8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ata Yayınları Sayfa 71

Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Gönderdiğiniz bu görseldeki soruları çok beğendim. DNA ve Genetik Kod ünitesinin en önemli konularından olan adaptasyon, varyasyon ve doğal seçilim ile ilgili. Gelin şimdi bu soruları hep birlikte, adım adım anlayarak çözelim.

1. Aşağıda bazı canlıların görselleri numaralı verilmiştir. Aynı ortamda yaşayan farklı tür canlıların benzer adaptasyonlar geçirdiğini düşünen bir araştırmacı hangi canlıların özelliklerini araştırmalıdır?

Bu soruyu çözmek için önce görsellerdeki canlıları ve yaşadıkları ortamları düşünelim. Unutmayın, soru bizden aynı ortamda yaşayan ama farklı tür olan canlıları bulmamızı istiyor.

Adım 1: Canlıları ve Yaşam Alanlarını Belirleyelim

• 1 numaralı canlı: Kutup Ayısı. Nerede yaşar? Kutuplarda, yani soğuk ve karlı bir ortamda.
• 2 numaralı canlı: Boz Ayı. Nerede yaşar? Genellikle ormanlık alanlarda.
• 3 numaralı canlı: Kutup Tavşanı. Nerede yaşar? Tıpkı kutup ayısı gibi, o da kutuplarda, soğuk ve karlı bir ortamda yaşar.
• 4 numaralı canlı: Deve. Nerede yaşar? Çöllerde, yani sıcak ve kurak bir ortamda.

Adım 2: Sorunun İstediği Şartları Sağlayan Canlıları Seçelim

Sorumuz “aynı ortamda yaşayan farklı türler” diyordu. Listemize baktığımızda hem Kutup Ayısı’nın (1) hem de Kutup Tavşanı’nın (3) kutuplarda yaşadığını görüyoruz. İkisi de farklı türler ama aynı zorlu ortamı paylaşıyorlar.

Bu iki canlının da karda avcılarından saklanmak veya avına sessizce yaklaşmak için bembeyaz posta sahip olması, soğuktan korunmak için kalın yağ tabakalarının olması gibi benzer adaptasyonları vardır. Bu yüzden araştırmacı 1 ve 3 numaralı canlıları incelemelidir.

Sonuç:

Doğru seçenek A) 1 ve 3‘tür.

2. Ahtapotlar, bulundukları ortamın rengine uyum sağlarlar. Böylece avcılarından korunurlar. Verilen bu duruma aşağıdakilerden hangisi benzerlik göstermektedir?

Sevgili çocuklar, ahtapotların bu yaptığına biz kamuflaj diyoruz. Yani ortama uyum sağlayarak kendini gizlemesi. Bu bir adaptasyondur ve hayatta kalma şansını artırır. Şimdi şıklarda buna benzer bir kamuflaj örneği arayacağız.

Adım 1: Şıkları Tek Tek Değerlendirelim

• A) Develerin hörgüçlerinde yağ depolaması: Bu, uzun süre aç ve susuz kalacakları çöl ortamına bir adaptasyondur, ancak bir gizlenme (kamuflaj) değildir.
• B) Yaprakta yaşayan böceklerin yaprakla aynı renkte olması: İşte bu tam aradığımız şey! Böcek, üzerinde yaşadığı yaprakla aynı renkte olduğu için kuşlar gibi avcılar tarafından fark edilmez. Bu, ahtapotun yaptığı gibi mükemmel bir kamuflaj örneğidir.
• C) Penguenlerin deri altında kalın yağ tabakası olması: Bu, soğuk iklimde vücut sıcaklığını korumak için geliştirilmiş bir adaptasyondur. Kamuflaj ile ilgisi yoktur.
• D) Aslanların köpek dişlerinin gelişmiş olması: Bu, avını daha kolay yakalayıp parçalaması için gelişmiş bir avlanma adaptasyonudur, saklanma değil.

Adım 2: Doğru Örneği Seçelim

Ahtapotun renk değiştirerek saklanması ile yaprak üzerindeki böceğin yaprak renginde olarak saklanması aynı amaca hizmet eder: Avcılardan korunmak için gizlenmek.

Sonuç:

Doğru seçenek B) Yaprakta yaşayan böceklerin yaprakla aynı renkte olması‘dır.

3. Görseldeki uğur böceklerinin renk ve desenlerinin farklı olması hangi kavramla açıklanır?

Görsele dikkatlice bakalım. Bir sürü uğur böceği var ve hepsi aynı tür olmasına rağmen renkleri, benek sayıları, desenleri birbirinden farklı. Kırmızı olan var, sarı olan var, siyah olan var… İşte bir türün bireyleri arasındaki bu kalıtsal farklılıklara, bu çeşitliliğe özel bir isim veriyoruz.

Adım 1: Kavramları Hatırlayalım

• A) Doğal seçilim: Ortama iyi uyum sağlayanların hayatta kalıp üremesi, uyum sağlayamayanların ise yok olmasıdır. Bu bir süreçtir.
• B) Modifikasyon: Çevrenin etkisiyle ortaya çıkan ve kalıtsal olmayan değişikliklerdir. Örneğin spor yapan birinin kaslarının gelişmesi gibi.
• C) Adaptasyon: Canlının yaşadığı ortamda hayatta kalma ve üreme şansını artıran kalıtsal özelliklerdir.
• D) Varyasyon: Aynı türe ait canlılar arasındaki genetik farklılıklardır. İnsanların saç renginin, göz renginin farklı olması gibi.

Adım 2: Doğru Kavramı Bulalım

Görseldeki uğur böceklerinin farklı renk ve desenlere sahip olması, o türün içindeki çeşitliliği gösterir. Bu durumun bilimsel adı varyasyon‘dur.

Sonuç:

Doğru seçenek D) Varyasyon‘dur.

4. Zeminin gri olduğu bir bölgede başlangıçta aynı türdeki gri ve beyaz farelerden eşit sayıda bulunmaktadır. Bölgeye fareler ile beslenen tilkinin gelmesiyle fare sayısı aşağıdaki gibi oluyor. Buna göre, I, II, III ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bu soru, doğal seçilimin en güzel örneklerinden birini anlatıyor. Gelin olayı adım adım inceleyelim.

Adım 1: Görseli Yorumlayalım

Başlangıçta gri zeminde eşit sayıda gri ve beyaz fare var. Ortama avcı bir tilki geliyor. Tilki avlanmaya başlayınca, gri zeminde beyaz fareler çok kolay fark ediliyor. Bu yüzden tilki daha çok beyaz fareleri avlıyor. Gri fareler ise gri zeminde kamufle oldukları için kolayca saklanıyor ve hayatta kalıyor. Son durumda hayatta kalan gri fareler üremeye devam ediyor ve sayıları artarken, beyaz farelerin sayısı neredeyse tükenme noktasına geliyor.

Adım 2: İfadeleri Değerlendirelim

Şimdi bu hikayeye göre öncülleri değerlendirelim:

• I. Başlangıçta bölgede aynı türdeki gri ve beyaz farelerin olması varyasyondur.
  Evet, bu kesinlikle doğru. Aynı fare türünün içinde hem gri renkli hem de beyaz renkli bireylerin olması, tür içi çeşitliliktir, yani varyasyon‘dur.
• II. Gri fareler doğal seçilime uğramıştır.
  Evet, bu da doğru. Doğal seçilim, ortama daha iyi uyum sağlayanların hayatta kalmasıdır. Gri fareler, renkleri sayesinde ortama daha iyi uyum sağlamış, hayatta kalmış ve soylarını devam ettirmiştir. Bu, doğal seçilimin bir sonucudur. (Aslında tüm popülasyon doğal seçilime uğrar, gri olanlar olumlu yönde seçilirken beyaz olanlar elenir.)
• III. Beyaz fareler zeminde kolay fark edildiğinden tilkiye av olmuştur.
  Evet, bu da tamamen doğru. Olayın kilit noktası budur. Beyaz farelerin av olmasının sebebi, yaşadıkları gri ortamda kolayca fark edilmeleridir. Kamuflaj avantajına sahip değillerdir.

Adım 3: Sonuca Ulaşalım

Gördüğümüz gibi, verilen üç ifadenin hepsi de bu süreci doğru bir şekilde açıklamaktadır.

Sonuç:

Doğru seçenek D) I, II ve III‘tür.

Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Unutmayın, fen bilimleri hayatın kendisidir! Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden tekrar sorun. Başarılar dilerim!