8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ata Yayınları Sayfa 121
Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin bu Fen Bilimleri sorularını bir öğretmen gözüyle senin için analiz ettim. Gel şimdi birlikte adım adım, kolayca anlaşılır bir şekilde çözelim. Emin ol, bu konuları anladıktan sonra ne kadar basit olduğunu göreceksin.
Soru 1: Eren kahvaltı için aşağıdaki hazırlıkları yapıyor.
- I. Ekmekleri kızartıyor.
- II. Yumurtayı pişiriyor.
- III. Domatesi doğruyor.
Buna göre Eren’in yaptığı hazırlıklarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Çözüm:
Haydi bu soruyu çözmek için önce fiziksel ve kimyasal değişimin ne olduğunu kısaca hatırlayalım. Fiziksel değişim, maddenin sadece dış görünüşünde meydana gelen değişimdir. Mesela kağıdı yırtmak, buzu eritmek gibi. Maddenin kimliği, yani iç yapısı değişmez. Kimyasal değişim ise maddenin iç yapısının, yani kimliğinin değiştiği, yeni maddelerin oluştuğu değişimdir. Yanma, paslanma, çürüme gibi olaylar kimyasal değişimdir. Geri döndürmek genellikle imkansızdır.
Adım 1: Eren’in yaptığı işlemleri inceleyelim.
- I. Ekmekleri kızartıyor: Ekmek kızardığında rengi, tadı ve kokusu değişir. Bu bir yanma olayıdır ve ekmeğin yapısı değişir. Yani bu bir kimyasal değişimdir. Kızarmış ekmeği tekrar eski haline getiremeyiz.
- II. Yumurtayı pişiriyor: Sıvı haldeki yumurta, ısı alınca katılaşır. Yapısındaki proteinler bozulur ve tamamen farklı bir maddeye dönüşür. Bu da bir kimyasal değişimdir. Pişmiş yumurtayı tekrar sıvı hale getiremeyiz.
- III. Domatesi doğruyor: Domatesi sadece daha küçük parçalara ayırıyoruz. Tadı, kokusu, rengi değişmiyor. Sadece şekli ve boyutu değişiyor. Bu yüzden bu bir fiziksel değişimdir.
Adım 2: Şimdi şıkları değerlendirelim.
- A) Domatesin doğranması kimyasal değişimdir. (Yanlış, az önce fiziksel değişim olduğunu bulduk.)
- B) Yumurta pişerken fiziksel özelliklerini korur. (Yanlış, sıvı halden katı hale geçiyor, rengi değişiyor. Fiziksel özellikleri tamamen değişiyor.)
- C) Ekmek kızarırken ekmeğin iç yapısı değişmez. (Yanlış, iç yapısı değiştiği için zaten kimyasal değişim diyoruz.)
- D) Yapılan işlemlerden ikisi kimyasal, biri fiziksel değişime örnektir. (Doğru! Ekmek kızartma ve yumurta pişirme kimyasal, domates doğrama ise fiziksel değişimdir.)
Sonuç:
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 2:
- Gümüşün kararması
- Sütün mayalanması
- Naftalinin süblimleşmesi
- Mumun erimesi
- Şekerin suda çözünmesi
Numaralanmış değişimlerin fiziksel ve kimyasal değişim olarak sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Çözüm:
Bu soruda da olayları tek tek fiziksel mi kimyasal mı diye ayırmamız gerekiyor. Unutma, eğer maddenin sadece hali, şekli, boyutu değişiyorsa fiziksel; kimliği, yapısı değişip yeni bir madde oluşuyorsa kimyasal değişimdir.
Adım 1: Olayları sınıflandıralım.
- I. Gümüşün kararması: Gümüşün havadaki kükürt ile tepkimeye girerek renginin siyahlaşmasıdır. Yeni bir bileşik oluşur. Bu bir kimyasal değişimdir.
- II. Sütün mayalanması: Sütün içine atılan maya (bakteriler), süt şekerini laktik aside dönüştürür ve yoğurt oluşur. Sütün tadı, yapısı tamamen değişir. Bu bir kimyasal değişimdir.
- III. Naftalinin süblimleşmesi: Süblimleşme, katı bir maddenin ısı alarak doğrudan gaz hale geçmesidir. Bu bir hal değişimidir. Maddenin yapısı değişmez. Bu bir fiziksel değişimdir.
- IV. Mumun erimesi: Katı mumun ısı alarak sıvı hale geçmesidir. Bu da bir hal değişimidir. Bu bir fiziksel değişimdir. (Eğer mumun fitilinin yanmasından bahsetseydi o kimyasal olurdu, ama burada sadece erimesi soruluyor.)
- V. Şekerin suda çözünmesi: Şeker tanecikleri suyun içinde dağılır ama hala şekerdir. Suyu buharlaştırırsak geriye şeker kalır. Maddenin yapısı değişmez. Bu bir fiziksel değişimdir.
Adım 2: Gruplandıralım ve doğru şıkkı bulalım.
- Fiziksel Değişimler: III, IV ve V
- Kimyasal Değişimler: I ve II
Bu gruplandırmaya uyan şık D seçeneğidir.
Sonuç:
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 3: Semra yaptığı deneylerdeki gözlemlerini aşağıdaki tabloya yazıyor.
| Deney | Gözlem |
| I. Şekerin ısıtılması | Koku, siyahlaşma |
| II. Sirkeye kabartma tozu eklenmesi | Gaz kabarcıkları |
Buna göre, Semra’nın yaptığı deneylerle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm:
Bu soruda da önce deneylerin ne tür bir değişim olduğunu anlamalıyız. Kimyasal değişimin belirtileri arasında renk değişimi, koku çıkışı, gaz çıkışı, ısı veya ışık çıkışı gibi durumlar vardır.
Adım 1: Deneyleri yorumlayalım.
- Deney I: Şeker ısıtılınca koku çıkmış ve siyahlaşmış. Bu, şekerin yapısının bozulup karamelize olduğu, hatta yandığı anlamına gelir. Yani bu bir kimyasal değişimdir.
- Deney II: Sirke ile kabartma tozu karıştırılınca gaz kabarcıkları çıkmış. Gaz çıkışı, yeni bir maddenin (karbondioksit gazı) oluştuğunu gösterir. Bu da bir kimyasal değişimdir.
Adım 2: Şıkları inceleyerek yanlış olan ifadeyi bulalım.
- A) I. deneyde maddenin kimliği değişmiştir. (Doğru, şeker artık şeker değil, farklı bir maddeye dönüştü. Kimyasal değişimde kimlik değişir.)
- B) II. deneye bakılarak fiziksel değişimlerde gaz çıkışı olduğu söylenebilir. (İşte bu yanlış! II. deney bir kimyasal değişimdir ve gaz çıkışı da kimyasal değişimin bir kanıtıdır, fiziksel değişimin değil.)
- C) Her iki deneyde de maddenin fiziksel özellikleri değişmiştir. (Doğru. Kimyasal değişimler sırasında maddenin renk, koku, hal gibi fiziksel özellikleri de mutlaka değişir. Şeker katı ve beyazken siyahlaştı, sıvılar karıştırılınca gaz oluştu.)
- D) II. deneyde maddenin yapısındaki atomlar arası bağlar kopmuştur. (Doğru, kimyasal değişim demek zaten atomlar arasındaki eski bağların kopup yeni bağların kurulması demektir.)
Sonuç:
Bizden yanlış olan ifadeyi istediği için doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 4: Aşağıdaki olaylardan fiziksel veya kimyasal değişime örnek olanlar “✓” işareti konarak sınıflandırılacaktır. Buna göre aşağıdaki işaretlemelerden hangisi doğrudur?
Çözüm:
Son sorumuzda da yine verilen olayları doğru bir şekilde sınıflandırmamız isteniyor. Haydi yapalım!
Adım 1: Olayları tek tek sınıflandıralım.
- Tohumun çimlenmesi: Tohum, içindeki besini kullanarak tamamen yeni bir canlıya, bir bitkiye dönüşür. Bu karmaşık bir süreçtir ve maddenin yapısı tamamen değişir. Bu bir kimyasal değişimdir.
- Üzüm suyundan sirke yapılması: Bu olay fermantasyon (mayalanma) ile gerçekleşir. Mikroorganizmalar üzüm suyundaki şekeri aside dönüştürür. Yeni maddeler oluşur. Bu bir kimyasal değişimdir.
- Su buharının kırağılaşması: Kırağılaşma, gaz halindeki su buharının aniden katı hale (kırağıya) dönüşmesidir. Bu sadece bir hal değişimidir. Suyun yapısı (H₂O) değişmez. Bu bir fiziksel değişimdir.
- Suyun kaynaması: Sıvı haldeki suyun ısı alarak gaz hale (su buharına) geçmesidir. Bu da bir hal değişimidir. Bu bir fiziksel değişimdir.
Adım 2: Tabloyu doldurup doğru şıkkı bulalım.
Buna göre tablomuz şöyle olmalı:
- Tohumun çimlenmesi → Kimyasal Değişim
- Üzüm suyundan sirke yapılması → Kimyasal Değişim
- Su buharının kırağılaşması → Fiziksel Değişim
- Suyun kaynaması → Fiziksel Değişim
Bu işaretlemeyi içeren şık C seçeneğidir.
Sonuç:
Doğru cevap C seçeneğidir.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Gördüğün gibi, bir olayın geri döndürülüp döndürülemediğini ve maddenin kimliğinin değişip değişmediğini düşündüğünde soruları kolayca çözebilirsin. Başarılar dilerim!