Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte “Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi” ünitesinin 3. Bölüm sonu sorularını çözeceğiz. Bu sorular, enerjinin dönüşümünü ne kadar iyi anladığımızı görmemiz için harika bir fırsat. Hazırsanız, haydi başlayalım!
A. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazalım.
1) Matkap elektrik enerjisini hareket enerjisine dönüştüren aletlere örnektir.
Çözüm: (D) DOĞRU
Adım 1: Matkabın nasıl çalıştığını düşünelim. Matkabı prize taktığımızda elektrik enerjisi alır.
Adım 2: Düğmesine bastığımızda ise ucu hızla dönmeye başlar. Bu dönme hareketi, hareket enerjisidir.
Sonuç: Dolayısıyla matkap, elektrik enerjisini hareket enerjisine çevirir. Bu ifade doğrudur.
2) Termik santrallerde türbinler basınçlı buhar ile döndürülür.
Çözüm: (D) DOĞRU
Adım 1: Termik santrallerde kömür, doğal gaz gibi fosil yakıtlar yakılarak su ısıtılır.
Adım 2: Isınan su, yüksek basınçlı su buharına dönüşür. Bu güçlü buhar, türbinlerin kanatlarına çarparak onları hızla döndürür.
Sonuç: Yani evet, termik santrallerde türbinleri döndüren güç, basınçlı su buharıdır. Bu ifade doğrudur.
3) Güç santralleri genellikle elektrik enerjisinin hareket enerjisine dönüşümü prensibiyle çalışır.
Çözüm: (Y) YANLIŞ
Adım 1: Güç santrallerinin amacı nedir? Elektrik enerjisi üretmektir.
Adım 2: Bunu nasıl yaparlar? Türbinlerin dönmesiyle (hareket enerjisi), jeneratörler sayesinde elektrik enerjisi (elektrik) üretirler.
Sonuç: Yani bu santraller, ifadenin tam tersine, hareket enerjisini elektrik enerjisine dönüştürür. Bu yüzden bu ifade yanlıştır.
4) Elektrik enerjisini hareket enerjisine çeviren cihazlarda elektrik motoru bulunur.
Çözüm: (D) DOĞRU
Adım 1: Elektrik motorunun tanımını hatırlayalım. Elektrik motoru, elektrik enerjisini alıp onu dönme gibi hareketlere, yani hareket enerjisine çeviren makinedir.
Adım 2: Vantilatör, mikser, matkap, çamaşır makinesi gibi hareket eden tüm elektrikli aletlerin içinde bir elektrik motoru vardır.
Sonuç: Bu ifade, elektrik motorunun temel görevini tanımladığı için doğrudur.
5) Ülkemizdeki elektrik enerjisinin bir kısmı nükleer santrallerde üretilmektedir.
Çözüm: (Y) YANLIŞ
Adım 1: Ülkemizde elektrik enerjisi hangi santrallerde üretilir? Hidroelektrik (su gücü), termik (kömür, doğal gaz), rüzgâr ve güneş santralleri başlıcalarıdır.
Adım 2: Türkiye’de nükleer santral yapım çalışmaları devam etse de, bu sorunun hazırlandığı tarih itibarıyla aktif olarak elektrik üreten bir nükleer santralimiz henüz bulunmamaktadır.
Sonuç: Bu nedenle, şu an için bu ifade yanlıştır.
6) Üzerinde 13 Amper yazan bir sigorta 13 Amperden az akım gelirse sigorta atar.
Çözüm: (Y) YANLIŞ
Adım 1: Sigortanın görevi nedir? Elektrikli aletleri ve tesisatı yüksek akımdan korumaktır.
Adım 2: Üzerinde yazan değer (örneğin 13 Amper), o sigortanın dayanabileceği en yüksek akım miktarını gösterir. Eğer akım bu değeri aşarsa, sigorta devreyi keser, yani “atar”.
Sonuç: 13 Amperden az akım gelmesi normal bir durumdur ve sigorta atmaz. Bu yüzden ifade yanlıştır.
7) Elektrik enerjisini tasarruflu kullanmak hem ülke hem aile ekonomisi için gereklidir.
Çözüm: (D) DOĞRU
Adım 1: Ailemiz için düşünelim: Elektriği az kullanırsak, ay sonunda gelen fatura da daha düşük olur. Bu, aile bütçemize katkı sağlar.
Adım 2: Ülkemiz için düşünelim: Elektrik üretmek için kaynaklara (doğal gaz, kömür, su vb.) ihtiyaç duyarız. Tasarruf yaparak bu kaynakları daha verimli kullanırız ve ülke ekonomisine destek oluruz.
Sonuç: Bu ifade hem bireysel hem de toplumsal faydayı doğru bir şekilde açıkladığı için doğrudur.
B. Enerji Dönüşümleri
1. Hangi cihazlarda elektrik enerjisi hareket enerjisine dönüşür? Yuvarlak içine alalım.
Çözüm: Bu soruda, elektrikle çalışıp bir parçası hareket eden aletleri bulmamız gerekiyor.
- Elektrikli şofben: Suyu ısıtır. Elektriği ısı enerjisine çevirir.
- Matkap: Ucu döner. Elektriği hareket enerjisine çevirir. (Doğru cevap)
- Tornavida: Bu bir el aletidir, elektrikle çalışmaz.
- Çamaşır makinesi: Kazanı döner. Elektriği hareket enerjisine çevirir. (Doğru cevap)
- Elektrikli su ısıtıcısı: Suyu kaynatır. Elektriği ısı enerjisine çevirir.
Sonuç: Yuvarlak içine alınması gereken cihazlar: Matkap ve Çamaşır makinesi.
2. Hangi cihazlarda elektrik enerjisi ısı enerjisine dönüşür? Yuvarlak içine alalım.
Çözüm: Burada ise temel amacı ısınmak veya ısıtmak olan elektrikli aletleri arıyoruz.
- Fırın: Yiyecekleri yüksek ısıyla pişirir. Elektriği ısı enerjisine çevirir. (Doğru cevap)
- Elektrikli testere: Bıçağı hareket eder. Elektriği hareket enerjisine çevirir.
- Lehim makinesi: Ucu çok ısınarak metali eritir. Elektriği ısı enerjisine çevirir. (Doğru cevap)
- Vantilatör: Pervaneleri döner ve serinletir. Elektriği hareket enerjisine çevirir.
- Elektrikli ocak: Üzerine konan tencereyi ısıtır. Elektriği ısı enerjisine çevirir. (Doğru cevap)
Sonuç: Yuvarlak içine alınması gereken cihazlar: Fırın, Lehim makinesi ve Elektrikli ocak.
3. Hangi cihazlarda elektrik enerjisi ışık enerjisine dönüşür? Yuvarlak içine alalım.
Çözüm: Son olarak, temel görevi çevresini aydınlatmak, yani ışık yaymak olan aletleri bulacağız.
- Mutfak robotu: Bıçakları döner. Elektriği hareket enerjisine çevirir.
- Avize: İçindeki ampuller sayesinde odayı aydınlatır. Elektriği ışık enerjisine çevirir. (Doğru cevap)
- Karıştırıcı (Blender): Bıçakları döner. Elektriği hareket enerjisine çevirir.
- El feneri: Işık yayarak önümüzü görmemizi sağlar. Elektriği (pilden gelen) ışık enerjisine çevirir. (Doğru cevap)
- Taşlama: Diski hızla döner. Elektriği hareket enerjisine çevirir.
Sonuç: Yuvarlak içine alınması gereken cihazlar: Avize ve El feneri.
Umarım tüm çözümler anlaşılır olmuştur. Unutmayın, çevremizdeki aletlerin hangi enerji türünü hangisine dönüştürdüğünü düşünmek, bu konuyu pekiştirmenin en güzel yoludur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere