Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben sizin 5. Sınıf Matematik öğretmeninizim. Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki “Alıştırmalar” bölümünü çözeceğiz. Bu sorular, açıları ve açı çeşitlerini daha iyi anlamamıza yardımcı olacak. Kalemlerinizi ve defterlerinizi hazırlayın, çünkü şimdi matematiğin eğlenceli dünyasına dalıyoruz! Haydi başlayalım!
1) Aşağıdaki kareli kâğıda işaretlenmiş noktaları kullanarak bir kolu [AB olacak şekilde açılar oluşturunuz. Oluşturduğunuz açıları isimlendiriniz ve bu açıların çeşidini belirleyiniz. İsimlendirdiğiniz açıları ve açıların çeşidini noktalı yerlere yazınız.
Bu soruda bizden, bir kolu her zaman [AB ışını olacak şekilde A noktasını diğer C, D ve E noktalarıyla birleştirerek açılar oluşturmamız isteniyor. Sonra da bu açıların ne tür açılar olduğunu bulacağız. Unutmayalım; dar açı 90 dereceden küçük, dik açı tam 90 derece, geniş açı ise 90 dereceden büyük açılardı.
A noktasını C noktası ile birleştirelim:
Adım 1: A noktasından başlayıp C noktasından geçen bir ışın çizdiğimizde, köşesi A olan CAB açısını (veya BAC açısını) elde ederiz.
Adım 2: Şimdi açının ne kadar açık olduğuna bakalım. Eğer [AC kolu tam yukarı doğru gitseydi dik açı olurdu. Ama sola doğru daha da açılmış. Gördüğünüz gibi bu açı 90 dereceden büyüktür.
Sonuç: Bu bir geniş açıdır.
A noktasını D noktası ile birleştirelim:
Adım 1: A noktasından başlayıp D noktasından geçen bir ışın çizdiğimizde, köşesi A olan DAB açısını (veya BAD açısını) oluştururuz.
Adım 2: Kareli kağıdın çizgilerine dikkat edin. [AB kolu yatay çizgi üzerinde, [AD kolu ise tam dikey çizgi üzerinde. Bu iki kol birbirine tam olarak dik! Tıpkı bir kitabın köşesi gibi.
Sonuç: Bu bir dik açıdır.
A noktasını E noktası ile birleştirelim:
Adım 1: A noktasından başlayıp E noktasından geçen bir ışın çizdiğimizde, köşesi A olan EAB açısını (veya BAE açısını) elde ederiz.
Adım 2: Bu açının kolları birbirine oldukça yakın duruyor. Az önce bulduğumuz DAB dik açısından çok daha küçük, değil mi? 90 dereceden küçük açılara ne diyorduk?
Sonuç: Bu bir dar açıdır.
2) Aşağıda verilen açıları isimlendiriniz ve açıların çeşidini belirleyiniz. Açıların ismini ve çeşidini noktalı yerlere yazınız. Açıların çeşidini belirlerken A4 kâğıt, gönye veya açı ölçer kullanınız.
Şimdi de hazır çizilmiş açıların isimlerini ve çeşitlerini bulalım. Bir kağıdın köşesini kullanarak 90 derece olup olmadığını kolayca kontrol edebiliriz!
a)
Adım 1: Açının köşesi B noktasıdır. Kollarından biri A’dan, diğeri C’den geçiyor. Bu açıya ABC açısı veya CBA açısı diyebiliriz.
Adım 2: Açının kolları 90 dereceden daha fazla açılmış gibi duruyor. Bu yüzden bu bir geniş açıdır.
b)
Adım 1: Açının köşesi D noktasıdır. Kollarından biri E’den, diğeri F’den geçiyor. Bu açıya EDF açısı veya FDE açısı diyebiliriz.
Adım 2: Bu açının kolları birbirine oldukça yakın. Kesinlikle 90 dereceden küçük. Bu bir dar açıdır.
c)
Adım 1: Açının köşesi H noktasıdır. Kollarından biri G’den, diğeri K’den geçiyor. Bu açıya GHK açısı veya KHG açısı diyebiliriz.
Adım 2: Bu da 90 dereceden küçük bir açıya benziyor. Yani bu da bir dar açıdır.
ç) (Görselde bu şık da ‘c’ olarak isimlendirilmiş, karışmaması için ‘ç’ diyelim)
Adım 1: Açının köşesi M noktasıdır. Kollarından biri L’den, diğeri N’den geçiyor. Bu açıya LMN açısı veya NML açısı diyebiliriz.
Adım 2: [ML kolu yatay. [MN kolu ise 90 derecelik dik bir çizgiden daha kapalı. O halde bu da bir dar açıdır.
3) Bir kolu [AB olacak şekilde sırasıyla dik, dar ve geniş açı oluşturunuz. Açıları isimlendiriniz.
Bu soruda görsellerdeki hazır açıları inceleyip türlerini belirleyeceğiz. Aslında soru “oluşturunuz” dese de, bizden istenen bu şekillerin ne olduğunu söylemek.
a) Bu şekildeki açı, 90 dereceden daha küçük görünüyor. Kollar birbirine yakın. Bu bir dar açıdır.
b) Bu şekildeki açıya baktığımızda kolların 90 dereceden daha fazla açıldığını görüyoruz. Bu bir geniş açıdır.
c) Bu şekilde ise kollar zıt yönlere doğru uzanıp bir doğru oluşturmuş. Bu özel açıya doğru açı diyoruz ve ölçüsü tam 180 derecedir.
4) Görseldeki saatlerde bulunan akrep ile yelkovan arasındaki küçük açıların çeşidini belirleyiniz. Belirlediğiniz açı çeşitlerini ve saatin kaç olduğunu noktalı yerlere yazınız.
Saatler üzerindeki açılar en güzel örneklerdir! Bakalım akrep ile yelkovan bize hangi açıları gösteriyor.
Unutmayın, her zaman akrep ile yelkovan arasındaki küçük olan açıyı bulmamız isteniyor.
Birinci Saat:
Adım 1: Saat tam ikiyi (02:00) gösteriyor. Akrep 2’nin, yelkovan 12’nin üzerinde.
Adım 2: Aralarındaki açıya bakalım. Saat tam 3 olsaydı dik açı olacaktı. Saat 2 olduğuna göre, bu açı dik açıdan daha küçüktür.
Sonuç: Bu bir Dar Açıdır.
İkinci Saat:
Adım 1: Saat tam üçü (03:00) gösteriyor. Akrep 3’ün, yelkovan 12’nin üzerinde.
Adım 2: Bu, en bilinen saat açısıdır! Akrep ile yelkovan birbirine tam dik konumdadır.
Sonuç: Bu bir Dik Açıdır.
Üçüncü Saat:
Adım 1: Saat tam beşi (05:00) gösteriyor. Akrep 5’in, yelkovan 12’nin üzerinde.
Adım 2: Saat 3’teki dik açıdan çok daha fazla açılmış kollar, değil mi? Yani 90 dereceden büyük bir açı görüyoruz.
Sonuç: Bu bir Geniş Açıdır.
Harika iş çıkardınız çocuklar! Gördüğünüz gibi açılar her yerde karşımıza çıkıyor. Bu alıştırmaları tekrar ederek konuları pekiştirebilirsiniz. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!