Harika bir soru! Merhaba sevgili öğrencim, ben 4. sınıf matematik öğretmenin. Gel, bu kesirler konusunu birlikte güzelce anlayalım ve soruları adım adım çözelim.
1) Aşağıdaki tabloda verilen kesirleri inceleyiniz. Basit kesirleri maviye, bileşik kesirleri yeşile ve tam sayılı kesirlerin olduğu kutuyu kırmızıya boyayınız.
Bu soruyu çözmeden önce, kesir çeşitlerini bir hatırlayalım mı? Bu bize çok yardımcı olacak.
Basit Kesir: Payı, paydasından küçük olan kesirlerdir. Yani üstteki sayı, alttaki sayıdan daha küçüktür. Bir bütünden daha azını gösterir. Örneğin, bir pastayı 4’e bölüp 1 dilimini yemek gibi (1/4).
Bileşik Kesir: Payı, paydasına eşit veya paydasından büyük olan kesirlerdir. Yani üstteki sayı, alttaki sayıya eşit ya da ondan daha büyüktür. Bir bütüne eşit veya bir bütünden daha fazlasını gösterir. Örneğin, 4’e bölünmüş 5 dilim pasta gibi (5/4).
Tam Sayılı Kesir: Bir tam sayı ve bir basit kesirden oluşan kesirlerdir. Önünde bir tam sayı bulunur. Örneğin, 1 tam pasta ve yarım pasta gibi (1 1/2).
Şimdi bu bilgilere göre tablodaki kesirleri sınıflandıralım:
- 1 5/9: Başında ‘1’ tam sayısı olduğu için bu bir Tam Sayılı Kesir‘dir. (Kırmızıya boyanmalı)
- 7/10: Pay (7), paydadan (10) küçük olduğu için bu bir Basit Kesir‘dir. (Maviye boyanmalı)
- 11/8: Pay (11), paydadan (8) büyük olduğu için bu bir Bileşik Kesir‘dir. (Yeşile boyanmalı)
- 3 2/7: Başında ‘3’ tam sayısı olduğu için bu bir Tam Sayılı Kesir‘dir. (Kırmızıya boyanmalı)
- 15/18: Pay (15), paydadan (18) küçük olduğu için bu bir Basit Kesir‘dir. (Maviye boyanmalı)
- 1/2: Pay (1), paydadan (2) küçük olduğu için bu bir Basit Kesir‘dir. (Maviye boyanmalı)
- 5/2: Pay (5), paydadan (2) büyük olduğu için bu bir Bileşik Kesir‘dir. (Yeşile boyanmalı)
- 12/15: Pay (12), paydadan (15) küçük olduğu için bu bir Basit Kesir‘dir. (Maviye boyanmalı)
- 6/5: Pay (6), paydadan (5) büyük olduğu için bu bir Bileşik Kesir‘dir. (Yeşile boyanmalı)
- 9/9: Pay (9), paydaya (9) eşit olduğu için bu bir Bileşik Kesir‘dir. (Yeşile boyanmalı)
- 2 1/2: Başında ‘2’ tam sayısı olduğu için bu bir Tam Sayılı Kesir‘dir. (Kırmızıya boyanmalı)
- 11/15: Pay (11), paydadan (15) küçük olduğu için bu bir Basit Kesir‘dir. (Maviye boyanmalı)
- 8/6: Pay (8), paydadan (6) büyük olduğu için bu bir Bileşik Kesir‘dir. (Yeşile boyanmalı)
- 20/10: Pay (20), paydadan (10) büyük olduğu için bu bir Bileşik Kesir‘dir. (Yeşile boyanmalı)
- 3/5: Pay (3), paydadan (5) küçük olduğu için bu bir Basit Kesir‘dir. (Maviye boyanmalı)
- 1 4/5: Başında ‘1’ tam sayısı olduğu için bu bir Tam Sayılı Kesir‘dir. (Kırmızıya boyanmalı)
Şimdi de alttaki soruları cevaplayalım:
Basit kesirleri belirlerken neye dikkat ettiniz?
Kesrin payının (üstteki sayı) paydasından (alttaki sayı) küçük olup olmadığına dikkat ettim.
Bileşik kesirleri belirlerken neye dikkat ettiniz?
Kesrin payının (üstteki sayı) paydasına (alttaki sayı) eşit veya ondan büyük olup olmadığına dikkat ettim.
Tam sayılı kesirleri belirlerken neye dikkat ettiniz?
Kesrin önünde bir tam sayı olup olmadığına dikkat ettim.
2) Aşağıda verilen modellere uygun kesirleri yazınız.
Harika! Şimdi de şekilleri kesir olarak yazacağız. Unutma, bir bütünün kaç eş parçaya bölündüğünü gösteren sayı payda (alta yazılır), bu eş parçalardan kaç tanesinin alındığını veya boyandığını gösteren sayı ise pay (üste yazılır).
- Birinci Şekil (Yeşil):
Adım 1: Şeklin kaç eş parçaya bölündüğünü sayalım. Şekilde toplam 12 tane küçük kare var. O zaman paydamız 12‘dir.
Adım 2: Kaç parçanın boyalı olduğunu sayalım. 12 parçanın hepsi boyalı. O zaman payımız 12‘dir.
Sonuç: Kesrimiz 12/12‘dir.
- İkinci Şekil (Sarı):
Adım 1: Şekilde toplam 10 tane küçük kare var. Paydamız 10‘dur.
Adım 2: 4 parça sarıya boyanmış. Payımız 4‘tür.
Sonuç: Kesrimiz 4/10‘dur.
- Üçüncü Şekil (Gri):
Adım 1: Şekil 6 eş parçaya bölünmüş. Paydamız 6‘dır.
Adım 2: 5 parça griye boyanmış. Payımız 5‘tir.
Sonuç: Kesrimiz 5/6‘dır.
- Dördüncü Şekil (Açık Mavi):
Adım 1: Şekilde toplam 8 tane küçük kare var. Paydamız 8‘dir.
Adım 2: 3 parça maviye boyanmış. Payımız 3‘tür.
Sonuç: Kesrimiz 3/8‘dir.
- Beşinci Şekil (Mor):
Adım 1: Şekilde toplam 6 tane küçük kare var. Paydamız 6‘dır.
Adım 2: 4 parça mora boyanmış. Payımız 4‘tür.
Sonuç: Kesrimiz 4/6‘dır.
- Altıncı Şekil (Turuncu):
Adım 1: Şekil 5 eş parçaya bölünmüş. Paydamız 5‘tir.
Adım 2: 3 parça turuncuya boyanmış. Payımız 3‘tür.
Sonuç: Kesrimiz 3/5‘tir.
İşte bu kadar! Gördüğün gibi kesirler konusu hem çok zevkli hem de çok kolay. Anlamadığın bir yer olursa çekinme, tekrar sorabilirsin. Başarılar dilerim!