Merhaba sevgili öğrencim, 7. sınıf Türkçe dersimize hoş geldin! Bugün çok keyifli ve yaratıcı bir etkinliğin üzerinden geçeceğiz. Görseldeki yönergeler bize bir hikâye planı yapmamızı söylüyor. Yani bir hikâye yazmaya başlamadan önce, hikâyemizin iskeletini oluşturacağız.
Görseldeki 4. Etkinlik bize şunu söylüyor:
3. etkinlikte verilen resimden ve sorulardan hareketle bir hikâye yazınız. Hikâyenizi yazmaya başlamadan önce aşağıda verilen tabloyu doldurarak hikâyenizi planlayınız.
Şimdi bu yönergeyi adım adım inceleyelim ve nasıl bir plan yapacağımızı görelim:
Adım 1: Görevi Anlamak
Öncelikle bize ne yapmamız gerektiği çok net anlatılmış. “3. etkinlikte verilen resimden ve sorulardan hareketle bir hikâye yazınız.” deniyor. Ama dikkat edersen, elimizdeki görselde 3. etkinlikteki resim ve sorular yok. Bu hiç sorun değil! Ben sana, sanki o resim ve sorular elimizdeymiş gibi, bir hikâye planının nasıl yapılması gerektiğini, bir örnek üzerinden açıklayacağım. Böylece sen de kendi hikâyeni planlarken ne yapacağını çok iyi bileceksin. Temamız “Doğa ve Evren” olduğu için ben de sana bu temaya uygun, örnek bir hikâye planı sunacağım.
“Hikâyenizi yazmaya başlamadan önce aşağıda verilen tabloyu doldurarak hikâyenizi planlayınız.” kısmı da bu işin en önemli yeri. Bir bina yapmadan önce nasıl mimarlar plan çiziyorsa, biz de hikâyemizi yazmadan önce onun planını çizeceğiz. Bu plan, hikâyemizin sağlam temeller üzerine kurulmasını sağlayacak.
Adım 2: Hikâye Planı Tablosunu İncelemek ve Doldurmak (Örnek Hikâye Üzerinden)
Şimdi gelelim hikâye planı tablosunun her bir bölümüne. Her bir bölümün ne anlama geldiğini ve oraya neler yazmamız gerektiğini, bir örnek hikâye üzerinden açıklayalım. Örneğimiz, “Doğa ve Evren” temasına uygun, dere kirliliği ve temizliği üzerine bir hikâye olsun.
Ana Düşünce:
Hikâyenin ana düşüncesi, hikâyemizin bize vermek istediği temel mesajdır, dersidir. Hikâyeyi okuyan kişi bu hikâyeden ne anlamalı, ne öğrenmeli? İşte bu, ana düşüncedir. Genellikle tek bir cümleyle özetlenebilir.
Örnek hikâyemiz için Ana Düşünce:
Doğayı temiz tutmak ve korumak hepimizin görevidir. Küçük bir grup bile bir araya gelerek büyük bir sorunu çözebilir ve çevresine örnek olabilir.
Yardımcı Düşünceler:
Yardımcı düşünceler, ana düşüncemizi destekleyen, onu daha anlaşılır kılan ve hikâyemizde işleyeceğimiz küçük fikirlerdir. Ana düşüncenin etrafında dönen, onu besleyen detaylar diyebiliriz.
Örnek hikâyemiz için Yardımcı Düşünceler:
İnsanların doğaya karşı sorumsuz davranışları çevreyi kirletiyor.
Çevre kirliliği hayvanlara ve bitkilere zarar veriyor.
Arkadaşlar arasında dayanışma ve iş birliği önemlidir.
Farkındalık yaratmak ve başkalarını teşvik etmek gerekir.
Kurgu: Hikâyenin Gelişmesi
Bu bölüm, hikâyemizin olay örgüsünü, yani başından sonuna kadar neler yaşanacağını planladığımız yerdir. Serim, Düğüm ve Çözüm bölümlerinden oluşur.
Serim:
Serim, hikâyenin giriş kısmıdır. Burada okuyucuyu hikâyeye hazırlarız. Olay nerede geçiyor (yer), hikâyede kimler var (karakterler) ve hikâye nasıl başlıyor, ilk olaylar nelerdir? Ana düşüncemizin ilk ipuçlarını da bu bölümde verebiliriz.
Örnek hikâyemiz için Serim:
Yer: Yaz tatilinde, yemyeşil bir ormanın içinde, kuş sesleriyle dolu bir kamp yeri ve yakınındaki pırıl pırıl akması gereken bir dere kenarı.
Karakterler: Doğa aşığı üç yakın arkadaş: Can (meraklı ve araştırmayı seven), Elif (planlı ve çözüm odaklı) ve Mert (güçlü ve yardımsever). Bu üç arkadaş, tatillerini doğayla iç içe geçirmeyi çok severler.
Olaylar: Üç arkadaş, uzun zamandır hayalini kurdukları kamp tatili için ormana gelirler. Dere kenarında piknik yapmayı ve serinlemeyi planlarken, derenin kirli olduğunu fark ederler. Şişeler, poşetler ve atıklar derenin berraklığını bozmuştur. Bu durum onları çok üzer.
Düğüm:
Düğüm bölümü, hikâyedeki asıl sorunun ortaya çıktığı, olayların karmaşıklaştığı ve okuyucunun “Şimdi ne olacak?”, “Neden böyle oldu?” diye meraklandığı yerdir. Karakterlerimiz bu bölümde bir zorlukla karşılaşır ve bu zorlukla başa çıkmaya çalışır.
Örnek hikâyemiz için Düğüm:
Arkadaşlar, derenin bu içler acısı halini görünce büyük bir şaşkınlık ve üzüntü yaşarlar. “Neden burası böyle oldu?” diye birbirlerine sorarlar. Çevreye atılan çöplerin zamanla derenin akışıyla buraya kadar geldiğini ve birikerek büyük bir kirlilik oluşturduğunu anlarlar. Başta bu kadar büyük bir kirlilikle tek başlarına başa çıkamayacaklarını düşünürler ve biraz karamsarlığa kapılırlar. Ancak Can, “Bir yerden başlamalıyız, küçücük bir adım bile olsa,” diyerek arkadaşlarını motive eder. Elif, hemen bir plan yapmayı önerir: Kim ne kadar çöp toplayacak, nereye koyacaklar? Mert de kas gücüyle onlara destek olabileceğini söyler. Onlar temizlemeye başladıkça, başka kampçılar da merakla yanlarına gelir ve durumu görünce onlara yardım etmeye karar verirler. Ancak kirlilik sandıklarından daha fazladır ve dere yatağında daha derine inen, temizlenmesi zor atıklar vardır. Bu durum, temizlik işini daha da zorlaştırır.
Çözüm:
Çözüm, hikâyenin son bölümüdür. Düğüm bölümünde ortaya çıkan sorunların nasıl çözüldüğünü, karakterlerin ne gibi sonuçlarla karşılaştığını ve hikâyenin nasıl bittiğini anlatırız. Bu bölümde ana düşüncemize de bir gönderme yaparak hikâyemizi tamamlarız.
Örnek hikâyemiz için Çözüm:
Arkadaşlar, diğer kampçıların da yardımıyla dereyi temizlemek için bir gün boyunca büyük bir özveri ve çaba harcarlar. Elif’in yaptığı plan sayesinde herkes görev dağılımı yapar; Can atıkları ayırırken, Mert en ağır çöpleri taşır, diğer kampçılar da etrafı toplar. Topladıkları çöpleri geri dönüşüme uygun şekilde ayırırlar. Akşam olduğunda, dere eski berrak haline dönmeye başlar, balıklar yeniden görünür olur. Herkes çok yorulmuştur ama başardıkları bu büyük işten dolayı inanılmaz bir mutluluk ve gurur duyarlar. Hikâye, Can, Elif ve Mert’in, doğayı koruma bilinciyle hareket ederek ve başkalarına da ilham vererek küçük bir adımın ne kadar büyük bir fark yaratabileceğini göstermesiyle biter. Belki de bir sonraki kamplarında daha büyük bir temizlik kampanyası düzenlemeye karar verirler ve bu olayı her yerde anlatarak insanları doğa sevgisine teşvik ederler.
Sonuç ve Açıklama:
Sevgili öğrencim, gördüğün gibi, bir hikâye yazmaya başlamadan önce böyle bir plan yapmak, hikâyenin çok daha düzenli, anlamlı ve akıcı olmasını sağlar. Ne anlatmak istediğini (ana düşünce), bu düşünceyi nasıl destekleyeceğini (yardımcı düşünceler) ve hikâyenin başında, ortasında ve sonunda neler olacağını (serim, düğüm, çözüm) önceden belirlemiş olursun. Bu sayede yazarken takılmaz, hikâyenin nerede başlayıp nerede biteceğini şaşırmazsın. Şimdi sen de elindeki resim ve sorularla (ya da kendi hayal gücünle) bu tabloyu doldurarak kendi harika hikâyenin planını oluşturabilirsin!