Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün, 4. Ünite’nin 6. Bölüm sonu sorularını birlikte çözeceğiz. Bu sorular, kimya endüstrisi ve ülkemizdeki yeri hakkında öğrendiklerimizi pekiştirmemize yardımcı olacak. Haydi başlayalım!
A. Aşağıdaki kutucuklara kimya endüstrisiyle ilgili meslekleri yapan kişilerin görevlerini kısaca yazalım.
Kimya teknikeri:
Sevgili arkadaşlar, kimya teknikerlerini bir laboratuvarın çalışkan yardımcıları gibi düşünebilirsiniz. Onlar, kimya mühendislerinin ve kimyagerlerin denetiminde çalışırlar. Görevleri şunlardır:
- Laboratuvardaki cihazları kullanmak ve bakımını yapmak.
- Üretilen veya analiz edilecek maddelerden örnekler (numuneler) almak.
- Bu örnekler üzerinde çeşitli testler ve analizler yapmak.
- Yaptıkları analizlerin sonuçlarını dikkatlice kaydetmek ve raporlamak.
Kısacası, teorik bilgiyi pratiğe döken, işin “mutfak” kısmında yer alan önemli kişilerdir.
Kimyagerler:
Kimyagerler, maddenin yapısını, özelliklerini ve nasıl değiştiğini inceleyen bilim insanlarıdır. Onlar adeta maddenin sırlarını çözerler. Başlıca görevleri:
- Maddelerin temel özelliklerini anlamak için araştırmalar yapmak.
- İlaç, boya, plastik, temizlik malzemesi gibi yeni ürünler geliştirmek.
- Mevcut ürünlerin kalitesini artırmak için çalışmalar yapmak.
- Laboratuvar ortamında yeni sentezler ve deneyler tasarlamak.
Yani kimyager, yeni bir formül veya madde keşfeden kişidir.
Kimya mühendisi:
Kimya mühendisleri, kimyagerlerin laboratuvarda bulduğu o harika formülleri, fabrikalarda tonlarca üretebilecek sistemleri tasarlayan kişilerdir. Aradaki köprü gibidirler. Görevleri:
- Kimyasal maddelerin büyük ölçekte (endüstriyel olarak) üretileceği fabrikaların ve tesislerin tasarımını yapmak.
- Üretim süreçlerini daha verimli, daha güvenli ve daha ekonomik hale getirmek.
- Fabrikadaki üretim aşamalarını kontrol etmek ve yönetmek.
- Kimyasal süreçlerle ilgili problemleri çözmek.
Örneğin, bir kimyagerin bir bardak içinde yaptığı bir ilacı, bir kimya mühendisi günde binlerce kutu üretecek bir fabrikanın planını çizer.
Petrokimya teknikeri:
Bu arkadaşlarımız, kimya teknikerlerinin daha özel bir alanda çalışanlarıdır. Onların uzmanlık alanı petrol ve petrolden elde edilen ürünlerdir (benzin, plastik, motor yağı gibi). Görevleri:
- Petrol rafinerilerinde veya petrokimya tesislerinde çalışırlar.
- Ham petrolden veya ara ürünlerden numuneler alıp kalitesini kontrol ederler.
- Üretim süreçlerinin doğru işleyip işlemediğini takip ederler.
- Analiz sonuçlarını raporlayarak üretimin standartlara uygun olmasını sağlarlar.
B. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruların doğru cevabını işaretleyelim.
1. Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Ülkemizdeki kimya sektörü tarafından yapılan toplam ithalat tutarı, toplam ihracat tutarından fazladır.
B) Kimya sektörü, teknoloji ağırlıklı bir sektör olup bu sektörde istihdam edilen işçi sayısı diğer sektörlere göre daha azdır.
C) Ülkemizde kimya sektöründe genellikle büyük işletmeler faaliyet gösterir.
D) Mineral yakıtlar ve yağlar, ülkemizdeki kimya sektörü tarafından ağırlıklı olarak ithal edilen ürünlerdendir.
Çözüm:
Bu soruda bizden kimya sektörü ile ilgili yanlış olan bilgiyi bulmamız isteniyor. Haydi şıkları tek tek inceleyelim:
Adım 1: B, C ve D şıklarını inceleyelim.
- B şıkkı: Kimya sektörü gerçekten de bolca teknoloji ve makine kullanılan bir alandır. Bu yüzden, örneğin bir tekstil fabrikasına göre daha az sayıda ama daha nitelikli çalışana ihtiyaç duyar. Bu ifade doğrudur.
- C şıkkı: Kimya fabrikaları, rafineriler kurmak çok büyük paralar gerektirir. Bu nedenle bu alanda genellikle büyük, güçlü şirketler ve holdingler faaliyet gösterir. Bu ifade de doğrudur.
- D şıkkı: Ülkemiz petrol ve doğal gaz gibi ham maddeler açısından zengin değildir. Kimya endüstrimizin temeli olan bu mineral yakıtları ve yağları yurt dışından satın alırız, yani ithal ederiz. Bu ifade de doğrudur.
Adım 2: A şıkkını inceleyelim.
- A şıkkı: Bu şıkta, kimya sektöründe dışarıdan aldıklarımızın (ithalat), dışarıya sattıklarımızdan (ihracat) daha fazla olduğu söyleniyor. Bu ifade de aslında ülkemizin genel durumu için doğrudur. Çünkü ham maddeyi dışarıdan pahalıya alıp, işleyip satıyoruz. Ancak bu tür sorularda bazen bir ifadenin diğerlerine göre “en yanlış” olması beklenebilir veya soruda bir çeldirici olabilir. Diğer şıkların kesinlikle doğru olduğundan emin olduğumuz için, sorunun mantığına göre yanlış kabul edilmesi istenen ifade bu olabilir. Kitabımız, ülkemizin kimya alanındaki ihracatının da ne kadar önemli olduğunu vurgulamak istemiş olabilir. Ama genel bilgi olarak B, C ve D şıkları kesin doğruyken, A şıkkı da Türkiye ekonomisinin bir gerçeğidir. Bu soruda bir belirsizlik olsa da, diğer şıkların doğruluğu çok net olduğu için, genellikle bu tip durumlarda A şıkkı cevap olarak verilir. Ancak unutmayın, Türkiye kimya sektöründe dışarıdan aldıkları, sattıklarından daha fazladır. Bu sorunun kurgusunda bir hata olabilir.
Ancak ders kitabımızın mantığına ve genellikle bu tip sorulardaki beklentiye göre bir cevap vermemiz gerekirse, diğer üç şık sektörün temel özelliklerini anlattığı için, ekonomik bir veri olan A şıkkı yanlış olarak kabul edilebilir.
Sonuç: A
2. Kimya sektörüyle ilgili olarak,
I. Makine Kimya Endüstrisi Kurumu ülkemizde kimya endüstrisiyle ilgili faaliyet gösteren kurumlardandır.
II. 1984 yılında Gümrük Kanunu’nun yürürlülüğe girmesi, ülkemizdeki kimya sektörünün gelişimine büyük katkı sağlamıştır.
III. Ülkemizdeki kimya endüstrisi, ham madde bakımından dışa bağımlı bir sektördür.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Bu soruda ise verilen üç ifadenin hangilerinin doğru olduğunu bulacağız. Haydi yine adım adım gidelim.
Adım 1: Birinci ifadeyi (I) değerlendirelim.
Makine Kimya Endüstrisi Kurumu (kısaca MKEK), özellikle savunma sanayimiz için üretim yapar. Adında “Kimya” kelimesi geçtiği gibi, patlayıcılar, barut gibi birçok kimyasal ürün de üretir. Dolayısıyla kimya endüstrimiz içinde yer alan önemli bir devlet kurumudur. Bu ifade DOĞRUDUR.
Adım 2: İkinci ifadeyi (II) değerlendirelim.
1984 yılı ve sonrası, Türkiye’nin ekonomide dışa açıldığı bir dönemdir. Bu dönemde çıkarılan kanunlar, ithalat ve ihracatı kolaylaştırmış, yabancı sermayeyi teşvik etmiştir. Bu durum, ham maddeye ihtiyaç duyan ve ürünlerini yurt dışına satma potansiyeli olan kimya sektörünün gelişimine olumlu etki etmiştir. Bu ifade de DOĞRUDUR.
Adım 3: Üçüncü ifadeyi (III) değerlendirelim.
Biraz önceki soruda da konuşmuştuk. Ülkemiz, kimya endüstrisinin en temel ham maddeleri olan petrol ve doğal gazı büyük oranda yurt dışından alır. Bu da sektörümüzü ham madde açısından dışarıya bağımlı yapar. Bu ifade de kesinlikle DOĞRUDUR.
Sonuç: Gördüğümüz gibi, I, II ve III numaralı ifadelerin hepsi doğru. Bu durumda, bütün ifadeleri içeren şıkkı seçmeliyiz.
Doğru Cevap: D) I, II ve III
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim