8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ata Yayınları Sayfa 125
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle “Madde ve Endüstri” ünitemizin 3. Bölüm Sonu Sorularını birlikte çözeceğiz. Bu sorular, kimyasal tepkimelerle ilgili öğrendiklerimizi pekiştirmemize yardımcı olacak. Haydi, hazırsanız başlayalım!
A. Semra bir kimyasal tepkimeyi kırmızı, mavi ve gri renkli oyun hamurlarını kullanarak hazırladığı taneciklerle modelliyor. Semra’nın hazırladığı modelde kullandığı taneciklerin sayısını aşağıda boş bırakılan yerlere yazalım.
Arkadaşlar, bu soruyu çözmeden önce çok önemli bir kuralı hatırlayalım: Kimyasal tepkimelerde atomların cinsi ve sayısı her zaman korunur. Yani tepkimeye giren atomlar ne ise, tepkimeden çıkan atomlar da sayı ve çeşit olarak birebir aynı olmalıdır. Tıpkı legolarla yeni bir şey yapmaya benzetebiliriz; elinizdeki lego parçaları değişmez, sadece onların birbiriyle bağlanma şekli değişir. Şimdi bu bilgiyle sorumuza bakalım.
Önce tepkimenin sol tarafına, yani girenlere bakalım.
Adım 1: Girenlerdeki tanecikleri sayalım.
- Kırmızı tanecik sayısı: İki tane kırmızının birleştiği 2 adet molekül görüyoruz. Yani toplamda 2 + 2 = 4 tane kırmızı tanecik var.
- Mavi tanecik sayısı: Ortada bir gri ve etrafında dört mavi tanecikten oluşan bir molekül var. Yani toplamda 4 tane mavi tanecik var.
- Gri tanecik sayısı: Yine aynı moleküle baktığımızda ortasında 1 tane gri tanecik görüyoruz.
Şimdi de tepkimenin sağ tarafına, yani ürünlere bakalım.
Adım 2: Ürünlerdeki tanecikleri sayalım.
- Kırmızı tanecik sayısı: Ortada bir mavi, etrafında iki kırmızı tanecik olan 2 adet yeni molekül oluşmuş. Toplamda 2 + 2 = 4 tane kırmızı tanecik var.
- Mavi tanecik sayısı: Kırmızılara bağlı 2 tane mavi tanecik ve griye bağlı 2 tane mavi tanecik görüyoruz. Toplamda 2 + 2 = 4 tane mavi tanecik var.
- Gri tanecik sayısı: İki mavi taneciğe bağlı olan 1 tane gri tanecik var.
Sonuç: Gördüğünüz gibi, tepkimenin başında ve sonunda her renkten tanecik sayısı aynı! Bu da kimyasal tepkimelerde kütlenin korunduğunu bize bir kez daha gösteriyor.
Boşlukları dolduralım:
Tepkimeye Girenler:
Kırmızı tanecik sayısı : 4
Mavi tanecik sayısı : 4
Gri tanecik sayısı : 1
Tepkimeden Çıkanlar (Ürünler):
Kırmızı tanecik sayısı : 4
Mavi tanecik sayısı : 4
Gri tanecik sayısı : 1
B. Aşağıda verilen ifadeler doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yolunu izleyerek doğru çıkışa ulaşalım.
Bu soruda bir şema var ve her kutucuktaki ifadenin doğruluğuna veya yanlışlığına karar vererek ilerleyeceğiz. Adım adım gidelim.
Adım 1: İlk ifadeyi değerlendirelim.
Bileşikler, kimyasal tepkimeler sonucunda oluşur.
Bu ifade DOĞRU (D). Örneğin, hidrojen ve oksijen elementleri bir kimyasal tepkimeye girerek su bileşiğini oluşturur. Bu yüzden D yolundan devam ediyoruz.
Adım 2: D yolundan sonra karşımıza çıkan ifadeyi değerlendirelim.
Kimyasal tepkimelerde tepkimeye giren maddelerin sadece kimyasal özellikleri değişir.
Bu ifade YANLIŞ (Y). Çünkü kimyasal tepkimeler sonucunda maddenin hem kimyasal yapısı (iç yapısı) hem de renk, koku, tat, erime noktası gibi fiziksel özellikleri değişir. Örneğin, demirin paslanması bir kimyasal tepkimedir. Gri ve parlak olan demir, tepkime sonunda kırmızı-kahverengi, mat bir pas tabakasına dönüşür. Gördüğünüz gibi fiziksel özellikleri de değişti. Bu yüzden bu kutucuktan Y yolunu takip etmeliyiz.
Adım 3: Y yolundan sonra karşımıza çıkan son ifadeyi değerlendirelim.
Tepkimeye giren atomların yapısı değişir.
Bu ifade de YANLIŞ (Y). Çocuklar, bu çok önemli bir nokta! Kimyasal tepkimelerde atomlar yok olmaz, başka bir atoma dönüşmez veya yapısı bozulmaz. Sadece atomlar arasındaki bağlar kopar ve yeni bağlar oluşur. Yani atomlar yeniden düzenlenir. Bir oksijen atomu tepkimeye girip tepkime sonunda karbon atomuna dönüşemez. Bu yüzden bu ifadeden de Y yolunu takip ediyoruz.
Adım 4: Ulaştığımız çıkışı bulalım.
İzlediğimiz yol sırasıyla şöyle oldu:
- Birinci ifadeden D
- İkinci ifadeden Y
- Üçüncü ifadeden Y
Bu yolu takip ettiğimizde şemada 4. çıkışa ulaşıyoruz.
Sonuç: 4. çıkış
Umarım çözümler anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa sormaktan çekinmeyin. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!