Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün sizlerle birlikte çok eğlenceli bir konu olan kesir, ondalık gösterim ve yüzdeleri karşılaştırmayı öğreneceğiz. Bu üç farklı gösterim aslında aynı şeyi farklı dillerde söylemek gibidir. Gelin, kitaptaki sorular üzerinden bu konuyu daha iyi anlayalım ve kimin daha başarılı olduğunu birlikte bulalım!
Soru 1: Bir basketbol maçında bir takımın attığı basketlerin %8’ini Korhan, 3/50’ünü Serhan ve 0,09’unu da Eda atmıştır. Bu oyunculardan hangisi en fazla sayıda basket atmıştır? Bu soruyu cevaplayabilmek için verilen bilgiler yeterli midir?
Çözüm:
Bu soruyu çözebilmek için elma, armut ve portakalı karşılaştıramayacağımız gibi; yüzde, kesir ve ondalık sayıyı da bu halleriyle doğrudan karşılaştıramayız. Hepsini aynı dile, yani aynı gösterim şekline çevirmemiz gerekiyor. En kolayı, hepsini yüzde (%) olarak yazmaktır. Haydi başlayalım!
Adım 1: Her oyuncunun attığı basket oranını yüzdeye çevirelim.
- Korhan: Korhan’ın oranı zaten yüzde olarak verilmiş. Bu işimizi kolaylaştırıyor! Korhan = %8
- Serhan: Serhan’ın oranı kesir olarak verilmiş: 3/50. Bir kesri yüzde yapmak için paydasını 100 yapmamız gerekir. 50’yi kaçla çarparsak 100 olur? Tabi ki 2 ile! Paydayı 2 ile çarpıyorsak, kesrin değeri değişmesin diye payı da 2 ile çarpmalıyız.
3/50 = (3 x 2) / (50 x 2) = 6/100
Paydası 100 olan kesirler zaten yüzde demektir. Yani, Serhan = %6
- Eda: Eda’nın oranı ondalık gösterimle verilmiş: 0,09. Bu sayıyı nasıl okuruz? “Sıfır tam yüzde dokuz” diye. Okunuşu bile bize kopyayı veriyor! Bu da 9/100 kesri demektir.
0,09 = 9/100
Bu durumda, Eda = %9
Adım 2: Şimdi herkesin oranını yüzde olarak bildiğimize göre karşılaştıralım.
Elimizdeki yüzdeler:
- Korhan: %8
- Serhan: %6
- Eda: %9
Bu sayıları karşılaştırdığımızda 9, 8’den ve 6’dan daha büyüktür. Yani %9 > %8 > %6.
Adım 3: Sorunun ikinci kısmını cevaplayalım.
Soru bize “Bu soruyu cevaplayabilmek için verilen bilgiler yeterli midir?” diye soruyor. Evet, kesinlikle yeterlidir. Çünkü bizden kimin kaç tane basket attığını değil, kimin takımın toplam basketlerine daha büyük oranda katkı sağladığını bulmamız isteniyor. Toplamda 100 basket atılmış olsaydı Eda 9, Korhan 8, Serhan 6 tane atmış olacaktı. Toplam basket sayısı ne olursa olsun, bu oran değişmeyeceği için en fazla basketi atan kişinin Eda olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.
Sonuç:
En fazla sayıda basketi Eda atmıştır. Soruyu cevaplamak için verilen bilgiler yeterlidir.
Soru 2 (Örnek-2): Bir torbadaki kuru yemişlerin %20’si leblebi, 0,24’ü fıstık ve kalan kısmı fındıktır. Bu torbadaki leblebi ve fıstıktan hangisinin miktarı daha fazladır?
Çözüm:
Tıpkı ilk sorudaki gibi, burada da farklı gösterimleri karşılaştırmamız isteniyor. Yine en kolay yol, hepsini aynı türe, yani yüzdeye çevirmek olacak.
Adım 1: Verilen oranları yüzde olarak yazalım.
- Leblebi: Leblebinin oranı zaten yüzde olarak verilmiş: %20
- Fıstık: Fıstığın oranı ondalık gösterimle verilmiş: 0,24. Bu sayıyı “sıfır tam yüzde yirmi dört” diye okuruz. Bu da bize onun 24/100 kesrine, yani %24‘e eşit olduğunu söyler.
Adım 2: Yüzdeleri karşılaştıralım.
Şimdi elimizde iki oran var:
- Leblebi: %20
- Fıstık: %24
24 sayısı 20’den büyük olduğu için, %24 de %20’den büyüktür. Yani, %24 > %20.
Sonuç:
Buna göre torbadaki fıstık miktarı leblebi miktarından daha fazladır.
Umarım anlaşılmıştır çocuklar. Gördüğünüz gibi, sayıların farklı görünmesi gözünüzü korkutmasın. Hepsini aynı dile çevirdiğinizde karşılaştırma yapmak çocuk oyuncağı!