Harika sorular! Hadi gel, bu soruları birlikte adım adım, tane tane çözelim. Ben senin Fen Bilimleri öğretmenin olarak buradayım, takıldığın yer olursa hiç çekinme.
10. Soru: Kaplardaki K, L ve M çözeltilerine pH metre daldırıldığında çözeltilerin pH değerlerinin şekildeki gibi olduğu görülüyor.
Buna göre K, L ve M çözeltileri ile ilgili olarak,
- I. K sıvısı metal kapta saklanabilir.
- II. L sıvısı sulu çözeltisinde H⁺ iyonu oluşturur.
- III. K sıvısının tahriş etme özelliği, M sıvısına göre daha fazladır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruyu çözmek için önce pH cetvelini bir hatırlayalım. pH cetveli, bir maddenin ne kadar asidik veya bazik olduğunu gösteren 0 ile 14 arasında bir ölçektir.
- pH 7’den küçükse madde asidiktir. pH değeri 0’a yaklaştıkça asitlik kuvveti artar.
- pH 7 ise madde nötrdür (saf su gibi).
- pH 7’den büyükse madde baziktir. pH değeri 14’e yaklaştıkça baziklik kuvveti artar.
Şimdi kaplardaki sıvılara bu bilgiyle bakalım:
- K sıvısı: pH = 2. Bu durumda K sıvısı kuvvetli bir asittir.
- L sıvısı: pH = 9. Bu durumda L sıvısı bazdır.
- M sıvısı: pH = 5. Bu durumda M sıvısı zayıf bir asittir.
Artık öncülleri tek tek inceleyebiliriz:
Adım 1: I. öncülü inceleyelim.
“K sıvısı metal kapta saklanabilir.” diyor. K sıvısı pH değeri 2 olan kuvvetli bir asit. Asitlerin en önemli özelliklerinden biri de metallerle tepkimeye girmeleri ve onları aşındırmalarıdır. Bu yüzden kuvvetli asitleri metal kaplarda saklayamayız, kap delinir! Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
Adım 2: II. öncülü inceleyelim.
“L sıvısı sulu çözeltisinde H⁺ iyonu oluşturur.” diyor. L sıvısı pH değeri 9 olan bir baz. Sulu çözeltilerine H⁺ (Hidrojen) iyonu verenler asitlerdir. Bazlar ise sulu çözeltilerine OH⁻ (Hidroksit) iyonu verirler. Bu nedenle bu ifade de yanlıştır.
Adım 3: III. öncülü inceleyelim.
“K sıvısının tahriş etme özelliği, M sıvısına göre daha fazladır.” diyor. K’nin pH’ı 2, M’nin pH’ı 5. İkisi de asit. Ancak pH değeri 0’a ne kadar yakınsa asit o kadar kuvvetli ve o kadar tahriş edicidir. pH 2, pH 5’e göre çok daha kuvvetli bir asit olduğu için tahriş etme özelliği de çok daha fazladır. Bu ifade doğrudur.
Sonuç olarak, sadece III. öncülümüz doğru çıktı.
Doğru Cevap: A) Yalnız III
11. Soru: K, L ve M kaplarında eşit sıcaklıkta farklı kütlelerde sular bulunmaktadır. Ahmet, kaplardaki suları özdeş ısıtıcılarla eşit sıcaklığa kadar ısıtıyor ve suların sıcaklık değişimlerini ölçüp kaydediyor. Buna göre, suların sıcaklık değişimlerini gösteren grafik aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için günlük hayattan basit bir örnek düşünelim. Ocağa bir küçük cezve su ile bir de büyük bir tencere dolusu su koysak ve ikisini de aynı ateşte ısıtsak, hangisi daha çabuk ısınır? Tabii ki cezvedeki su! Çünkü kütlesi daha azdır.
Bu sorunun mantığı da tamamen aynı. Temel kuralımız şu:
Özdeş ısıtıcılarla ısıtılan aynı cins sıvılardan, kütlesi az olanın sıcaklığı daha hızlı artar.
Şimdi kaplardaki su miktarlarına (kütlelerine) bakalım:
- K kabı: 300 g Su (En fazla)
- L kabı: 200 g Su (Ortada)
- M kabı: 100 g Su (En az)
Bu durumda;
- En az su M kabında olduğu için en hızlı o ısınacaktır. Grafikteki çizgisi en dik olan M olmalı.
- En çok su K kabında olduğu için en yavaş o ısınacaktır. Grafikteki çizgisi en yatık (eğimi en az) olan K olmalı.
- L kabındaki su miktarı ortada olduğu için ısınma hızı da K ile M’nin arasında olacaktır.
Yani sıcaklık artış hızlarını sıralarsak: M > L > K şeklinde olmalıdır.
Adım 1: Grafikleri inceleyelim.
Grafiklerde dikey eksen sıcaklığı, yatay eksen ise zamanı gösteriyor. Bir çizginin dik olması, kısa sürede sıcaklığının çok arttığını, yani hızlı ısındığını gösterir.
A) şıkkına bakalım: M’nin çizgisi en dik, sonra L’nin çizgisi geliyor ve en yatık olan K’nin çizgisi. Bu bizim aradığımız sıralama (M > L > K) ile tam olarak uyuyor.
B) ve C) şıklarına bakalım: Bu şıklarda en hızlı K’nin ısındığı gösterilmiş. Bu yanlış, çünkü K’nin kütlesi en fazla.
D) şıkkına bakalım: Bu şıkta sıcaklıkların hiç değişmediği, sabit kaldığı gösteriliyor. Oysa sular ısıtılıyor, yani sıcaklıkları artmalı. Bu da yanlış.
Gördüğün gibi, en az kütleye sahip olan M en hızlı, en çok kütleye sahip olan K ise en yavaş şekilde ısınır. Bu durumu doğru gösteren tek grafik A şıkkındadır.
Doğru Cevap: A