8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ata Yayınları Sayfa 195
Harika bir test! Hadi gel, bu “Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi” konusundaki soruları birlikte, adım adım çözelim. Emin ol, hepsini kolayca anlayacaksın.
Soru 1: K canlısı hakkında aşağıdaki bilgiler veriliyor.
- Besin zincirinin ilk basamağında bulunur.
- Kendi besinini üretir.
Buna göre K canlısı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Çözüm:
Merhaba sevgili öğrencim. Bu soruyu çözmek için bize verilen ipuçlarına bakalım. Unutma, Fen Bilimleri’nde ipuçlarını doğru takip etmek çok önemlidir!
Adım 1: Soruda bize K canlısının iki önemli özelliği verilmiş. Birincisi, besin zincirinin ilk basamağında yer alması. İkincisi ise kendi besinini üretebilmesi.
Adım 2: Besin zincirinin ilk basamağında her zaman üretici canlılar bulunur. Üretici canlılar, fotosentez yaparak kendi besinlerini üreten canlılardır. Yani aslında bu iki bilgi de bize aynı şeyi söylüyor: K canlısı bir üreticidir!
Adım 3: Şimdi şıklardaki canlıları inceleyelim:
- A) Buğday: Bir bitkidir. Bitkiler fotosentez yapar ve kendi besinini üretir. Yani bir üreticidir. Bu olabilir!
- B) Aslan: Bir hayvandır ve diğer hayvanları yiyerek beslenir. Yani bir tüketicidir.
- C) Mantar: Kendi besinini üretemez, dışarıdan hazır alır. Genellikle çürüyen canlıları ayrıştırır. O bir ayrıştırıcıdır.
- D) Kurbağa: Bir hayvandır ve böcekleri yiyerek beslenir. O da bir tüketicidir.
Adım 4: Bu durumda, “üretici” tanımına uyan tek canlı buğdaydır.
Sonuç: Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 2: Aşağıdaki görsel bir besin zincirine aittir. Görseldeki besin zincirinde kurbağa sayısı artarsa hangilerinin sayısı artar?
Çözüm:
Bu tür sorular bir zincirleme reaksiyon gibidir. Bir halkadaki değişim, diğer halkaları da etkiler. Gel birlikte bu etkiyi takip edelim.
Adım 1: Önce besin zincirimizi yazalım: Çimen → Çekirge → Kurbağa → Yılan → Kartal. Bu zincirde ok işareti, enerjinin akış yönünü gösterir. Yani çekirge çimeni yer, kurbağa çekirgeyi yer ve bu böyle devam eder.
Adım 2: Soruda bize kurbağa sayısının arttığı söyleniyor. Bu durumu merkezimize alalım. Kurbağa sayısı artarsa ne olur?
- Kurbağanın yediği canlıya ne olur? Kurbağalar çekirgelerle besleniyor. Ortamda daha fazla kurbağa olursa, daha fazla çekirge yerler. Bu yüzden çekirge sayısı azalır.
- Kurbağayı yiyen canlıya ne olur? Yılanlar kurbağalarla besleniyor. Ortamdaki kurbağa sayısı artarsa, yılanlar için daha fazla yiyecek olur. Bu da yılan sayısının artmasını sağlar.
Adım 3: Etkiler burada bitmez! Zinciri takip etmeye devam edelim.
- Çekirge sayısı azaldığı için, çekirgelerin yediği çimen sayısı artar. Çünkü onları yiyen daha az canlı kalmıştır.
- Yılan sayısı arttığı için, yılanları yiyen kartallar için de daha fazla yiyecek olur. Bu da kartal sayısının artmasını sağlar.
Adım 4: Sonuç olarak, kurbağa sayısının artmasıyla birlikte sayısı artan canlılar: Çimen, Yılan ve Kartal‘dır. Şıklara baktığımızda bu üçünü de içeren seçenek D seçeneğidir.
Sonuç: Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 3: Aşağıdaki görsel bir ekoloji piramidine aittir. Buna göre görselde “?” ile gösterilen canlı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözüm:
Ekoloji piramitleri, besin zincirindeki enerji akışını ve canlı sayılarını gösteren harika bir modeldir. Piramidin her katmanına trofik düzey (beslenme basamağı) deriz.
Adım 1: Piramidin en alt basamağında her zaman üreticiler bulunur. Görselde de buğday var.
Adım 2: Üreticilerin bir üst basamağında onlarla beslenen birincil tüketiciler, yani otçullar yer alır. “?” işareti işte bu basamakta.
Adım 3: “?”nin bir üstünde yılan (ikincil tüketici), en üstte ise kartal (üçüncül tüketici) var.
Adım 4: Şimdi şıkları değerlendirelim:
- A) Etçil beslenmektedir. – Yanlış. “?” üreticilerle (buğdayla) beslendiği için otçuldur.
- B) Sayısı yılandan daha fazladır. – Doğru. Ekoloji piramidinde aşağıdan yukarıya doğru çıkıldıkça genellikle birey sayısı azalır. Bu yüzden “?” ile gösterilen canlıların sayısı, bir üst basamaktaki yılanların sayısından daha fazladır.
- C) Ayrıştırıcı canlılardandır. – Yanlış. Ayrıştırıcılar (mantarlar gibi) piramidin her basamağındaki ölü organizmaları parçalar ve genellikle piramidin yanında gösterilirler.
- D) Biyolojik birikimi buğdaydan daha azdır. – Yanlış. Biyolojik birikim (zehirli madde birikimi), piramitte yukarı doğru çıkıldıkça artar. Bu yüzden “?”deki biyolojik birikim, buğdaydan daha fazladır.
Sonuç: Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 4: Aynı besin zincirinde yer alan T, V, Y ve Z canlılarının birey sayılarını gösteren grafik aşağıda verilmiştir. Buna göre hangi canlı otçul beslenmektedir?
Çözüm:
Bu soru, bir önceki sorudaki piramit mantığının grafik halidir. Unutma, piramidin tabanı geniştir (yani canlı sayısı çoktur) ve yukarı doğru daralır (canlı sayısı azalır).
Adım 1: Grafiğe bakalım ve canlıların birey sayılarını çoktan aza doğru sıralayalım. Sütunların boyuna göre en kalabalık olan Y, sonra T, sonra V ve en az sayıda olan ise Z’dir.
Sıralama: Y > T > V > Z
Adım 2: Bu sıralamayı bir ekoloji piramidine yerleştirelim. En altta, yani en kalabalık olan basamakta üreticiler bulunur.
- Y: En kalabalık olduğu için Üretici‘dir. (Piramidin tabanı)
- T: Üreticilerle beslenen Birincil Tüketici‘dir. Yani OTÇUL canlıdır.
- V: Otçullarla beslenen İkincil Tüketici‘dir.
- Z: En az sayıya sahip olduğu için besin zincirinin en üstündeki Üçüncül Tüketici‘dir. (Piramidin tepesi)
Adım 3: Soru bizden otçul beslenen canlıyı bulmamızı istiyor. Yaptığımız sıralamaya göre otçul olan canlı, üreticiden sonra gelen T canlısıdır.
Sonuç: Doğru cevap A seçeneğidir.
Umarım çözümler anlaşılır olmuştur. Unutma, bu konular birbiriyle bağlantılıdır. Birini anladığında diğeri de kolaylaşır. Başarılar dilerim