınıfları dolaşıp tek tek sormak yerine, bir anket formu hazırlayabilir. Bu forma “Doğum Yeriniz:” gibi basit bir soru yazması yeterlidir.
- Adım 3: Hazırladığı bu anket formlarını öğretmenlerinden yardım isteyerek okuldaki tüm 5. sınıf şubelerine dağıtabilir. Öğrenciler formu doldurduktan sonra Seyhan bu formları toplayarak verilerine kolayca ulaşmış olur.
3) Mahmut, emekli aile büyüklerinin kaç yıl çalıştıktan sonra emekli olduklarını merak etmiştir. Bu konuda bir araştırma yapmak isteyen Mahmut, araştırması için gerekli verileri nasıl toplayabilir? Açıklayınız.
Bu defa araştırma konumuz aile büyüklerimiz. Onlara ulaşmak ve soru sormak oldukça kolay!
Çözüm:
- Adım 1: Mahmut’un sorusu: “Aile büyüklerim kaç yıl çalıştıktan sonra emekli oldu?”
- Adım 2: Mahmut, bu bilgiyi öğrenmek için emekli olan dedelerine, ninelerine veya diğer büyüklerine doğrudan bu soruyu sorabilir.
- Adım 3: Onlarla sohbet ederek, yani görüşme yaparak, her birinden kaç yıl çalıştıklarını öğrenip not alabilir. Bu, en doğru ve en kolay veri toplama yöntemi olacaktır.
4) Bir otelde 2018 yılı Haziran ayında 320, Temmuz ayında 400 ve Ağustos ayında 440 turist konaklamıştır. Bu verileri kullanarak yandaki sıklık tablosunu tamamlayınız.
Sıklık tablosu, bize verilen bilgileri düzenli bir şekilde göstermemizi sağlayan çok kullanışlı bir araçtır. Şimdi sorudaki bilgileri tabloya yerleştirelim.
Çözüm:
- Adım 1: Soruda bize verilen turist sayılarını aylara göre listeleyelim:
- Haziran: 320 turist
- Temmuz: 400 turist
- Ağustos: 440 turist
- Adım 2: Şimdi bu bilgileri sıklık tablosuna yerleştirelim. Tablonun başlığını da “Otelde Konaklayan Turist Sayıları” olarak belirleyebiliriz.
Tablo: Otelde Konaklayan Turist Sayıları
Aylar Turist Sayısı
Haziran 320
Temmuz 400
Ağustos 440
5) Beyaz eşya satılan bir mağazada aylık satış sayılarına göre 20 ocak, 16 fırın, 24 buzdolabı ve 20 çamaşır makinesi satılmıştır. Bu verileri kullanarak yandaki sütun grafiğini tamamlayınız. Yatay eksenin adını ve grafik başlığını yazınız.
Sütun grafikleri, verileri karşılaştırmak için harikadır! Şimdi eksik olan grafiği tamamlayalım ve isimlendirelim.
Çözüm:
- Adım 1: Öncelikle grafiğin eksik kısımlarını tamamlayalım. Yatay eksende ürünlerin isimleri, dikey eksende ise ürün sayısı yer alıyor.
- Ocak: Soruda 20 adet satıldığı söyleniyor ve grafikteki sütun zaten 20’yi gösteriyor. Bu doğru.
- Fırın: 16 adet satılmış. O zaman fırın için çizeceğimiz sütunun yüksekliği 16 olmalı.
- Buzdolabı: 24 adet satılmış. Buzdolabı sütununun yüksekliği 24 olmalı. Bu en uzun sütunumuz olacak!
- Çamaşır Makinesi: 20 adet satılmış. Çamaşır makinesi sütununun yüksekliği de ocak gibi 20 olmalı.
- Adım 2: Yatay eksenin adını yazalım. Bu eksende ne görüyoruz? Ocak, fırın, buzdolabı… Bunlar beyaz eşya, yani Ürünler. O zaman yatay eksenin adı “Ürünler” veya “Beyaz Eşyalar” olabilir.
- Adım 3: Grafiğe bir başlık bulalım. Bu grafik bize ne anlatıyor? Mağazanın aylık beyaz eşya satışlarını. O zaman başlığımız “Aylık Beyaz Eşya Satış Sayıları” olabilir.
6) Sınıfındaki arkadaşlarına kan gruplarını soran Elif, her arkadaşının kan grubunu öğrenerek yandaki çetele tablosunu yapmıştır. Bu çetele tablosundaki verileri kullanarak defterinize bir sıklık tablosu yapınız, bir sütun grafiği çiziniz.
Çetele tabloları, veri toplarken sayıları çizgilerle göstermenin eğlenceli bir yoludur. Unutmayın, dört dikey çizgi ve üzerine atılan bir yatay çizgi 5’i ifade eder. Şimdi bu çeteleleri sayılara dönüştürelim.
Çözüm:
- Adım 1: Çetele tablosundaki çizgileri sayalım ve sayısal değerlerini bulalım.
- A Grubu: //// //// = 5 + 4 = 9 kişi
- B Grubu: //// / = 5 + 1 = 6 kişi
- AB Grubu: //// = 4 kişi
- 0 (Sıfır) Grubu: //// = 4 kişi
- Adım 2: Bulduğumuz bu sayıları kullanarak bir sıklık tablosu oluşturalım.
Sıklık Tablosu: Öğrencilerin Kan Gruplarına Göre Dağılımı
Kan Grubu Öğrenci Sayısı
A 9
B 6
AB 4
0 (Sıfır) 4
- Adım 3: Şimdi de bu sıklık tablosuna bakarak bir sütun grafiği oluşturalım.
- Grafiğimize bir başlık verelim: “Sınıftaki Öğrencilerin Kan Grupları”.
- Yatay eksene “Kan Grupları” (A, B, AB, 0) yazarız.
- Dikey eksene “Öğrenci Sayısı” yazarız ve sayıları en az 9’a kadar (en yüksek sayımız 9 olduğu için) eşit aralıklarla işaretleriz (0, 1, 2, 3…).
- A kan grubu için yüksekliği 9 olan bir sütun çizeriz.
- B kan grubu için yüksekliği 6 olan bir sütun çizeriz.
- AB kan grubu için yüksekliği 4 olan bir sütun çizeriz.
- 0 kan grubu için de yine yüksekliği 4 olan bir sütun çizeriz.
İşte bu kadar! Artık verileri okuyup tablo ve grafiklere dönüştürmeyi çok daha iyi biliyoruz. Harikasınız!