8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ata Yayınları Sayfa 92
Merhaba arkadaşlar! Harika bir etkinlik yapmışsınız. Şimdi gelin hep birlikte bu deneyin sonuçlarını bir Fen Bilimleri öğretmeni gözüyle, adım adım yorumlayalım. Bu deneyle sıvı basıncının sırlarını çözeceğiz!
Soru 1: Deneyin 6. basamağında şişenin üzerindeki deliklerden hangisinden fışkıran su daha uzağa gitti? Neden?
Sevgili öğrenciler, bu soruyu cevaplamak için sıvı basıncının en temel özelliklerinden birini hatırlamamız gerekiyor: derinlik ile olan ilişkisi.
-
Adım 1: Gözlemimiz
Deneyin 6. basamağını dikkatlice incelediğimizde (veya kendimiz yaptığımızda), şişenin en altındaki delikten fışkıran suyun en uzağa gittiğini görürüz. Ortadaki delikten çıkan su biraz daha yakına, en üstteki delikten çıkan su ise en yakına düşer. -
Adım 2: Nedenini Açıklayalım
Bunun sebebi, sıvı basıncının derinlik arttıkça artmasıdır. Şöyle düşünelim: Her bir deliğin üzerinde belirli bir miktarda su var.En üstteki deliğin üzerinde azıcık su vardır. Bu yüzden oradaki basınç düşüktür.
Ortadaki deliğin üzerinde daha fazla su vardır, bu yüzden basınç daha fazladır.
En alttaki deliğin üzerinde ise kocaman bir su sütunu vardır! Bu suyun bütün ağırlığı en alttaki deliğe baskı yapar. Bu yüzden en büyük basınç en alttaki deliktedir. -
Adım 3: Sonuç
Basınç, sıvıyı iten kuvvettir. En alttaki delikte basınç en fazla olduğu için, su oradan en kuvvetli şekilde fışkırır ve en uzağa gider. Yani sıvı basıncı, derinliğe bağlıdır ve derinlik arttıkça basınç da artar.
Soru 2: Deneyin 6. basamağında deliklerden fışkıran suların aldığı mesafeler ile deneyin 7. basamağında deliklerden fışkıran suların aldığı mesafeler arasında fark var mıdır? Neden?
Bu soruda ise sıvı basıncını etkileyen ikinci önemli faktörü, yani sıvının cinsini (yoğunluğunu) inceliyoruz.
-
Adım 1: Gözlemimiz
Evet, iki durum arasında kesinlikle bir fark vardır. 6. basamaktaki şekerli ve boyalı su bulunan şişedeki deliklerden fışkıran sular, 7. basamaktaki normal (çeşme) su bulunan şişedeki deliklerden fışkıran sulardan daha uzağa gider. Yani, aynı seviyedeki bir deliği karşılaştırdığımızda (örneğin iki şişenin de en alt deliğini), şekerli suyun daha uzağa gittiğini görürüz. -
Adım 2: Nedenini Açıklayalım
Bunun sebebi, sıvı basıncının sıvının yoğunluğuna bağlı olmasıdır. Bir bardak suya şeker atıp karıştırdığımızda, o suyun tanecikleri arasına şeker tanecikleri de girer. Bu da aynı hacimdeki sıvının daha ağır olmasına, yani yoğunluğunun artmasına neden olur. Şekerli su, normal sudan daha yoğundur. -
Adım 3: Sonuç
Sıvının yoğunluğu arttıkça, aynı derinlikte oluşturduğu basınç da artar. Bu yüzden daha yoğun olan şekerli su, normal suya göre deliklere daha fazla basınç uygular. Bu yüksek basınç da suyun daha uzağa fışkırmasını sağlar. Kısacası, sıvı basıncı sıvının yoğunluğuna bağlıdır ve yoğunluk arttıkça basınç da artar.
Umarım bu açıklamalar deneyi daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, Fen Bilimleri deney yaparak ve sorgulayarak öğrenilir. Harika iş çıkardınız!