Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki “Dokunma ile Elektriklenme” etkinliğini inceleyeceğiz ve aklınıza takılan soruları cevaplayacağız. Bu deney, elektriğin ne kadar ilginç ve gizemli bir konu olduğunu bize bir kez daha gösteriyor. Haydi, sonuçları birlikte yorumlayalım!
Soru 1: Başlangıçta kırmızı balonu kâğıt parçalarına yaklaştırdığımızda kâğıt parçalarını çekti mi? Neden?
Çözüm:
Hayır, başlangıçta kırmızı balonu kâğıt parçalarına yaklaştırdığımızda herhangi bir çekim olayı gözlemlemedik.
Peki, neden çekmedi? Gelin adım adım düşünelim:
Adım 1: Deneyin en başında hem kırmızı balonumuz hem de minik kâğıt parçalarımız nötr durumdaydı. Nötr demek, içlerindeki pozitif (+) yük sayısı ile negatif (-) yük sayısının birbirine eşit olması demektir. Yani bir nevi yüksüz gibi davranırlar.
Adım 2: Nötr cisimler, birbirlerine bir çekme ya da itme kuvveti uygulamazlar. Bu yüzden nötr haldeki kırmızı balon, yine nötr haldeki kâğıt parçalarını çekememiştir. Bu kadar basit!
Soru 2: Mavi balon nasıl elektriklenmiştir?
Çözüm:
Mavi balon, sürtünme ile elektriklenme yoluyla elektriklenmiştir.
Bunu nasıl anladık? Haydi deney adımlarını hatırlayalım:
Adım 1: Deneyin 5. adımında ne yapmıştık? Mavi balonu saçımıza 10 saniye boyunca sürtmüştük. İşte bu sihirli dokunuş, her şeyi başlattı!
Adım 2: İki cisim birbirine sürtüldüğünde, birinden diğerine negatif yükler, yani elektronlar geçer. Bu deneyde saçımızdaki elektronların bir kısmı mavi balona geçmiştir.
Sonuç: Saçımızdan elektron (negatif yük) aldığı için mavi balonumuz negatif (-) yükle yüklenmiş oldu. Bu yönteme de sürtünme ile elektriklenme diyoruz.
Soru 3: Mavi balon, kırmızı balonu nasıl elektriklemiştir?
Çözüm:
Mavi balon, kırmızı balonu dokunma ile elektriklenme yoluyla elektriklemiştir.
Bu nasıl gerçekleşti? Gelin bu ilginç olayı da adım adım inceleyelim:
Adım 1: Önceki soruda öğrendiğimiz gibi, mavi balonumuz saçımıza sürttüğümüz için negatif (-) yük fazlalığına sahipti. Kırmızı balon ise başlangıçta nötrdü.
Adım 2: Deneyde negatif yüklü mavi balonu, nötr kırmızı balona dokundurduk. İşte bu temas anında, mavi balondaki fazla olan negatif yüklerin bir kısmı, rahatlamak ve yayılmak için kırmızı balona geçti.
Adım 3: Negatif yük alan kırmızı balon da artık nötr değil! O da tıpkı mavi balon gibi negatif (-) yüklenmiş oldu. Bu yönteme de dokunma ile elektriklenme adını veriyoruz. Unutmayın, dokunma ile elektriklenmede cisimler aynı tür yükle yüklenirler.
İşte bu yüzden, deneyin sonunda kırmızı balonu kâğıt parçalarına yaklaştırdığımızda, artık yüklü olduğu için nötr kâğıtları çekebilmiştir.
Umarım açıklamalarım konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Fen deneyleri yaparak ve sorgulayarak öğrenmek en güzelidir. Başarılar dilerim!