Harika bir çalışma! Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencileri, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bu soruları birlikte, keyifli bir şekilde çözeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!
9. Soru: Aşağıdaki şema karbon döngüsüne aittir.
Buna göre şemayı inceleyen bir öğrencinin,
I. Hayvanlar döngüye solunum yaparak katılırlar.
II. Fotosentez sonucu atmosferdeki karbondioksit miktarı artar.
III. Ayrıştırıcılar ölü organizmalardaki karbonun açığa çıkmasında rol alır.
yorumlarından hangileri doğrudur?
Harika bir karbon döngüsü şeması! Doğadaki karbonun nasıl sürekli bir döngü içinde olduğunu gösteriyor. Gelin bu şemayı adım adım yorumlayalım ve doğru ifadeleri bulalım.
Adım 1: Birinci ifadeye bakalım: “Hayvanlar döngüye solunum yaparak katılırlar.”
Şemada ineği görüyor musunuz? İnek solunum yapıyor ve atmosfere karbondioksit (CO₂) veriyor. Aynı şekilde diğer tüm hayvanlar ve biz insanlar da solunumla döngüye karbondioksit veririz. Yani bu ifade doğru.Adım 2: Şimdi ikinci ifadeyi inceleyelim: “Fotosentez sonucu atmosferdeki karbondioksit miktarı artar.”
Şemadaki yeşil bitkiye (ağaca) bakın. Fotosentez yaparken havadaki karbondioksiti (CO₂) alıp, besin ve oksijen (O₂) üretiyor. Yani fotosentez, atmosferdeki karbondioksiti azaltır, artırmaz. Bu yüzden bu ifade yanlış. Unutmayın, bitkiler bizim için atmosferi temizler!Adım 3: Üçüncü ifadeye geldik: “Ayrıştırıcılar ölü organizmalardaki karbonun açığa çıkmasında rol alır.”
Şemanın alt kısmında “Ayrıştırıcı bakteri” yazısını göreceksiniz. Bu canlılar, ölen bitki ve hayvanları çürüterek onların yapısındaki karbonu tekrar toprağa ve atmosfere karıştırır. Bu sayede karbon döngüsü devam eder. Yani bu ifade de doğru.Sonuç: I ve III numaralı yorumlar doğru olduğuna göre, doğru cevabımız B) I ve III şıkkıdır.
10. Soru: Solunum ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Bu soruda canlıların enerji üretme biçimi olan solunumla ilgili bilgilerimizi tazeleyeceğiz. Bizden yanlış olan ifadeyi bulmamız isteniyor. Tek tek şıkları inceleyelim.
Adım 1: A şıkkını okuyalım: “İnsan kas hücreleri yeterli miktarda oksijen alamadıklarında etil alkol fermantasyonu yapar.”
Çok koştuğumuzda veya spor yaptığımızda kaslarımıza yeterli oksijen gitmeyebilir. Bu durumda kaslarımız oksijensiz solunum (fermantasyon) yapar. Ancak bu fermantasyon sonucunda laktik asit üretilir. Bu laktik asit yorgunluğa neden olur. Etil alkol fermantasyonunu ise maya mantarları gibi canlılar yapar. Dolayısıyla bu ifade yanlış.Adım 2: B şıkkına bakalım: “Oksijenli solunum mitokondride gerçekleşir.”
Evet, bu kesinlikle doğru! Mitokondri, hücrenin enerji santralidir ve oksijenli solunum burada gerçekleşir.Adım 3: C şıkkını inceleyelim: “Oksijenli solunumda fermantasyona göre daha fazla enerji açığa çıkar.”
Bu da çok doğru bir bilgi. Oksijenli solunum, oksijensiz solunuma (fermantasyona) göre çok daha verimlidir ve çok daha fazla enerji (ATP) üretir.Adım 4: D şıkkını okuyalım: “Yoğurt bakterileri laktik asit fermantasyonu yapar.”
Sütün yoğurda dönüşmesini sağlayan şey, yoğurt bakterilerinin yaptığı laktik asit fermantasyonudur. Bu ifade de doğru.Sonuç: Yanlış olan ifadeyi A şıkkında bulduk. Doğru cevap A şıkkıdır.
11. Soru: Aşağıdaki görselde sera etkisi temsili olarak gösterilmiştir.
Buna göre,
I. Sera gazları uzaya yansıyan ışınların bir kısmının yeryüzüne geri dönmesine neden olur.
II. Sera etkisi küresel ısınmaya neden olur.
III. Sera gazlarının azalması durumunda atmosferdeki karbondioksit miktarı artar.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Dünya’mız için çok önemli bir konu olan sera etkisi ile ilgili bir soru. Görseli dikkatle inceleyerek doğru yorumları bulalım.
Adım 1: Birinci ifadeye bakalım: “Sera gazları uzaya yansıyan ışınların bir kısmının yeryüzüne geri dönmesine neden olur.”
Görselde Güneş’ten gelen ışınların bir kısmının yeryüzünden yansıdığını görüyoruz. Ancak atmosferdeki “Sera gazları” bu yansıyan ışınların bir kısmını tutup tekrar yeryüzüne gönderiyor. Tıpkı bir battaniye gibi Dünya’yı sıcak tutuyor. Yani bu ifade doğru.Adım 2: İkinci ifadeyi inceleyelim: “Sera etkisi küresel ısınmaya neden olur.”
Sera etkisi normalde Dünya’nın yaşanabilir sıcaklıkta kalması için gereklidir. Ancak fosil yakıt kullanımı gibi nedenlerle atmosferdeki sera gazları artarsa, bu battaniye kalınlaşır ve Dünya’yı gereğinden fazla ısıtır. Bu olaya da küresel ısınma diyoruz. Dolayısıyla bu ifade de doğru.Adım 3: Üçüncü ifadeye bakalım: “Sera gazlarının azalması durumunda atmosferdeki karbondioksit miktarı artar.”
Bu ifade mantıksal olarak hatalı. Çünkü karbondioksit (CO₂), en önemli sera gazlarından biridir. Eğer sera gazları azalıyorsa, karbondioksit miktarı da azalıyor demektir, artıyor değil. Bu ifade yanlış.Sonuç: I ve II numaralı ifadeler doğru olduğuna göre, doğru cevabımız B) I ve II şıkkıdır.
12. Soru: Sınıftaki çöp kutusuyla ilgili Doruk’un gözlemlediği katı atıklar ve çeşitleri aşağıdaki grafikte verilmiştir.
Buna göre çöp kutusundaki atıklar aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Bu soruda bir dedektif gibi düşünüp grafikteki bilgilere uyan çöp kutusunu bulacağız!
Adım 1: Önce grafiği anlayalım. Grafikte iki sütun var: “Geri dönüşümlü atıklar” (mavi) ve “Geri dönüşümsüz atıklar” (pembe). Mavi sütun 3 birim yüksekliğinde, pembe sütun ise 2 birim. Bu ne anlama geliyor? Çöp kutusunda geri dönüşümlü atıkların sayısı, geri dönüşümsüz olanlardan daha fazla olmalı.
Adım 2: Şimdi şıklardaki atıkları sınıflandıralım ve grafiğe uygun olanı bulalım.
- A) Tebeşir (dönüşümsüz), silgi (dönüşümsüz), poşet dosya (dönüşümlü), karton kutu (dönüşümlü), kâğıt mendil (dönüşümsüz).
Sonuç: 2 dönüşümlü, 3 dönüşümsüz. Bu grafiğe uymaz.- B) Poşet (dönüşümlü), plastik bardak (dönüşümlü), kâğıt (dönüşümlü), karton kutu (dönüşümlü), meyve kabuğu (dönüşümsüz/organik atık).
Sonuç: 4 dönüşümlü, 1 dönüşümsüz. Geri dönüşümlü atık sayısı daha fazla. Bu grafiğe uyar!- C) Silgi parçaları (dönüşümsüz), teneke kutu (dönüşümlü), poşet (dönüşümlü), küçülmüş kalem (dönüşümsüz), tahta kalemi (dönüşümsüz).
Sonuç: 2 dönüşümlü, 3 dönüşümsüz. Bu da grafiğe uymaz.- D) Defter sayfası (dönüşümlü), kırık kalem (dönüşümsüz), silgi (dönüşümsüz), tebeşir (dönüşümsüz), kumaş (dönüşümsüz).
Sonuç: 1 dönüşümlü, 4 dönüşümsüz. Bu hiç uymaz.Adım 3: Yaptığımız sınıflandırmaya göre, sadece B şıkkındaki çöp kutusunda geri dönüşümlü atıkların sayısı geri dönüşümsüz olanlardan fazladır. Bu durum, grafikteki bilgiyi destekliyor.
Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim!