8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ata Yayınları Sayfa 87
Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, Fen Bilimleri dersimize hoş geldiniz. Bugün sizlerle katı basıncının nelere bağlı olduğunu bu güzel deney üzerinden adım adım inceleyeceğiz. Haydi, sonuçları birlikte yorumlayalım!
Soru 1: Görsel 1 ve Görsel 2’de kitabın süngere etkisinin farklı olmasının sebebi nedir? Bu görsellere bakarak basıncın neye bağlı olduğunu söyleyebiliriz?
Merhaba arkadaşlar! Bu soruyu çözmek için önce iki görseli dikkatlice karşılaştıralım. Unutmayın, bilimde karşılaştırma yapmak ve farklılıkları bulmak çok önemlidir.
Unutmayalım: Katı basıncı, birim yüzeye etki eden dik kuvvettir. Yani hem kuvvete (ağırlığa) hem de yüzey alanına bağlıdır.
Adım 1: Görselleri İnceleyelim
Görsel 1 ve Görsel 2’de kullanılan kitap aynı kitap. Bu demek oluyor ki kitabın ağırlığı, yani süngere uyguladığı kuvvet her iki durumda da aynı. Peki, ne farklı?
- Görsel 1’de kitap süngerin üzerine geniş yüzeyiyle konulmuş. Yani yüzey alanı büyük.
- Görsel 2’de ise aynı kitap süngerin üzerine dar yüzeyiyle (yan tarafıyla) konulmuş. Yani yüzey alanı küçük.
Adım 2: Sonuçları Değerlendirelim
Görsel 2’deki süngerin, Görsel 1’deki süngere göre daha fazla içe çöktüğünü görüyoruz. Süngerdeki bu çökme miktarı, bize basıncın ne kadar fazla olduğunu gösterir. Yani, Görsel 2’de basınç daha fazladır.
Adım 3: Neden-Sonuç İlişkisi Kuralım
Ağırlıklar aynıyken, yüzey alanı küçüldüğünde basıncın arttığını gözlemledik. Bu durumu şöyle düşünebilirsiniz: Sivri topuklu bir ayakkabıyla birinin ayağına basmak mı daha çok acıtır, yoksa spor ayakkabıyla mı? Elbette sivri topuklu ayakkabı! Çünkü topuğun yüzey alanı çok küçüktür ve tüm ağırlık o küçük noktaya biner, bu da basıncı artırır.
Sonuç:
Görsel 1 ve Görsel 2’deki deney bize katı basıncının, cismin temas ettiği yüzey alanına bağlı olduğunu gösterir. Yüzey alanı ile basınç arasında ters orantı vardır. Yani, yüzey alanı küçüldükçe basınç artar.
Soru 2: Görsel 3 ve Görsel 4’te kitabın süngere etkisinin farklı olmasının sebebi nedir? Bu görsellere bakarak basıncın neye bağlı olduğunu söyleyebiliriz?
Şimdi de ikinci deney düzeneğimize bakalım. Yine aynı mantıkla, önce görseller arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları bulalım.
Adım 1: Görselleri İnceleyelim
Bu sefer her iki görselde de kitaplar süngere geniş yüzeyleriyle temas ediyor. Yani bu deneyde yüzey alanı sabit tutulmuş, değiştirilmemiş. Peki, neyi değiştirdik?
- Görsel 3’te süngerin üzerinde bir tane kitap var.
- Görsel 4’te ise süngerin üzerinde iki tane özdeş kitap üst üste konulmuş. Yani süngere etki eden ağırlık, dolayısıyla kuvvet artırılmış.
Adım 2: Sonuçları Değerlendirelim
Görsel 4’teki süngerin, Görsel 3’teki süngere göre çok daha fazla içe çöktüğünü net bir şekilde görüyoruz. Bu da bize Görsel 4’te basıncın daha fazla olduğunu söylüyor.
Adım 3: Neden-Sonuç İlişkisi Kuralım
Yüzey alanı aynıyken, ağırlığı (kuvveti) artırdığımızda basıncın da arttığını gördük. Sırt çantanıza bir kitap koyduğunuzda mı sırtınız daha çok ağrır, yoksa beş kitap koyduğunuzda mı? Kitap sayısı arttıkça, yani çantanın ağırlığı arttıkça omuzlarınıza binen basınç da artar!
Sonuç:
Görsel 3 ve Görsel 4’teki deney, katı basıncının cismin ağırlığına (yani uygulanan kuvvete) bağlı olduğunu gösterir. Ağırlık ile basınç arasında doğru orantı vardır. Yani, ağırlık (kuvvet) arttıkça basınç da artar.
Umarım bu açıklamalarla konu daha iyi anlaşılmıştır. Unutmayın, Fen Bilimleri deney yaparak ve gözlemleyerek en güzel şekilde öğrenilir. Başarılar dilerim!