Merhaba sevgili öğrencim,
Ben 5. sınıf matematik öğretmenin. Gönderdiğin görseldeki konuyu ve örneği senin için adım adım, kolayca anlayacağın bir dille açıklayacağım. Hadi başlayalım!
Görseldeki konu, bir doğruya nasıl dikme çizeceğimizi anlatıyor. Dikme demek, bir doğruyu tam 90 derecelik açıyla kesen başka bir doğru veya doğru parçası demektir. Tıpkı bir odanın duvarının zeminle birleştiği köşe gibi, dimdik durur!
Şimdi görseldeki soruları ve örnekleri birlikte inceleyelim.
Soru 1: Bir doğruya üzerindeki ya da dışındaki bir noktadan dikme çizmek için hangi ders araçlarını kullanabilirsiniz?
Çözüm:
Bu soruda aslında bize “Bir doğruya dik bir çizgi çizmek için çantamızdaki hangi aletleri kullanırız?” diye soruyor. Aklımıza hemen birkaçı gelmeli:
- Gönye: Üçgen şeklindeki cetvellerimizden biridir ve en önemli özelliği bir köşesinin tam 90 derece olmasıdır. Dikme çizmek için en kullanışlı alet budur.
- İletki (Açıölçer): Üzerinde açı dereceleri yazar. Bir noktaya koyup 90 dereceyi işaretleyerek de dikme çizebiliriz.
- Kareli Kâğıt ve Cetvel: Eğer kareli bir defter kullanıyorsak işimiz çok kolay! Defterin çizgileri zaten birbirine diktir. Bu çizgilerden faydalanarak cetvelimizle kolayca dik bir çizgi çizebiliriz.
Örnek-1: Gönye ile bir doğruya üzerindeki bir noktadan dikme çizelim.
Çözüm:
Bu örnekte bize, bir doğrunun tam üzerindeki bir noktadan başlayarak yukarıya doğru nasıl dik bir çizgi (dikme) çizeceğimizi gösteriyor. Haydi adımları takip edelim.
Adım 1:
Öncelikle cetvelimizi kullanarak düz bir doğru çiziyoruz. Kitaptaki gibi bu doğrunun adını ‘r’ doğrusu koyalım. Unutma, doğrunun iki ucundaki oklar onun sonsuza kadar uzadığını gösterir.Adım 2:
Çizdiğimiz bu ‘r’ doğrusunun üzerinde herhangi bir yere bir nokta koyalım ve bu noktaya ‘A’ noktası diyelim. Dikmemizi bu noktadan başlatacağız.Adım 3:
Şimdi en önemli aletimiz olan gönyeyi elimize alıyoruz. Gönyenin o meşhur 90 derecelik dik köşesini, tam olarak ‘A’ noktasının üzerine yerleştiriyoruz. Bunu yaparken gönyenin alt kenarının ‘r’ doğrusuyla tam olarak üst üste geldiğinden, yani çakıştığından emin olmalıyız.Adım 4:
Gönyemizi hiç oynatmadan, ‘A’ noktasından başlayarak gönyenin diğer dik kenarı boyunca yukarı doğru bir doğru parçası çiziyoruz. Bu çizginin bittiği yere de ‘B’ noktası adını verelim.
Sonuç:
İşte bu kadar! Çizmiş olduğumuz [AB] doğru parçası, ‘r’ doğrusuna tam olarak diktir. Yani aralarındaki açı 90 derecedir. Bunu matematik dilinde göstermek için özel bir sembol kullanırız: ⊥
Yani, [AB] ⊥ r şeklinde yazarız ve bunu “[AB] doğru parçası, r doğrusuna diktir” diye okuruz.
Umarım çok iyi anlamışsındır. Aklına takılan bir şey olursa yine sorabilirsin!