Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle kitabımızın 191. sayfasındaki “Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi” konusunu ve içindeki soruları birlikte inceleyeceğiz. Görseldeki besin zincirini ve canlılar arasındaki ilişkileri anlamak çok önemli. Haydi, metindeki soruları adım adım analiz edip çözelim.
Soru 1: Örneğin Görsel 6.8’deki besin zincirinde tilki, tavşan ile beslenir. Görsele göre tilki hangi canlının besinidir?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için Görsel 6.8’deki besin zinciri şemasına dikkatlice bakmamız gerekiyor. Bu şemadaki okların ne anlama geldiğini hatırlayalım.
Besin zincirinde oklar, enerjinin bir canlıdan diğerine nasıl aktarıldığını gösterir. Yani, okun ucu, o canlıyı yiyen diğer canlıyı işaret eder. Kısacası, ok “… tarafından yenir” anlamına gelir.
Adım 1: Şemada tilkiyi bulalım. Tilki, “2. dereceden tüketici” olarak belirtilmiş.
Adım 2: Şimdi tilkiden çıkan oku takip etmemiz gerekiyor. Çünkü soru bize “tilkiyi kim yer?” diye soruyor. Tilkiden bir ok çıkıyor ve başka bir canlıyı gösteriyor.
Adım 3: Oku takip ettiğimizde, okun ucunun kartalı gösterdiğini görüyoruz. Bu durum, tilkinin enerjisinin kartala geçtiğini, yani kartalın tilki ile beslendiğini anlatır.
Sonuç:
Görsele göre tilki, kartalın besinidir.
Soru 2: Örneğin Görsel 6.8’deki besin zincirinde tavşanla beslenen tilkinin sayısının artması tavşan sayısının azalmasına, tilki ile beslenen kartal sayısını artmasına neden olur. Bu durumda besin zincirinde marulun sayısında nasıl bir değişim olur?
Çözüm:
Bu tür sorular, doğadaki hassas dengeyi anlamamız için harika birer örnektir. Bir canlının sayısındaki değişim, bir domino taşı gibi diğer tüm canlıları etkiler. Gelin bu etkiyi zincirleme olarak takip edelim.
Adım 1: Tilki sayısı artarsa ne olur?
Metinde de belirtildiği gibi, tilkiler tavşan yiyerek beslenir. Eğer ortamdaki tilki sayısı artarsa, avlanacak daha fazla avcı olur. Bu da daha fazla tavşanın avlanması demektir. Dolayısıyla tavşan sayısı azalır.
Adım 2: Tavşan sayısı azalırsa ne olur?
Besin zincirimizin en başında ne vardı? Üretici olan bitkiler (soruda marul olarak örneklenmiş). Tavşanlar da bu bitkileri yiyerek besleniyordu. Eğer tavşanların sayısı azalırsa, bu bitkileri yiyecek canlı sayısı da azalmış olur.
Adım 3: Bitkileri yiyen canlı sayısı azalırsa bitkilere ne olur?
Düşünün, bahçenizdeki marulları yiyen tavşanlar azalırsa ne olur? Marullarınız daha rahat büyür ve sayıları artar, değil mi? Aynı mantıkla, tavşan sayısı azaldığı için marulun (üretici bitkinin) sayısı artar.
Sonuç:
Tilki sayısının artması, zincirleme bir etkiyle önce tavşan sayısını azaltır. Tavşanların azalması ise onların besin kaynağı olan marulun sayısının artmasına neden olur.
Umarım açıklamalar anlaşılır olmuştur. Unutmayın, ekosistemdeki her canlının bir görevi ve dengesi vardır. Bir halkadaki değişim, tüm zinciri etkileyebilir. Aklınıza takılan başka bir şey olursa her zaman sorabilirsiniz. İyi çalışmalar dilerim!